ISBN 978-83-941259-1-2

9 7 8 8 3 9 4 1 2 5 9 1 2

www.monikagorska.com

cena: 29 PLN

Wielkiego Kanionu

SPEŁNIJ MARZENIE,

MARZENIE SPEŁNI CIEBIE.

12 LEKCJI ŻYCIA OD WIELKIEGO KANIONU

Monika Górska pozwoli Ci odnaleźć wszystkie historie, które mieszkają w Tobie; na co dzień się plotą i motają, ale cały czas dzięki nim ta życia nić się przędzie. Zaskoczy Cię też odkrycie, którego dokonasz wraz z Moniką: że Twoje życie jest opowieścią, a decyzję o wątkach, które się w niej pojawiają podejmujesz jedynie Ty....

Joanna Neczajewska

Monika Górska w najtrudniejszych chwilach swego życia poszukuje,

cierpliwie słucha, wyciąga wnioski, działa lub z pokorą trwa. Przeżywa emocje do bólu, który niesie ukojenie. Jest jak kryształ przez pryzmat którego przepuszcza doświadczenia zamieniając je w cudowną tęczę.

Katarzyna Stachnik

Monika potrafi podrzucić albo pomóc znaleźć słowo-klucz, które otwiera ludzkie serce, rozum i pamięć. A tam, w zaułkach rzadko uczęszczanych, znaleźć dzięki temu można historie najważniejsze, pozwalające odkodować szyfry dotychczasowej nici życia i przywołać w okamgnieniu zagubione sensy i światy.

Agnieszka Foryś

Monika – zna potęgę słowa, w pełni świadoma jego siły i mocy sprawczej, uczyniła z niego swoje rzemiosło i misję. Płynie na słowach, snując opowieści niby magiczne, a jednak realne o życiu. W historiach dzieli się swoim doświadczeniem i sobą; szczerze bez gwiazdorzenia, pokazuje swoją siłę i słabości. Właśnie dlatego, że taka prawdziwie ludzka, jej opowieści inspirują do refleksji, działania, zmiany.

Olga Stobiecka-Rozmiarek

Monika fenomenalnie łączy umiejętność budowania historii, scenariuszy opartych na najgłębszych ludzkich przeżyciach, dostrzegając je

w nieuchwytnych dla nas wielu szczegółach. Buduje na ich podstawie

emocje i pobudza wyobraźnię, jednocześnie wiele ucząc. Jest dla mnie niedościgłym i fascynującym punktem odniesienia dla spełniania moich własnych marzeń… dla spełniania(!) siebie.

Sebastian Margalski

Monika swoją opowieścią dodaje nadziei. Przywołuje obrazy. Pobudza do myślenia, działania, spełniania marzeń.

Rafał Dudziak

Opowieścią Moniki, która zrobiła na mnie największe wrażenie, jest historia jej przemiany. Monika przeobraziła się z zaangażowanej wykładowczyni, dokumentalistki z pasją w podupadającej telewizji, kobiety po wypadku wychowującej syna, w spełnioną, szczęśliwą mamę i kobietę, potrafiącą dostosować swoją umiejętność opowiadania historii do szalonego rynku pracy, tworząc dobrze prosperujący biznes szkoleniowy. Przypadek

Moniki jest przykładem na to, że nie ważne w jakim momencie życia

jesteś i ile masz lat, każdy, nawet najgorszy czas, jest dobry na zmianę, a zmiana ta rozpoczyna się u nas w głowach i zależy tylko i wyłącznie od nas. Prawdziwa historia z happy endem, która może posłużyć za inspirację w momentach zwątpienia.

Damian Tobota

Monika potrafi naprawdę mobilizować do wysiłku dla siebie. Jest darem.

Małgorzata Szmania z d. Narożna

Monika to wyjątkowa dziewczyna która już od pierwszego poznania

rozbudza w Tobie Twoją historię, powodując eksplozję myśli i chęć

do działań, i do życia. Monika uczy jak opowiadać aby być słuchanym i wysłuchanym przez słuchaczy, a dla mnie to człowiek dobrego serca, który pokazał mi jak opowiadać historię i jak być inspiracją dla innych.

Ta dziewczyna swoim przykładem pokazała mi jak marzyć i co ważniejsze jak realizować marzenia, bo to właśnie one dają sens naszemu życiu.

Beata Dobrowolska

Słowa Moniki wychodzą prosto z serca i tylko serce może je zrozumieć.

To takie nasionka, które dzięki niej możesz zasiać, pielęgnować i cieszyć się nimi przez całe życie.

Marysia Brzozowska

Monika Górska to czarodziejka – czaruje świat słowami. Potrafi „wejść“

do mojej głowy i pokolorować myśli, które bywają czarno-białe. Zostawia mi paletę farb i uczy, jak sama mogę malować.

Agnieszka Brzezoń

Monika Górska sama jest Opowieścią. Ta Opowieść wciąż się pisze – jest o niej, o tobie, o mnie, o każdym… Ma odwagę, chęć i determinację, aby dzielić się sobą z innymi i zachęcać do patrzenia na życie i siebie przez pryzmat możliwości i marzeń. Aby zachęcać do stawienia czoła obawom i uprzedzeniom do siebie, innych ludzi i świata. I niestrudzenie tą odwagą

„zaraża”.

Joanna Skorupska-Górska

Monika nie da Ci gotowego dania... ale podaruje przepis dzięki, którym skomponujesz najpyszniejszą recepturę na spełnienie własnych marzeń.

Małgorzata Sajkiewicz

Prawie w każdym zawodzie są artyści, rzemieślnicy i pasjonaci. Ale są też profesje, które wymagają połączenia tych trzech cech. Taką wybrała Monika ku zadowoleniu wielu firm, świadomych, że w czasach nadmiaru bodźców, komunikatów, natarczywych reklam, zawsze bronić się będzie dobrze napisana, sfilmowana, opowiedziana historia. Historia wartości ich firm i wyjątkowości marek. A ta wymaga dobrego rzemiosła, artystycznej duszy i pasji … Moniki Górskiej.

Iwona Poczobut

Monika Górska swoją wielka życzliwością wzbudza wielka życzliwość,

swoją naturalnością tworzy przestrzeń, w której inni czują się naturalnie i swobodnie, jej pasja pobudza innych do bycia wiernym swej pasji. Swoją ciekawością świata wzbudza ... ciekawość świata, a przeglądając się w jej oczach, inni ludzie czują się wyjątkowi i niepowtarzalni. A tylko oczy wyjątkowej kobiety mają taka moc, byś sprezentować taki dar drugiemu człowiekowi.

Dobrosława Kwiatkowska

SPEŁNIJ MARZENIE,

MARZENIE SPEŁNI CIEBIE.

12 LEKCJI ŻYCIA OD WIELKIEGO KANIONU

MONIKA GÓRSKA

SPEŁNIJ MARZENIE, MARZENIE SPEŁNI CIEBIE.

12 LEKCJI ŻYCIA OD WIELKIEGO KANIONU

© 2014 MONIKA GÓRSKA

Autor

Monika Górska

Wsparcie

Patrycja Słomczyńska

Halina Molenda

Natalia Zaborniak

Projekt okładki

Igor Morski

Współpraca

Kamila Iżykowicz

Zdjęcia na okładce

Joanna Wiecińska

Zdjęcia

„Dunie” Elżbieta Bednarkiewicz

Monika Górska

Skład

Monika Olbrycht

Druk

Drukarnia Wydawnictwa „Bernardinum” Sp. z o.o.

ul. Biskupa Dominika 11, 83-130 Pelplin, tel. 58 536 43 75

www.bernardinum.com.pl

Rok wydania 2014

ISBN 978-83-941259-1-2

Fabryka Opowieści

www.monikagorska.com

Dla mojego syna Tymoteusza,

pierwszego Poznaniaka III tysiąclecia

ur. 01.01.01 o godz. 01

Tymku, wiem, że osiągniesz wszystko,

jeśli tylko będziesz tego naprawdę chciał.

Kocham Cię z całego serca!

Mama

DLA CIEBIE

Nazywam się Monika Górska i jestem anonimową perfekcjonistką.

Trzymasz w ręku książkę nieperfekcyjną. Daleką od doskonałości.

Powstała w 40 dni. Zaczęłam ją pisać we Wielkim Kanionie 15 października 2014. Oddaję ją w Twoje ręce, w dniu moich pięćdziesiątych urodzin, 26.11.2014 roku. Powstała, bo nie mogłam jej nie napisać. Pomógł mi w tym mój coach – Wielki Kanion. To taka książka, która z Tobą rozmawia.

Znajdziesz tu wiele błędów – życiowych i językowych. Na pewno nie

znajdziesz tu, we właściwych miejscach, kilku przecinków. Mam nadzieję, że znajdziesz tu motywację do tego, co w życiu najważniejsze. Do życia.

Spełnionego życia. Pełnego niedoskonałości.

Jak się dowiesz z tej książki, podejmowanie decyzji nie jest moją

najmocniejszą stroną. Miałam więc duże trudności z wyborem tytułu.

Wybrałam w końcu ten, który widzisz na okładce, ale żal mi tych innych.

Może by jeszcze lepiej trafiły do Ciebie? Jeśli tak, to wybierz Twój ulubiony tytuł i wpisz go poniżej.

........................................................................................................

Lista tytułów:

Grand Canyon i pełnia siebie.

Grand Canyon i doskonała pełnia niedoskonałości.

Pełnia siebie. Pełnia niedoskonałości.

Niedoskonałe jest dobre.

Jestem niedoskonała!

Odkryj opowieść którą jesteś. 12 lekcji życia od Wielkiego Kanionu.

Pełnia siebie. Księga marzeń i niedoskonałości z Wielkiego Kanionu.

Jesteś częścią czegoś Wielkiego.

Spełnij marzenie, marzenie spełni ciebie. Krótka opowieść pełna błędów poprawionych przez Wielki Kanion.

Pełnia siebie. Niedoskonała opowieść o tym jak Grand Canyon nauczył

mnie życia.

Marzenia się nie spełniają. Marzenia się spełnia. Idziesz za tą

nutką szaleństwa… i nie wiesz, co tak naprawdę Cię czeka za

rogiem. Spełniasz swoje marzenie i może nawet nie wiesz, że

właśnie dałeś sobie szansę, żeby marzenie spełniło Ciebie.

To była najważniejsza lekcja od Wielkiego Kanionu. Jeszcze wtedy nie wiedziałam, że wszystkie głupoty, które zrobiłam po drodze, staną się wkrótce najbardziej niecodzienną i nieocenioną lekcją życia.

Już jako dziesięciolatka myślałam sobie, że trzeba mieć marzenia, żeby dać Bogu szansę, by je pomógł nam spełnić. I ja sama też uwielbiałam spełniać marzenia innych. Pamiętam tę radość, jak za wszystkie moje oszczędności kupiłam mojej przyjaciółce flet, bo bardzo chciała się nauczyć grać. Chyba cieszyłam się jeszcze bardziej od niej. Dzisiaj, kiedy już z pięćdziesiątką na karku (ależ to cudowne uczucie, nareszcie może dojrzeję!), patrzę wstecz, to chyba wszystkie moje marzenia się spełniły… No, może oprócz tego jednego… Ale jak mi ktoś ostatnio mądrze powiedział:

– Monika, jeśli to twoje marzenie się dotąd nie spełniło, to czy ty naprawdę o tym marzysz?

Czasami tak bywa, że wystarczy Ci kilka minut na podjęcie decyzji. Albo marzenie spełnia się samo, bez twojego wysiłku. Błysk i nagle jest. Dane.

Ale też myślę, że marzenia, są nam także zadane. Że to jest tak, że najpierw trzeba trochę popchnąć tę kulkę śnieżną, a ona już potem się sama toczy.

O czym marzysz? Na ostatnich stronach znajdziesz miejsce, które czeka na Twoje marzenie. Nie mrzonkę „Ale fajnie by było, gdyby…”. I nie takie, o którym marzą dla ciebie twoi rodzice, partner, przyjaciele. Ale Twoje własne Marzenie. Takie, że mimo, że możesz spokojnie bez niego żyć, to czujesz, że z nim Twoje życie byłoby pełniejsze, szczęśliwsze. Zapisz je tam teraz. Serio. Zapisz je.

Jeśli intuicja mnie nie myli, to oprócz marzeń mamy jeszcze coś wspólnego.

Im jesteśmy starsi, tym częściej wstawiamy marzenia do poczekalni. Zdążą się mocno zakurzyć, zanim znowu po nie wrócisz. Jak się mówi, jeśli chcesz, znajdziesz sposób, jeśli nie chcesz, znajdziesz powód. A powodów, żeby czekały na swój dzień, masz całe tony.

13

„Spełnię marzenie” jak tylko zrobię porządek w domu, jak zarobię

pieniądze, jak pojadę do babci... I tak w kółko... a jak już pojadę do babci, to ona mnie przekona, że nieładnie jest pchać się ze swoimi potrzebami, że inni są ważniejsi. Że drogi moich marzeń są w czwartej, piątej, dziesiątej kolejności odśnieżania, że lepiej, jak zrobię coś dla swoich bliskich niż dla siebie samej.

Uważasz, że póki nie masz dobrej pracy i spłaconego kredytu, pozostaje ci tylko wyobrażać sobie, jakby to pięknie było piąć się w górę wąskimi uliczkami Lizbony czy Tibilisi. A może blokuje cię strach, że może jednak się uda... Przecież jakby się udało, to już nie można się nad sobą poużalać, że nie jestem wystarczająco dobra, doskonała, że jeszcze nie teraz, jeszcze się trzeba podszkolić, doczytać, douczyć.

A może jest jeszcze inaczej – Twój dom jest twoją twierdzą. Padnij –

powstań: tylko takie dwie komendy działają i nie znajdujesz czasu na nic pośrodku. Padnij – to czas relaksu, snu, zmęczenie pozwalające jedynie na wgapianie się w stary odcinek „Przyjaciół”, dłuższą kąpiel, resztkami sił telefon do taty. Powstań – to czas pracy, próba spełnienia oczekiwań i konieczności zewnętrznych, często jak najbardziej uzasadnionych

wewnętrznie, racjonalnych, potrzebnych, jak odbieranie dzieci, lekcje, obiad, parowanie niezliczonych skarpetek, prasowanie mundurka. I nic nie zostaje już na marzenie, może czasem tramwaj, albo czas krojenia sałatki.

I tak dni mijają, lepsze, gorsze, z domkniętą listą zadań, z zagubioną listą zadań. I marzysz tylko, żeby to był dobry dzień.

Tak było i z moim marzeniem, które czekało w poczekalni aż ćwierć

wieku. Kiedy studiowałam w Dal as, w Teksasie, po prostu nie miałam pieniędzy, żeby tam pojechać. To było już tak niedaleko. Ale się nie udało.

Zobaczyć Wielki Kanion. Od dwudziestu pięciu lat było to gdzieś z tyłu głowy, ale myślałam sobie: „Zawsze jeszcze mam na to czas”.

Są takie miejsca na ziemi, które po prostu chcesz zobaczyć. Może być przypływ wokół Mont St Michelle, mistyczny Milford Sound w Nowej

Zelandii, zaułki Jerez de la Frontera, tętniące flamenco albo kolorowe gejzery parku Yellowstone. Im starsza jestem i im więcej świata zwiedziłam, tym mniej mnie interesują muzea, zamki i to, co stworzył człowiek,

a coraz bardziej przyciąga mnie to piękno, które stworzyła natura czy Bóg. Zapomniałam już eksponaty w Luwrze, Rijksmuseum, wykończone 14

kamienną koronką świątynie z w Indiach, a nawet wnętrza najpiękniejszych gotyckich katedr. Ale do dzisiaj widzę lazurowe jezioro otoczone zewsząd górami w Queenstown, księżycowy krajobraz Nord Cap, bajeczne Lofoty, gdzie wyspy zlewają się z niebem i tęcze nad wodospadami na Islandii…

Himalaje i Wielki Kanion – te dwa miejsca przyciągały mnie jak magnes.

Jak tak sobie teraz myślę po tym wszystkim, co się wydarzyło, to wiem, dlaczego to miał być właśnie Wielki Kanion. Ale wtedy nie wiedziałam.

Mówię czasem o sobie, że jestem jak ładowarka. Bo uwielbiam ładować ludzi pozytywną energią. Lubię jak wokół mnie jest dobrze, jak ludzie się cieszą, jak jest dobra energia. Po prostu sprawia mi to przyjemność.

Nie dlatego, że się czuję wyjątkowa tylko, że lubię tą harmonię wtedy. Ale w tym momencie życia, w październiku 2014 roku czułam, że niewiele

zostało mi tej energii. Że moje baterie są już prawie puste.

Bo mimo że nigdy nie pozwalałam, żeby moje marzenia pozostawały

tylko marzeniami, moje życie wcale nie było wymarzone.

W DUSZY NIE BYŁOBY TĘCZY,

GDYBY W OCZACH NIE BYŁO ŁEZ

przysłowie Indian Minquass

Wiesz, co to jest gra w korale? Nie? To Ci opowiem. Ostatnio, kiedy sprzątałam mieszkanie po mojej mamie, odkryłam moje stare dzienniczki, jeszcze z pierwszych klas szkoły podstawowej. Oceny miałam raczej

kiepskie, nigdy nie byłam prymuską. W wypłowiałych niebieskich

zeszytach było także mnóstwo uwag. Na przykład: „Monika wylała

koleżance zupę na głowę”. Do dziś pamiętam moje poczucie krzywdy

za tę uwagę, bo przecież uderzyłam wtedy łyżką w stół i kilka kropel spadło na jej włosy. Nigdy nie miałam wymarzonego czerwonego paska

na świadectwie, bo nie udawało mi się dostać wzorowego zachowania.

Najczęściej powtarzające i tym razem w pełni uzasadnione uwagi miały związek z moją największą namiętnością tamtych czasów. „Monika się

spóźniła na lekcje”, „Widziałam jak w drodze do szkoły, mimo późnej godziny, szła powoli, z głową spuszczoną w dół” i „Czy Monika po lekcjach 15

ma być w świetlicy, czy też może być na podwórku? Bo ciągle ucieka z sali”.

Całym sekretem mojego zachowania była gra w korale. Graliśmy w nie

w każdej wolnej chwili. Wierciliśmy obcasem okrągły dołek w ziemi.

Pstrykało się koralami do tego dołka i jak byłeś ostatnią, której ten koralik wpadł do środka, to mogłaś wziąć wszystkie korale, które tam były. Każdy z nas miał inne korale. Niewiele warte plastikowe „masaje” i cenniejsze

„szklaniaki”. Pukało się nimi o zęby, żeby sprawdzić ich wartość. Wiele kolorowych rurek było. A ponieważ były dosyć powszechne, więc też

mało cenne. Przedmiotem westchnień każdego były przezroczyste kule

duńskie z zatopionymi w szkle kolorowymi żyłkami. Jak miałaś „dunię”, to mogłaś zażądać nawet nawet całej garści czyichś korali.

To były czasy głębokiej komuny. Byłam wtedy bardzo biedna, nie jeździłam na wycieczki szkolne i donaszałam ciuchy po starszych kuzynkach.

Marzyłam o dżinsach. I nigdy nie miałam „duni”. Mogłam ją tylko wygrać, albo… poszukać w ziemi. Może znajdę jakiegoś koralika, jakiegoś ładnego

– myślałam.

Ale to nie był jedyny powód, dlaczego tyle czasu spędzałam na podwórku szkolnym. Prostokąt ubitej ziemi, na którym graliśmy w korale, był

otoczony z dwóch stron drucianym płotem. A za nim przychodzili ludzie.

Niektórzy stawali. Patrzyli, jak gramy. Ja pamiętam, że co jakiś czas odrywałam wzrok od dołka i patrzyłam, czy za płotem nie ma mojego

taty. Przyglądałam się badawczo wysokim mężczyznom i myślałam –

a może to jest on? Bo tata rozstał się z mamą, kiedy miałam rok. I mimo że przychodził na początku – bo mam jeszcze zdjęcia z nim, z pieskiem i z fajką – to potem już go nie było. I patrzałam za ten płot, czy może kiedyś w końcu tam przyjdzie i że go zobaczę wreszcie, i że go poznam.

Moje marzenie miało się spełnić dopiero jak miałam siedemnaście lat.

16

KIEDY GUBISZ RYTM BĘBNIENIA BOGA,

ZATRACASZ POKóJ I RYTM ŻYCIA

przysłowie Indian Cheyenne

26 listopada 1997 roku, moje 33 urodziny. Po prawie dziesięciu latach studiów i pracy w Belgii, Holandii, Francji i USA wróciłam do Polski i szykowałam wielką imprezę. Waśnie miałam wziąć prysznic, kiedy

usłyszałam dzwonek do drzwi. Przed drzwiami był goniec z kwiaciarni z koszem czerwonych róż. Uśmiechałam się z niedowierzaniem, kiedy

je liczyłam. Sto róż… Nie mogłam w to uwierzyć. Takie bezinteresowne piękno. Tak wtedy o tym myślałam. W suchym, ciepłym mieszkaniu te

róże za chwilę zwiędły, ale ich obraz pozostanie na zawsze. Potem z każdą okazją tych róż bywało coraz mniej…

17

To była moja wielka miłość. Wierzyłam, że to będzie miłość na całe życie.

Za bardzo wierzyłam. A za mało sprawdzałam. Wydawało mi się, że jak jest miłość, to jest też zaufanie. Więc nie sprawdziłam wszystkiego, co powinnam wtedy sprawdzić.

Oni byli w separacji, mieszkali w osobnych pokojach. Nie mieli ślubu kościelnego. Mieli inne nazwiska, nie nosili obrączek. Dla mnie to był

jasny komunikat. Myśmy nawet w trójkę pracowali w telewizji. Nigdy nie widziałam, żeby rzeczywiście coś między nimi było. Mówił, że to jest układ taki, bo mieli dziecko. Potem mówił, że się rozwodzą, że już wszystkie papiery są i tylko dogadują jeszcze sprawę pieniędzy. A my pojedziemy do ślubu jego wojskowym zielonym jeepem, pomalowanym w białe kwiatki.

I tak dalej i tak dalej. Klasyka gatunku. Tylko wtedy jeszcze nie wiedziałam, że to potrafi być tak banalne, jak brazylijska telenowela.

Czekałam trzy lata. W międzyczasie wyjechał do Warszawy. Czekałam, aż ostatecznie załatwi swoje sprawy, by w końcu się do niego przeprowadzić.

Czasem miałam już wszystkiego dość i zrywałam. Wtedy on dzwonił

i tłumaczył, że teraz już w końcu wszystko rozumiał, i że wkrótce będziemy razem. Aż w końcu powiedział te słowa, które zmieniły wszystko. Że będę idealną mamą jego dzieci.

Byliśmy razem w wigilię Bożego Narodzenia. Nasze dziecko miało się

urodzić już przed świętami. Wydawało się, że wszystko jest cudownie, ale ponieważ nasz syn jeszcze nie śpieszył się na świat, stwierdziliśmy, że może lepiej, jak Marcin wróci do pracy do Warszawy. Zaoszczędzimy w ten sposób jego cenne dni urlopu, potrzebne jak wrócę do domu po

porodzie. Pożegnaliśmy się czule. Tak bardzo go kochałam.

Zamknęły się za nim moje koralowe drzwi. Jeszcze wiele lat później

zastanawiałam się, co się takiego stało od zamknięcie tych drzwi, do momentu, kiedy zadzwonił do mnie kilka dni później nad ranem

i powiedział, że tak naprawdę jego żona ani mama nie wiedzą o całej sytuacji. Że mnie okłamywał przez cały ten czas. I w tym momencie

Tymek postanowił wyjść na świat. Zaczęły się bóle porodowe.

Był 31 grudnia. Sylwester. Ostatni dzień dwudziestego wieku. Na szczęście wszystko było gotowe. Torba była spakowana, miałam umówioną położną i kilku przyjaciół, którzy mnie mieli w razie czego zawieźć do szpitala.

18

Był ranek. Mąż przyjaciółki, która została potem mamą chrzestną Tymka, zawiózł mnie do kliniki św. Rodziny. Powiedzieli, że jeszcze trochę mam czasu, więc mogę zostawić torbę i wrócić do domu.

Więc byłam w domu i on miał przyjechać. Z Warszawy pociągów jest dużo, dwie i pół godziny i już tu będzie. Cały czas mówiliśmy, że przyjedzie, jak tylko się zacznie poród. Coraz bardziej mnie bolało. Dzwonię do niego i mówię, co się dzieje, że czekam na niego. A on, że będzie miał wejście na żywo w wieczornych Wiadomościach i da mi znać. Już wiedziałam, co to znaczy. Pamiętam, że tego wieczora miała być Pretty Woman w telewizji.

Mimo że to był stary film, jakoś go wcześniej nie widziałam i miałam ochotę go zobaczyć.

Ale już się zaczynało robić niepokojąco. Wszystko było umówione

i nagle okazuje się, że nic nie jest tak, jak miało być. Wieczór sylwestrowy 2000/2001 – przełom wieków. Wiadomo, wszyscy na imprezach.

I nagle zostaję zupełnie sama. Moja mama bardzo przeciwna całej

sytuacji z Marcinem. Poznała go, nawet chyba polubiła, ale zupełnie inaczej sobie wyobrażała losy córki. Ja też sobie zupełnie inaczej je wyobrażałam. Została tylko ona. Pamiętam jej zgnębioną twarz, kiedy swoim czerwonym maluchem wiozła mnie do szpitala. Zostawiła mnie

pod gabinetem. Zresztą chciałam być sama. Kiedy czekałam na KTG na

korytarzu szpitalnym, z sal oświetlonych błękitnym światłem telewizorów usłyszałam piosenkę Pretty Woman…

Była godzina dziewiąta. W ogóle to był niesamowity moment, w tym

zawsze zatłoczonym szpitalu było tak pusto. Miałam super komfortowe warunki do rodzenia, bo na porodówce byłam tylko ja. Poprosiłam, żeby było górne światło zgaszone, i żeby była muzyka, bo tak podobno dziecku jest przyjemniej przychodzić na świat. Pamiętam bardzo sympatyczną

lekarkę z czarnymi włosami, ubraną w złotą, brokatową spódniczkę. Na głowę założyła mi taką papierową, złotą czapeczkę na gumce. Wszystkie pielęgniarki były fantazyjnie poubierane. A ja patrzyłam na drzwi… może jednak przyjedzie?

O północy okna Sali porodowej szpitala zaczęły rozbłyskiwać kolorowymi światłami, zewsząd dolatywały salwy wybuchających sztucznych ogni,

mimo zakazu używania komórek, rozdzwoniły się telefony. Wszyscy

wszystkim składali życzenia… więc i Tymek postanowił wyjść na świat, 19

w rytm walców Straussa z radia przy mojej głowie. Musieli mu niestety pomóc kleszczami.

– Witaj na świecie, kochanie, powiedziałam do niego, a on podłożył sobie rączkę pod główkę i zasnął. Był 01.01.01, godzina 01 i 27 minut.

Pamiętam, że wszyscy tam czekali na linii, w którym szpitalu się urodzi pierwszy Poznaniak nowego wieku. I tylko dzwonili do siebie, czy już.

Okazało się, że w szpitalu im. Raszei urodziła się po północy dziewczynka, ale cesarskim cięciem. Więc Tymek był pierwszym Poznaniakiem

trzeciego tysiąclecia – chłopcem, który się urodził siłami natury. I był

to rzeczywiście jego wybór. Bo miał się urodzić 22 grudnia w zeszłym stuleciu. Wiedziałam, że coś wielkiego się wydarzyło i jest jakiś plan. I coś wielkiego się jeszcze za jego sprawą wydarzy.

Potem mnie szyli, a jego zabrali, żeby wykąpać. Napisałam smsa do

wszystkich znajomych. I napisałam też do Marcina. Nie odezwał się.

Przez cały ten wieczór i noc. I rano, kiedy już byłam na Sali z Tymkiem, nareszcie dzwoni komórka. I nagle usłyszałam najgorsze rzeczy, jakie mogłabyś chcieć usłyszeć w ogóle w życiu, a co dopiero, kiedy jesteś krótko po porodzie. Czułam się tak, jak by on opróżnił po prostu torbę ze śmieciami i wyrzucił te wszystkie śmieci na mnie. Byłam tak obolała i zmęczona po porodzie i nagle słyszę:

– Co Ty sobie w ogóle myślałaś? Że my będziemy razem? Chciałaś mi

zrobić dziecko specjalnie, żeby mnie uwiązać.

Pomyślałam: „Boże, co ten człowiek do mnie mówi?”. Ja go kochałam. On mnie kochał. Byliśmy razem. Kto to jest? Kobieta po urodzeniu dziecka jest w takim stanie, że naprawdę może albo wyskoczyć oknem albo

może sobie coś zrobić, albo dziecku coś zrobić. Sam poród już jest takim momentem, gdzie te hormony po prostu buzują i to jest bardzo trudny i wrażliwy moment dla kobiety. A w dodatku, kiedy jeszcze usłyszysz takie rzeczy? I dlaczego on to mówi właśnie teraz? Nawet, jeśli tak naprawdę jest, ale przecież to chyba nie może być prawda, prawda? to dlaczego nie powiedział mi o tym wcześniej albo nie poczekał kilka tygodni…

Nie wiem, czy wiesz, jak działa oksytocyna, Oprócz tego, że to hormon szczęścia i empatii, to ona też wpływa na to, że zapominamy. Zapominamy ból porodowy. Chyba po to, żeby potem być w ogóle w stanie rodzić po 20

raz kolejny. Bo tak to człowiek by się przestraszył i nigdy by tego bólu nie chciał powtórzyć. Ale tej rozmowy nigdy nie udało mi się zapomnieć.

Dlatego urodziny Tymka to był najpiękniejszy i najgorszy dzień w moim życiu.

Nagle wszystko się skończyło. Ja tego wtedy nie rozumiałam. Do dzisiaj tego nie rozumiem. – Przez wiele, wiele lat zadawałam sobie nie pytanie:

– Dlaczego? Po co zwodzić, po co okłamywać? przecież byliśmy dorośli.

Mógł mi po prostu powiedzieć, że to nie nasza droga. Wiele razy mu

mówiłam, że jeśli są jeszcze najmniejsze nawet możliwości, żeby odbudował

swój związek, to nich to zrobi, bo żona i dziecko mają pierwszeństwo.

Zawsze słyszałam w odpowiedzi, że nie ma na to najmniejszych szans.

Nawet kiedy byłam już w ciąży był taki moment, że on się przez kilka miesięcy zastanawiał. Ja poszłam na terapię i pogodziłam się z myślą, że będę najprawdopodobniej wychowywać dziecko sama. Ale on znowu

wrócił ze starym refrenem, który dla mnie za każdym razem brzmiał

ciągle nową nadzieją, że wszystko przemyślał i teraz będziemy już razem.

Jak on to robił, że mu wierzyłam?

Nigdy mi nie wyjaśnił, co się stało. A teraz już sobie myślę, że cokolwiek bym usłyszała na ten temat, to już to będą tylko słowa.

Wina była także po mojej stronie. Związałam się z człowiekiem związanym.

Trudno, człowiek robi głupoty i płaci za nie, okay. Ale dlaczego ma cierpieć dziecko? Prawda jest taka, że minęło już prawie czternaście lat. On nigdy nie spotkał się ze swoim synem. Przyjechał na chwilę do szpitala po tym telefonie, zobaczył go, przewinął. Musiał do Urzędu Stanu Cywilnego przyjechać uznać ojcostwo. Wtedy myślałam, że musiał.

To był tylko początek. Z wszystkiego, co się miało później wydarzyć pobyt w szpitalu był najmniej bolesnym momentem. Choć wtedy myślałam, że

już nie może być gorzej. Myliłam się.

Potem były kolejne rozprawy, o nadanie nazwiska, o alimenty, gdzie mój ukochany mówił o mnie per „pani Monika”:

– Pani Monika mówi, że nie zarabia, a pani Monika ma nową antenę

satelitarną za oknem. To jak to jest?

21

Nawet nie wiedziałam, że za oknem mam talerz satelity, było ich nawet kilka, od sąsiadów. Ale w ogóle o co chodzi? Ja zawsze byłam z nim

przecież uczciwa. I czy to tak trudno sobie wyobrazić, że wychowując samej malutkie dziecko, w dodatku bez wsparcia babć ani dziadków,

trudno jest się utrzymać? Poszłam do pracy, jak Tymek miał osiem

miesięcy, bo musiałam przecież zarabiać. I nie miałam pieniędzy.

Robiłam reportaże. Po kiepsko przespanych nocach wstawałam o piątej przygotowałam materiał, szłam do pracy. Później szybko znowu praca do północy w domu, żeby na drugi dzień móc zmontować reportaż i zdążyć na emisję w telewizji. Nie wiem, co bym zrobiła gdyby nie wsparcie

jednego z kolegów redakcyjnych, Andrzeja, który co chwila znajdował dla mnie nowe zadania i nie pozwolił, żebym się załamała. I gdyby nie Anioł

Stróż, który wcielił się w najcudowniejszą nianię na świecie, naszą ciocię Jadzię, która uratowała nie tylko Tymkowi życie, ale także i mi.

I to jeszcze nie było najgorsze. Najgorsze jest to, że Tymek do dzisiaj chciałby chociaż zobaczyć swojego tatę. Już dawno zamknęłam dumę

w mojej baszcie i napisałam do niego jeden, drugi i trzeci list. Ostatni jeszcze całkiem niedawno, przed moim wyjazdem do Wielkiego Kanionu.

Tylko raz, po moim wypadku, odpowiedział i napisał do Tymka maila,

że pora wreszcie się spotkać, jak wróci z obozu zuchowego. I Tymek całe wakacje czekał i czekał i czekał. Tak, jak ja czekałam grając w korale, że za płotu zobaczę mojego tatę… Myślę, że Tymek cały czas czeka, kiedy go wreszcie zobaczy. Ja miałam więcej szczęścia.

Znowu wraca to samo pytanie, jak to tak może być? Nie jestem tego

w stanie zrozumieć, ogarnąć. A może nie chcę rozumieć, bo może jest jedno słowo albo kilka słów, które bardzo dosadnie by to opisały. Może ja nie chcę tych słów używać. To co dajesz, wraca. Dobro i zło. Nie potrzeba słów.

Cena za marzenia potrafi być wysoka. Czasem za wysoka, kiedy płacą za nią inni.

22

UMARLI DAJą SIŁĘ I DORADZAJą ŻYJąCYM

przysłowie Indian Hopi

Cały ostatni rok towarzyszyłam mojej mamie, która odchodziła.

Wiedziałam, że to się dzieje, wyobrażałam sobie, że idzie w dół,

lawendowym wzgórzem, coraz słabsza, lżejsza, coraz bardziej nieobecna…

Nazywałam ją „mama kolekcjonerka”, bo przez dwadzieścia kilka lat

zgromadziła w swoim ciele cztery różne nowotwory i cztery przerzuty.

Jeden z ostatnich – do płuc. I nawet, kiedy całkiem dobrze sobie radziła, to jednak zawsze z tyłu głowy gdzieś była taka myśl, że to jest wyrok z zawieszeniem. Ale moja mama była człowiekiem wielkiej wiary.

Pamiętam moje zaskoczenie, kiedy zadała mi kiedyś pytanie, to samo, które zawsze na końcu rozmowy zadaję wszystkim bohaterom moich

filmów dokumentalnych.

– Wiesz, co jest w życiu najważniejsze?

– Najważniejsze w życiu jest… życie

Miała tyle siły, bo totalnie zawierzyła Bożej opatrzności. I tak bardzo, jak bardzo chciała żyć, mówiła:

– Ale co ma być to będzie. Przyjdzie mój czas, to odejdę.

Moim marzeniem było tylko, żeby kiedy jej czas kiedyś przyjdzie, za to swoje bardzo ciężkie życie mama miała chociaż lekką śmierć. Żeby… żeby miała piękną śmierć.

Mama była bardzo dobrym człowiekiem. I uczciwym, jak kryształ. Całe życie pomagała innym. Nawet na samym końcu życia, już w hospicjum,

mówiła słabym głosem – a może będę mogła jeszcze tam komuś pomóc?

Przekomarzałyśmy się czasem i mówiłam jej:

– Oj, mamo, ze świętymi, tak trudno jest żyć

– Oj tak, podobnie jak z geniuszami – odpowiadała mi ona.

Moja mama, która jak Tymek się urodził, nie chciała być nazywana babcią, więc została „Babą Lidą”, miała dwa fakultety i dwie specjalizacje. Była chirurgiem ortopedą, a przed swoim wypadkiem na nartach lekkoatletką, 23

wielokrotną medalistką w biegach. To była kobieta, która wiedziała, czego chce. Mówiła zawsze to, co myśli, czy komuś się to podobało, czy nie. Bo uważała, że tak trzeba. Jej mottem były słowa ze św. Mateusza – Niech mowa będzie „Tak, tak; nie nie”, a co nad to jest, od złego jest.

Myślę, że dlatego też tak cierpiała, że moje życie skręciło, jak dla niej, nie w tę stronę.

To jest takie trudne widzieć człowieka, którego kochasz i który gaśnie, a z drugiej strony też nie poddaje się i walczy… Mama była z natury cholerykiem. Mówiła dużo i głośno, szybko wybuchała, bardzo żywiołowo reagowała i nie było za wiele spokoju w naszym domu. Nie raz i ona, i ja i Tymek mieliśmy siebie serdecznie dość. Ale kiedy moja mama

odchodziła, zrozumiałam, że nawet przy najbardziej burzliwej, najbardziej dramatycznej historii, choćby nie wiem jak najeżonej przeciwnikami, przeszkodami i konfliktami, możesz do niej napisać nowe zakończenie.

I nawet jeżeli nie przekreślisz tego, co było wcześniej, to w tym zakończeniu wszystko się może wypełnić i dopełnić. Jeśli zdążysz – bo tego nigdy nie wiesz. Ja dostałam w prezencie trzy dni.

Czasem ludzie mówią: wszędzie, byle nie do hospicjum. Ja mogę tylko powiedzieć, jak dobrze się stało, że to było hospicjum, w dodatku założone przez cudownego profesora Łuczaka, na os. Rusa w Poznaniu. Niemal

każda z pracujących i pomagających tam osób ma swoją niezwykłą

opowieść. Wiele z nich mogłeś przeczytać w Zorkowni, napisanej przez bohaterkę mojego najbardziej nagradzanego i najtrudniejszego filmu

„Moje dziecko jest aniołem”, blogerkę blogerów Agnieszkę Kalugę.

Szefową wolontariatu jest Basia. Ona także spełniła swoje marzenie i na 50. urodziny pojechała do Ziemi Świętej. I także ją spełniło to marzenie

– „przecież nie mogła już tak żyć jak dotąd. Za dużo się tam wydarzyło”.

Po prostu „musiała” założyć przy hospicjum „Motyli wolontariat” i „musi”

pomagać chorym i ich rodzinom, takim jak moja mama i ja, żeby przeżywać ten czas najlepiej, jak tylko się da. Bo tyle razy przekonała się, że tam, gdzie pozornie nic już nie zostaje do zrobienia, wszystko jeszcze zostaje do zrobienia. Jak w jednym z moich pierwszych filmów, którym wygrałam pierwszy w życiu festiwal. Czy to przypadek, że nazywał się „Uwolnić motyla” i opowiadał o oddziale opieki paliatywnej w szpitalu w Cherleroi, w Belgii?

24

Gdyby nie to, że była kanonizacja Jana Pawła II i Jana XXIII, ukochanych papieży mojej mamy, na której nie mogło nas z Tymkiem zabraknąć (ile razy w jego życiu powtórzy się moment, że będzie świadkiem kanonizacji dwóch wielkich papieży w obecności dwóch innych żyjących wielkich

papieży?) moja mama może by do hospicjum nie trafiła. Miała być tam tylko te pięć dni. Choć w domu jej stan z dnia na dzień się pogarszał. Nie chciała już w ogóle jeść, przestała na nas patrzeć, coraz mniej mówiła.

Bywały trudno… jak kiedyś, gdy zaczęła się dusić. Na szczęście była u nas akurat hospicyjna psycholożka Kasia, która nawet w tym trudnym czasie potrafiła zarazić nas swoim poczuciem humoru i zawsze potrafiła tak umiejętnie podmienić okulary, przez które oceniałyśmy to, co nas spotykało, że rzeczy, które wydawały się nie do przeskoczenia, nagle wystarczyło zdmuchnąć i już. Mimo że stał u nas od jakiegoś czasu

hospicyjny koncentrator tlenu, ręce mi się zaczęły trząść i gdyby nie spokój i szybka akcja Kasi, pewno bym sobie nie poradziła. Ja, dziecko lekarskie! Ale w takich sytuacjach człowiek się staje bezradny.

Wróciliśmy z Rzymu. Przez ten czas mamy znowu ubyło… A ona spojrzała na mnie i powiedziała coś, co nie pamiętam, bym kiedykolwiek słyszała

– Jaka ty ładna jesteś…

Kolejne dni miały przynieść jeszcze wiele takich niespodzianek.

Spakowałam jej rzeczy, zabrałam torbę i kupując po drodze lekarstwa i odżywki wracałam do domu. Mama w tym czasie wracała karetką.

Zaczęłam się niepokoić, bo dość długo jej nie było, kiedy zadzwoniła lekarka, że mama w karetce zaczęła się dusić i zabrali ją z powrotem do hospicjum. Myślę dzisiaj, że to naprawdę była Opatrzność. Bo gdyby

była u nas w domu, przy najmniejszym kryzysie, gdzie moim jedynym

wsparciem był trzynastoletni Tymek, na pewno bym wezwała pogotowie.

Wzięliby ją do naszego strasznego rejonowego szpitala, gdzie by umarła beze mnie na OIOMie wśród szumu i pisków aparatów i obok innych

konających ludzi.

Tam byłam cała dla niej. I jeżeli było potrzeba lekarzy czy pielęgniarki, to tam wszyscy w drugim planie czuwali, ale oprócz tego miałyśmy

totalny komfort bycia tylko dla siebie. Jak pewnie nigdy dotąd w życiu.

Zewnętrzny świat w ogóle przestał istnieć. Po raz pierwszy zrozumiałam, co może oznaczać zagięcie czasoprzestrzeni. Liczyło się tylko tu i teraz.

25

To co się działo, to temat na osobną książkę. Tylko ci powiem, że w tych trzech dniach wydarzyło się wszystko najważniejsze, o czym marzyłam, żeby się wydarzyło przez całe życie. Usłyszałam tyle razy od mamy, że mnie kocha, ile nigdy w życiu nie usłyszałam. W pewnym momencie

mama się podniosła, dając mi znak, że chce, żebym ją przytuliła. I tak byłyśmy przez półtorej godziny w uścisku. A mama się nigdy do mnie

nie przytulała. Może dlatego, że miała tego raka, więc uważała, żeby się przypadkiem nie zarazić jakimiś chorobami, bo odporność wtedy bardzo spada. Przytuliła się do mnie i nagle oderwała głowę ode mnie i patrzyła we mnie, patrzyła mi prosto w oczy. Jak już dano nie patrzała Już miała głowę spuszczoną. Mam wrażenie, że człowiek, jak śmierć się zbliża, zaczyna się kurczyć jakby do środka, zamykać w sobie. Jak by tak wchodził

do tego embrionalnego stanu, z dnia swoich narodzin. Śmierć. Powtórne narodzenie.

Patrzyłyśmy na siebie. Uśmiechałam się do niej starając przekazać jej na drogę całą moją miłość i spokój, że idzie w objęcia jeszcze większej miłości. Później Kasia tak pięknie to nazwała, że nasze dusze rozmawiały ze sobą. To tak trwało i trwało i trwało. Wreszcie odłożyłam mamę na poduszkę i mówię:

– Mamo, przebaczam Ci. Przebaczam Ci wszystko, wszystkie Twoje

wredne zachowania, wszystko nieporozumienia, wszystko, co między

nami nie działało. I proszę Cię, przebacz mi też wszystkie moje wredne zachowania. Wszystko o co miałaś do mnie pretensje.

Nie umiałyśmy się często dogadać, ale wtedy czułam taki spokój, taką harmonię. Nagle wszystko się wyjaśniło. To był już moment agonii.

Gromnica się paliła już przez całą noc. Wszystkie modlitwy zostały

zmówione, z tą do św. Jana Pawła II w pierwszej kolejności o łaskę

uzdrowienia. Jeśli taka Twoja wola, Panie.

W tym pokoju umierała też inna pani, sympatyczna pielęgniarka Stasia.

Poprzedniego wieczoru, oddała mamie swoją kolację, bo mama nagle

miała taki apetyt, że aż dwie kanapki zjadła…

Równolegle umierały. Starałam się towarzyszyć im obu. Rano przyszedł

mąż, a ja zdążyłam, jeszcze wziąć ją za rękę i powiedzieć, z całą mocą:

– Stasia – jaka fajna z ciebie kobieta!

26

I wtedy właśnie zmarła...

Rano przyszedł Tymek i jeszcze długo modliliśmy się przy babci.

Moment, kiedy przytulałam mamę, był już bliżej południa. Potem przyszła lekarka, przez wiele lat prawa ręka profesora Łuczaka i moja serdeczna koleżanka z klasy, Ola. Pochyliła się nad moją Mamą, popatrzyła i mówi:

– Ale wiesz, co? Twoja mama całkiem dobrze wygląda!

Moja mama cofnęła się. Przestała umierać. Jak potężna jest moc

przebaczenia…

– Nie myśl, że to będzie trwało. Może będzie tu jeszcze dzień, albo kilka dni. Ale na razie Twoja mama zawróciła. Zawróciła. Poczuła Twoją miłość i pomyślała, że pewnie jeszcze trochę chce z Tobą być.

Przychodzili na drugą zmianę wolontariusze, którzy byli poprzedniego dnia i się nie mogli nadziwić, że jeszcze widzą moją mamę. To był taki nasz prywatny cud.

A mama, jak to mama, zaczęła mną komenderować, więc już w ogóle

poczułam, że wraca do sił! I cały jeszcze ten dzień i całą noc i cały kolejny dzień mama była ze mną. Następnego dnia były moje imieniny, 4 maja.

I mama w nocy dostała trochę morfiny, żeby spokojniej spać. Ale potem już rano nie dostawała już więcej żadnych środków. Po prostu tak delikatnie spała. Jeszcze była na mszy świętej. Zawieźliśmy ją na łóżku. Modliliśmy się przy niej razem z Tymkiem i Sławkiem, synem jej siostry, która zmarła kilka miesięcy wcześniej i całą jego rodziną. W pokoju była taka cisza, pachniało konwaliami od Doroty… Siedziałam przy niej. Wdech i wydech.

Mama miała zupełnie spokojną twarz, choć oddech był płytki…

27

Wieczorem były znowu te sympatyczne pielęgniarki na dyżurze,

poprosiłam je i mówię:

– Dziewczyny, powiedzcie mi, czy ja mam znowu zapalać tę gromnicę, czy nie? Został już tylko kawałek...

No bo skąd miałam wiedzieć? Są różne oznaki, ale do końca nie wiesz przecież.

One popatrzyły na mamę i na siebie i mówią:

– Niech pani zapala.

Mówię im, że mama już dwa dni temu umierała, ale zawróciła.

– Jak będzie trochę w nocy czasu, to niech pani przyjdzie do nas, opowiemy, jakie tu historie się zdarzały. Opowiemy pani o takim małym chłopcu...

– Dobrze, to przyjdę do was później.

28

– I cały czas mów do mamy, bo ona słyszy. Słuch to jest ostatni zmysł, który w ogóle się wyłącza w człowieku. Po prostu mów, opowiadaj jej wszystko, o twoich planach, o Tymku...

Więc zaczęłam jej opowiadać. W pewnym momencie zadzwonił

telefon. Czuwając przy mamie oczywiście nie odbierałam telefonów, ale zobaczyłam na wyświetlaczu, że dzwoni właśnie Ola, która miała przyjść do mamy, mimo że nie miała dziś dyżuru. Odeszłam od łóżka, dosłownie dwa kroki zasłoniłam usta i mówię:

– Ola, nie jest dobrze.

Nie chciałam tak dokładnie mówić, bo mama pewno słyszy. A Ola mówi

do mnie:

– Monika, powiedz mamie, że może odejść.

– Ola, ale ja już mamie powiedziałam wczoraj, że może odejść kiedy tylko zechce...

I w tym momencie coś mnie tknęło. Podskoczyłam do łóżka i … mama

odeszła.

Myślę, że to, że ja jej nie trzymałam w tym momencie, bo cały czas wcześniej trzymałam ją za rękę i, że powiedziałam, że może odejść, pozwoliło jej się po prostu wysmyknąć i odejść na tamtą stronę.

Zawołałam pielęgniarki. One nie mogły uwierzyć, że to się już stało. Bo przecież one znają się na śmierci. To mogło jeszcze trwać i trwać. Była 20.45. Mówię do nich:

– A to dzisiaj moje imieniny.

A one na to:

– Pani mama podarowała pani nockę na imieniny.

A ja myślę, że mama mi podarowała ten cały dzień i całą kolejną noc.

Żebyśmy mogły być ze sobą. Żebyśmy mogły doświadczyć tej miłości,

której czasami ciężko nam było doświadczyć. Obie wiedziałyśmy, że ona jest, tylko jakoś nie zawsze się ją czuło. I wtedy ją poczułyśmy.

29

Już dwa lata wcześniej, prawie co do dnia, straciłam już drugą najbliższą mi osobę, drugą mamę, moją najukochańszą ciocię Ann. Niestety

zdążyłam do niej dolecieć dopiero kilka godzin po jej śmierci, ale przez telefon powiedziałam jej to samo, co mojej mamie. Choć serce tak samo płakało z bólu.

Robiłam filmy o ludziach umierających, więc ze śmiercią jestem, może nie zaprzyjaźniona, ale oswojona. I często wracały te motywy, że ludzie na przykład byli cały czas z kimś. I wyszli na chwilę tylko, bo zadzwoniło pogotowie i poszli otworzyć drzwi. Albo poszli siku, no bo przecież musieli. I właśnie w tym momencie ich bliscy odchodzili. A oni często mieli takie straszne wyrzuty sumienia, że: „Jezu, dlaczego?”, „że akurat wtedy”. Ale to właśnie, dlatego. Że ich bliscy przez moment poczuli, że teraz mogą odejść.

Jak się bardzo kogoś kocha, a ktoś cierpi, to trzeba mu tak powiedzieć.

Bo my siłą miłości jesteśmy w stanie zatrzymać tych ludzi bardzo długo jeszcze. A czasami po prostu dowodem największej miłości z naszej

strony jest po prostu pozwolić im odejść.

Mówi się, że śmierć jest taka, jak życie człowieka. I myślę, że jeżeli można powiedzieć o śmierci, że jest piękna, to mama miała piękną śmierć.

Spokojną. Bez bólu. A mogło być zupełnie inaczej… Byłam przy niej

cały czas. I nagle już jej nie było. I była taka piękna. Mówi się, że ktoś jest rozanielony. Moja mama już w sekundę o po śmierci miała anielską twarz. Której nie miała długo, długo wcześniej, bo już była taka zmęczona, cierpiąca. Moje marzenie i modlitwy zostały wysłuchane.

Zawsze bardzo bałam się, jak sobie sama ze wszystkim poradzę, jak

mama odejdzie. Organizacja pogrzebu, przygotowanie liturgii, pogrzeb, stypa, rodzina, która się zjedzie z całej Polski. Ale czułam taką obecność mamy, że wszystkie te najtrudniejsze rzeczy, układały się jakby same.

I cmentarz, na którym leży już mój ojciec chrzestny i mamy dominikańscy duszpasterze, i piękne miejsce koło lipy i modrzewia, i ziemia z grobu babci z mamy rodzinnego Starogardu Gdańskiego, która zdążyła dotrzeć tuż przed pogrzebem.

Pomyślałam sobie, że moja mama tak kochała muzykę gospel i Whoopie

Goldberg. Już nie wiem, ile razy oglądała Sister Act. Pomyślałam, że 30

przecież mama była wierząca, że teraz wiemy, że ona już jest w lepszym świecie, w najlepszym świecie. Więc dlaczego ma być tak strasznie smutno na pogrzebie. I zaprosiłam chór mojej kuzynki Agnieszki, Gospel Joy.

Chciałam, żebyśmy z Tymkiem sami złożyli mamę do grobu. Nie

wiedziałam, czy damy radę, bo dopóki czegoś nie przeżyjesz, to nie wiesz jak się zachowasz. W dodatku szef cmentarza odradzał:

– Pani sobie nie zdaje sprawy, jakie to są silne emocje. Ja już, proszę pani, nie takie rzeczy tutaj widziałem. Niech się pani dobrze zastanowi.

– Wie pan, co? Ja jednak spróbuję.

– Dobrze. To ja tutaj pani dam takiego człowieka, co będzie za panią stał

i w razie czego, on pani pomoże.

I najpierw poszliśmy z Tymkiem zobaczyć w ogóle, czy da radę, czy to nie będzie za ciężkie, żeby tę urnę ponieść. Sprawdziłam nad grobem, czy dam się radę pochylić, czy nie wpadnę do niego.

Pogrzeb był w mamy urodziny, 12.05.2014. Tego dnia miałaby 85 lat.

I msza św. u Dominikanów i pogrzeb były nieziemskie. Takie skupienie, tyle modlitw i tłumy ludzi… Chór Gospel modlił się pieśniami, Tymek niósł drewnianą urnę w kształcie otwartej księgi, na której zaklinaczka kwiatów Kinga napisała cytat z listu św. Pawła do Tymoteusza „Bieg

ukończyłam, wiary ustrzegłam”.

A ja oddałam matce ziemi, moją mamę. I to było piękne. Bo normalnie są obcy panowie w białych rękawiczkach i z obojętną twarzą. A tutaj nagle możesz się pochylić i po prostu złożyć ją do grobu. I tak cykl się zamknął.

Od narodzin po śmierć.

Skąd miałam na to siłę? Myślę, że to mama mi pomogła. Byłam

skoncentrowana tylko na tym, żeby jej przejście do nieba było jak

najpiękniejsze. I nic innego się nie liczyło. A na samym końcu chór zaśpiewał „Oh Happy Day”. To była ukochana piosenka mojej mamy.

To był taki pochmurny, smutny dzień. A w tym momencie, promień

słońca wyszedł zza chmur prosto na grób mamy. I potem kilka razy

było tak, że byłam po pogrzebie na cmentarzu i to się powtarzało kiedy przychodziłam, niebo było zachmurzone, a za chwilę wychodziło słońce.

31

Jeśli doświadczyłaś już takiej sytuacji w Twoim życiu, to wiesz, że czas, kiedy umiera matka, czy w ogóle, kiedy odchodzą rodzice, to jest taki moment w naszym życiu, że wszystko się zmienia. Że póki jesteś córką czy synem to jesteś, żyjesz swoim życiem, jesteś niezależny, zarabiasz pieniądze, masz rodzinę. Ale zawsze gdzieś z tyłu jest ta mama albo tato, którzy Cię wesprą, kiedy będziesz potrzebować. A w momencie, kiedy oni odchodzą, to zostajesz sam. I to jest taki moment takiej totalnej samotności i pustki. A jednocześnie coś otwiera się, jakaś zupełnie nowa przestrzeń.

Przypomniało mi się, co Wiliam Wharton opowiadał mi o śmierci, kiedy robiłam jego portret filmowy. Kiedyś, wracając z Francji do USA, jego samolot podchodził do lądowania na lotnisku nad Los Angeles. To był

wieczór i światła miasta w dole tak migały…

Kiedy na początku października leciałam tam, przypomniałam sobie

jego słowa. Los Angeles jest takie olbrzymie. Samolot ląduje nad miastem przez prawie godzinę! I cały czas te świata migają.

Wharton powiedział patrząc mi prosto w oczy i z jakimś niezwykłym

skupieniem, ale i mocą:

– Wtedy zrozumiałem naturę śmierci. I zrozumiałem, to, o czym pisałem w książce „Tato”, że czasami śmierć najbliższych jest potrzebna. Potrzebna Tobie, żebyś zaczął być w pełni tym, kim jesteś. Że to jest trudne, to jest bolesne, ale nagle jakby rodzisz się na nowo.

I ja tego doświadczyłam, kiedy mama odeszła. Nagle poczułam, że już nie jestem niczyją córką. Teraz przyszła moja kolej, żeby być dla innych matką.

Żeby nie szukać wsparcia na zewnątrz, tylko w sobie. I być dla innych wsparciem. Długo nie mogłam mamie wybaczyć tego, że ona mnie tak nie wspiera tak, jak ja bym chciała, jak bym potrzebowała. Użalałam się nad sobą, że nie dostaję go też od innych. Kiedy odchodzą rodzice, zostajesz sam ze sobą. Jeżeli wierzysz, to jesteś z Bogiem. Jeśli masz partnera, dzieci, to waga tej samotności wydaje się czasem lżejsza. Nie zawsze.

Nagle zaczynasz być już tylko sobą. I wiesz, dopóki tego nie przeżyłam, to nawet trudno mi było to sobie wyobrazić. Nie wiem, czy wszyscy tak mają.

Na pewno miał to Wharton. Był pisarzem, pisał o losach ludzkich. Ale słyszałam też od innych, że coś się po prostu zmienia. I że paradoksalnie ta strata jest potrzebna i konieczna dla naszego rozwoju.

32

Nie wiem, o jakiej śmierci marzyła moja mama. Mam nadzieję, że o takiej, jak ja dla niej.

Dobra śmierć za dobre życie.

NIE POZWóL WCZORAJ

ZABRAć ZBYT WIELE Z DZISIAJ

przysłowie Indian Cherokee

Jeszcze jedno ciężkie zadanie mnie czekało. Nie wiem, czy masz to już za sobą, ale dla mnie było to prawie tak trudne, jak to, co się wydarzyło wcześniej. Zwłaszcza, jeśli jesteś z tym sam. Jeszcze niedawno, na samą myśl, że będę to kiedyś musiała zrobić, bolała mnie głowa, a w brzuchu czułam ścisk. – Boże, ja to kiedyś będę musiała wszystko opróżnić. Wiedziałam, że kiedyś to nieubłaganie nastąpi. A teraz musiałam się z tym zmierzyć.

33

Był lipiec 2014. Likwidowałam... jaka to straszna nazwa... mieszkanie mojej mamy. Mieszkanie mojego dzieciństwa. Tu się urodziłam... tu

wychowałam. Stąd wyjechałam na studia do Brukseli i USA. Tutaj moja mama przeżyła w szczęściu i nieszczęściu prawie siedemdziesiąt lat.

Jeśli masz to już za sobą, to wiesz o jakich emocjach mówię. Nagle musisz podjąć decyzję, co dalej. To jest moment, kiedy wchodzisz i nagle to Ty musisz zdecydować, co wyrzucasz, co rozdajesz, co zostawisz na pamiątkę.

Bierzesz do ręki przedmiot po przedmiocie, czytasz listy, stare świadectwa i dzienniczki ze szkoły, oglądasz zdjęcia, przeglądasz książki.

Każdy kąt, każda szafa, każdy przedmiot opowiada historię. Historię twojej mamy. Twoich rodziców. Ich przyjaciół, znajomych, bliższych i dalszych krewnych... i Twoją... małej dziewczynki, która ledwo co nauczyła się chodzić i trzyma się za uszy, żeby nie upaść. Albo chłopca z kowbojskim błyskiem w oku, który dosiada konika na biegunach.

Kiedy byłam mała na starej dębowej ławie, której już dawno nie ma, leżała mosiężna plakietka z płaskorzeźbą sowy. Pamiętam jej ciężar i chłodny dotyk metalu, kiedy brałam ją do ręki i zamszową skórkę od spodem, żeby nie rysowała mebli. Nie myślałam o niej kilkadziesiąt lat.

Ale kiedy kupowałam mieszkanie w secesyjnej kamienicy Jeżycjady

Małgorzaty Musierowicz, zrobiła na mnie olbrzymie wrażenie kamienna płaskorzeźba sowy naprzeciwko moich okien. Nie wiem jak ty, ale ja

jestem wrażliwa na takie znaki i symbole. Sowa, znak mądrości i jasnego widzenia bardzo mi przypadła do gustu, choć nie ustrzegła mnie jednak przed głupotami. Pocieszam się myślą, że gdyby jej nie było, może

zrobiłabym ich jeszcze więcej?

Sowę z dzieciństwa znalazłam w szufladzie pod stertą papierów. Nie wiem, czy mama ją kupiła, a może od kogoś dostała, nie znam jej historii.

Szkoda, że jej o to już nie mogę zapytać.

Patrzyłam na moje małe mieszkanko, gdzie się urodziłam, gdzie po prostu ledwo człowiek się przeciskał do kuchni. Patrzyłam na te ściany i na te tapety, na ten kurz i te mury popękane. I czułam, jakby to mieszkanie stawało się mną.

34

Jechałam później na Jarkową wieś z moją przyjaciółką Kasią, którą

wszyscy biorą za moją siostrę. To ona mi przywróciła wiarę w ludzi po moim wypadku i zaopiekowała się mną jak rodzona siostra. Opowiadam

jej o tym, że to jest właśnie mój obraz. To jestem ja. Z tymi oderwanymi kawałkami tapet, z tym brudem, z tym kurzem, z tymi pęknięciami.

Dokładnie tak się czułam. Pusta i niepotrzebna. To było takie trudne.

Takie trudne.

Ale w tym momencie też mówiło mi coś, że to jest jakoś konieczne.

Tak jak wiedziałam, że to mieszkanie muszę w końcu posprzątać. Może to będzie trwało tydzień albo miesiąc albo rok. Ale ja to muszę zrobić.

W końcu kiedyś to zrobię. To tak samo wiedziałam, że ta moja dusza taka poraniona i to wszystko, ta samotność i ta pustka, z którą zostałam, że to też jest początek czegoś nowego, taki moment „przed”. I ja to muszę przetrwać. Bo najciemniej jest przed świtem. I to mi dawało siłę.

Tyle już miałam w życiu momentów, kiedy czułam, że już dalej nie

wytrzymam, że jestem na dnie. I to jest tak, że albo zostaniesz na tym dnie albo podniesiesz się i to ci da siłę na to, że jak będziesz na kolejnym dnie, to już to dno będzie o kawałek wyżej. I już trochę krótszy będzie ten czas, kiedy się od niego będziesz odbijać. A kolejne dna zawsze idą ku powierzchni. A tam, gdzie jest bliżej powierzchni wody, tam już masz coraz więcej światła. Więc już wiesz, że jest to tylko etap „przed”.

MARZENIA SIĘ LICZą. DUCHY ZLITOWAŁY SIĘ

NAD NAMI I POPROWADZIŁY NAS

Przysłowie Indian Cree

Tego sierpnia, światła nie brakuje. Od rana do wieczora słońce zagląda po kolei we wszystkie okna dookoła mieszkania. Nie pomaga wiatrak.

Pływam jak masło na rozgrzanej patelni. Czuję, że chcę wreszcie zrobić coś tylko dla siebie. Być totalnie egoistyczna. Że teraz jest czas dla mnie.

To jest jeszcze ten moment „przed”. Właściwie jeszcze do końca nie jestem pewna, czy na pewno chcę pojechać do tych Stanów. Bo Tymek akurat

idzie do gimnazjum. Mamy jechać razem, bo on uwielbia Stany, był już 35

tam na mistrzostwach świata w Odysei Umysłu i najchętniej w ogóle by tam studiował.

– Dobra, Tymek, to co? Jedziemy?

– Mamo, ja nie mogę, ja mam szkołę!

Nie mogę w to uwierzyć. To mówi moje dziecko, mój syn, który jeszcze nie dawno pobijał rekordy w bólach głowy i brzucha? Taki nagle mądry, taki odpowiedzialny? No, ale kto się nim zaopiekuje przez całe dwa tygodnie?

Na szczęście znajdują się kochani przyjaciele Martyna i Włodek, którzy mają tę niezwykłą cechę, że mimo iż są zawsze bardzo zajęci, pomagają w taki sposób, że ma się wrażenie, że w zasadzie, to dla nich żaden kłopot, a właściwie wręcz czysta przyjemność.

– Słuchaj, nie ma problemu. My go chętnie weźmiemy. Ja za tydzień

znowu jadę na Ukrainę, ale panowie sobie poradzą. Od Coca-Coli i pizzy nikt jeszcze nie umarł – uspokaja mnie Martyna.

– W ogóle nic się nie martw, jedź.

Przez ostatnich kilkanaście kilka lat zawsze czułam dyskomfort, kiedy planowałam wakacje. Nawet, kiedy mama była w lepszej formie, to ja

gdzieś w środku wiedziałam, że mogę tylko na tydzień pojechać albo na dwa. Czasami jechałam, a był telefon, że jednak coś się dzieje, że muszę wracać. I nigdy nie byłam tak w pełni na wakacjach i choć buntowałam się przeciwko takim myślom, to zawsze gdzieś z tyłu głowy było: „Mama jest tam sama, może mnie potrzebuje”. Nie, nie, to wcale nie znaczy, że jak byłam na miejscu, to byłam idealną córką, która miała dla niej czas. Byłam, kiedy trzeba było jechać do lekarza, albo jakoś inaczej pomóc, ale czasu dla niej za wiele nigdy nie miałam. Dla siebie zresztą też. No i był Tymek, który – wiadomo – jako dziecko cały czas potrzebował mojej opieki.

I nawet jak razem jeździliśmy na wakacje, to te wakacje były cudowne, ale wiesz, zawsze jesteś dla kogoś. A ja mimo mojej towarzyskości, jestem chyba jednak typem samotnika i czasem po prostu potrzebuję być sama.

Teraz nagle jestem taka totalnie zdewastowana, poraniona, pokurzona, brudna i brzydka, bo naprawdę tak się czułam. Okropnie. To ja tak na dwa tygodnie mogę sobie po prostu pojechać i zrobić to, na co mam

36

ochotę? To, co od lat już chciałam zrobić? Nawet moje marzenia zużyły się i wyblakły jak dżinsy od długiego noszenia.

I chyba bym nie pojechała, gdyby nie ta konferencja w Scottsdale

z Jeffem Walkerem, na którą już w zeszłym roku miałam pojechać, ale zrezygnowałam, bo mama już wtedy z nami mieszkała.

Jest tak w moim życiu, że praca jest po Bogu i Tymku chyba najważniejsza albo prawie najważniejsza. Tak mi się życie szczęśliwie ułożyło, że robię to, co kocham i kocham to, co robię. A może to ja tak to życie ułożyłam, ze sporym wsparciem z Góry. I nigdy nie było inaczej. Choć teraz już bardzo pracuję nad tym, by Ci których kocham, nie czuli, że coś jest od nich ważniejsze. Chyba jeszcze nie zawsze mi to wychodzi.

Na tej konferencji bardzo mi zależało – charyzmatyczny Jeff Walker, eksperci z całego świata, sprawdzona formuła na to, z czego i dla czego chcę w przyszłości żyć. Jeśli nie teraz, to kiedy?

Dobrze, pojadę na tę konferencję. Jest w Arizonie. A w Arizonie jest też Wielki Kanion, który od dwudziestu pięciu lat chciałam zobaczyć.

A w sumie to już żabi skok do Kalifornii i Los Angeles, gdzie w końcu mogłabym zwiedzić moje ulubione studia filmowe, Hol ywood, i Dolby

Theater, gdzie już całkiem niedługo będę odbierać Oscara, za najlepszy dokument. – Jadę!

Zostało już tylko kilka dni do wyjazdu, kiedy nagle zaczęłam mieć kłopoty z sercem. Takie totalne. Nie mogłam spać, serce mi pukało w różnych rytmach – raz za wolno, potem znów za szybko. Przestraszyłam się.

Myślałam, że będę miała zawał. Zaczęłam rozmawiać z różnymi lekarzami.

Na szczęście mam dużo zaprzyjaźnionych lekarzy jeszcze z mojej klasy z liceum. Prawie cała nasza klasa została lekarzami! Byli wtedy prymusami, a teraz są wybitnymi specjalistami. Chodziliśmy do Ósemki w Poznaniu.

Najlepsze liceum. Więc wiem, że mogę na nich polegać. Głupio tak przez telefon, ale czas goni. Na szczęście Hania odbiera od razu

– To mi nie wygląda na zawał, ale wiesz, sprawdź jeszcze sobie tarczycę.

I rzeczywiście. Po ostatnich stresujących miesiącach moja tarczyca znowu się rozsmakowała w sobie i „zjadła” kolejną porcję. Kto ma Hashimoto, wie, o czym mówię. I znowu trzeba będzie łykać więcej hormonów,

37

magnez, selen i takie tam. Trochę się uspokoiłam, bo wróg znajomy jakby mniej straszny, no ale nadal czułam się fatalnie. Serce się „telepało”, nocki były białe. Zadzwoniłam jeszcze do drugiego kolegi, który ma gabinet w Poznaniu. Moja mama uwielbiała go i mówiła o nim zawsze: najlepszy kardiolog w Poznaniu!

– Artur, co ja mam zrobić? Skoro to nie jest groźne, tylko upierdliwe, to chyba mogę zrobić coś totalnie crazy i polecieć do tych Stanów. Ale czy to będzie bezpieczne? Ja mam Tymka. A jak mi się coś stanie? Powiedz tak szczerze, co tym myślisz?

A on mówi tak:

– Słuchaj, weź sobie środek uspokajający albo jak wejdziesz do samolotu to od razu zamów podwójną whisky. I się w ogóle nie przejmuj. Będzie okay. A po powrocie założysz sobie dla spokoju na dzień holtera.

I tak zrobiłam. I rzeczywiście to serce, które tak mi nie dawało wcześniej spokoju, nagle się wyciszyło. Jak sobie pomyślę, że byłam o krok od rezygnacji od tego mojego marzenia… O mały włos. I miałam dobre na to uzasadnienie, żeby nie pojechać. Alibi miałam świetne. I zobacz, to była pierwsza próba. A tych prób miało być po drodze jeszcze tyle.

Jak my czasami blisko jesteśmy od tego, co może nas spełnić, a jednak tego nie robimy. Nagle, w pełnym biegu wciskamy hamulec. Ile już takich zatrzymań w naszym życiu było? Może to dlatego, że nie wierzymy

w spełniającą moc marzeń? A może się boimy, że jak ono się spełni „to, co dalej?” Czy to będzie pustka, a może wręcz przeciwnie, to spełnione marzenie nas rozczaruje. Strach, myślę, że strach, który się potem wciela w nasze ciało, w nasze myśli, jest chyba naszym największym wrogiem.

Strach. Strach przed tyloma rzeczami. Strach nas trzyma. To taki nasz kaganiec ku spełnianiu marzeń.

A przecież jest tak, że jeżeli mierzysz w Księżyc, chociaż wydaje Ci się to totalnie nierealne – to nawet, jeśli tam nie dolecisz, to po drodze dotrzesz do gwiazd. I to jest tak, że nawet jeżeli ta ostateczna wersja marzenia Ci się nie spełni, jeżeli okaże się, że ono zupełnie przerasta twoje siły, to może po drodze się spełni coś takiego, co właśnie było tak naprawdę ci pisane.

38

MASZ JUŻ WSZYSTKO, CO POTRZEBA,

ŻEBY CI SIĘ UDAŁO

przysłowie Indian Crow

Tak naprawdę, zobaczyć Wielki Kanion, to stosunkowo proste marzenie.

Trochę czasu potrzebujesz, trochę pieniędzy. I tyle. Wiesz, dla mnie pieniądze nigdy nie były problemem, chociaż od dziecka klepałam biedę.

Ale naprawdę nigdy nie pozwalałam, żeby moje marzenia zostawały tylko marzeniami. Nawet, kiedy nie miałam na nie kasy.

Mam w sumie dość proste marzenia. Dość często są jakoś związane

z podróżą. Może dlatego, że jestem zodiakalnym strzelcem.

Moim pierwszym marzeniem było po prostu wyjechać na Zachód. Wiesz,

głęboka komuna, pieniędzy nie było. Nie mogłaś tak po prostu wyjechać, 39

bo trzeba było mieć zaproszenie. A jak już wyjeżdżałaś to przysługiwało Ci dziesięć dolarów na książeczkę walutową. I tyle.

Ja nie miałam rodziny na Zachodzie. Ale miałam bardzo fajną grupę

przyjaciół z liceum, wśród nich kardiolożka Hania i Ola z hospicjum.

Co roku cały miesiąc wakacji spędzaliśmy razem – najpierw były

rowery, potem przesiadaliśmy się na kajaki, a potem jeszcze z plecakami wędrowaliśmy po górach. Nasza opiekunka, stara harcerka i mama Ani

i Janka z naszej klasy, którą nazywaliśmy Ciocia Jola, mówiła nam zawsze:

– Nigdy nie pozwólcie, żeby pieniądze przeszkodziły wam marzyć!

I co myśmy zrobili? Ciocia zdobyła dla wszystkich zaproszenia z Francji.

Wzięliśmy rowery. Większość z nas z nas miała dziesięć dolarów. A i tak to była ponad połowa pensji lekarskiej mojej mamy. I pojechaliśmy na rowerach przez Niemcy, Holandię, Belgię, całą Francję do Lourdes i aż do Hiszpanii. Cztery tysiące kilometrów, w dwa miesiące. Jak patrzę dzisiaj na moje mięśnie, to nie mam pojęcia, jak dałam wtedy radę.

Do dzisiaj pamiętam, choć to było dwadzieścia kilka lat temu… Gdzie tam. To było trzydzieści lat temu. O mój Boże, to było trzydzieści lat temu.

Nie mieliśmy nawet namiotów, bo byłoby za ciężko. Sakwy, śpiwór,

karimata, jakieś jedzenie w proszku albo w puszce i do przodu. I było można. Myśmy nawet nie mówili w tamtych językach. Mieliśmy tylko listy w kilku językach, że jesteśmy grupą, że jedziemy do Lourdes. Że prosimy po prostu o kawałek podłogi i wodę do zagotowania. Bo mieliśmy kochery, denaturat chyba był wtedy do palenia. I spotykaliśmy się z tak cudownymi ludźmi po drodze. I pamiętam te widoki, te miejsca, których normalnie z autostrady byś nie zobaczyła.

Największy wycisk dała nam Szampania, gdzie się jeździło z górki

na dół i znowu na górkę. I tak w kółko. Jak tylko zjechałam w dół, to potem prowadziłam przez pół góry rower do góry. I miałam totalnie

dosyć. Jeszcze czuję, jak mistral wiał nam prosto w twarze i ledwo, ledwo jechaliśmy. A jeszcze w dodatku byłam nie dość, że biedna, to jeszcze straszna ciamajda. Nigdy nie miałam dobrej kondycji. Tyłek

mnie bolał, ręce mnie bolały. Wszystko mnie bolało. Ale do przodu.

Jakoś szczęśliwie się nam udawało, że jak spaliśmy pod chmurką, to

była dobra pogoda, a jak padało, to zawsze znajdowaliśmy gościnną

40

podłogę. Tym razem jednak miało być inaczej. To był dzień, kiedy

zrobiliśmy rekordową ilość kilometrów. Nadciągała burza i byliśmy już na sto trzydziestym kilometrze. Pamiętam, że byłam tak zmęczona, że aż się popłakałam. W dodatku nie mogliśmy się zatrzymać, bo były takie straszne roje komarów, że po prostu zjadłyby nas. To było w rejonie Etange, czyli jezior, koło Marsylii. Jedziemy taką wąską długą drogą, zachodzące słońce, ta burza nadciągająca i stado mustangów po prawej stronie. Dzikie, galopujące równolegle do nas, konie. Jakbyśmy wjechali do jakiegoś filmu.

Już mnie zatyka z tego płaczu. Za chwilę po prostu zatrzymam się, położę się i koniec. Już dalej nie mogę. I jeszcze nie mamy żadnych namiotów. Za chwilę lunie, to będzie koszmar. Wszyscy się przeziębimy, umrzemy tutaj.

I w tym momencie dojeżdżamy do starego gospodarstwa. Jakiś kamienny dom, budynki gospodarcze. Pukamy. Nikt nie odpowiada. Obok jest

pusta stodoła z takimi rozwalonymi drzwiami. Zdążyliśmy dosłownie

jeszcze tylko zagrzać na podwórku wodę, wsypać proszek, żeby zrobić sobie jakąś szybką zupkę, wejść do tej stodoły i… lunęło. Ale jak! Pioruny biły, strumienie wody się lały, ale myśmy już tego prawie nie słyszeli.

Spaliśmy jak zabici.

Rano budzimy się… piękne słońce, ptaki śpiewają… Wychodzę ze

stodoły... a tam wszędzie figi, brzoskwinie, morele.

– Chyba w raju jestem!

Do dzisiaj pamiętam smak tych fioletowo-zielonych fig. No… dzikie, to znaczy, że można się poczęstować. Kiedy się odwróciłam, zobaczyłam, że na wrotach stodoły są jakieś napisy. Po obu stronach, na ciemnym drewnie, w różnych językach było napisane: „Dziękujemy za gościnę”.

Więc to było nie tylko „nasze miejsce”. To było miejsce dla wszystkich ludzi, którzy jak my byli w drodze. Pomyślałam wtedy, że świat sprzyja tym, którzy spełniają marzenia.

I wiesz co? Te dziesięć dolarów nam wystarczyło. To nic, że za pozwoleniem gospodarzy, zbieraliśmy spady w sadach, i jedliśmy suchy chleb z cebulą.

A w Paryżu ktoś mnie poczęstował pomarańczą. Wtedy, po raz pierwszy w życiu, mogłam zjeść całą pomarańczę naraz. W Polsce pomarańcze

41

„rzucali” tylko na Boże Narodzenie – ale nikt by nie pomyślał, żeby zjeść ją sam. Zawsze się dzieliliśmy, więc Paryż ma dla mnie do dzisiaj smak pomarańczy, Mâcon i Lyon – winogron, Avignon – gruszek, a cała Prowansja – brzoskwiń.

Drugim moim wielkim marzeniem były Indie. Wtedy udało mi się zdobyć sto dolarów. Wszystkie pożyczone. Ale pojechałam tam, zdążyłam jeszcze porozmawiać z Matką Teresą w Kalkucie. Pieniądze odpracowałam

i oddałam. Od tamtego czasu, kiedy jakieś kosztowne marzenie pojawiało się na horyzoncie, zawsze mówiłam sobie:

– To co, że drogo? Ja na to zarobię.

Więc jeżeli ludzie ci mówią: „Nie mam pieniędzy na spełnienie marzeń”, nie wierz w to. Na pewno nie mają czegoś, ale to nie są pieniądze. Nie wiem jak ty, ale ja uważam, że jeśli naprawdę chcesz spełnić marzenie, pieniądze zawsze się znajdą. Bardzo łatwo narzekać, że czegoś nie ma, jak się nie włożyło wystarczająco pracy w to, żeby to zdobyć. Akurat w naszej rzeczywistości pieniądze nie są chyba przeszkodą nie do

pokonania. Tak narzekamy na bezrobocie… ale mam kuzyna, który ma

największą w Europie stadninę pony. Uwielbiam go – w czasie komuny

Antoni pojechał do Szwecji. Na pierwszej stacji benzynowej po zjechaniu z promu poprosił o pracę. Kilka lat później był już jej właścicielem. Potem zaraził Szwedów miłością do jazdy konnej i zrobił z jeździectwa narodowy sport, uznany przez samą królową. Aż wrócił do Polski, żeby to samo robić w naszym, wolnym już kraju. Wykupił ziemie, które kiedyś należały do jego dziada Dezyderego Chłapowskiego i jak on stara się rozsławić swoją pracą dobre imię Wielkopolski. Jest wyjątkowym człowiekiem

– uczciwym, odważnym, odpowiedzialnym, mądrym, uczynnym

i przyjaznym … i pracuje od świtu do nocy, dzień w dzień. W stadninie jest zawsze mnóstwo roboty, jeśli tylko się chce. Ale we wiosce narzekają, że nie ma pracy. Mogliby przyjść, zarobić. Tylko by musieli pracować.

Pieniądze są testem na marzenia. Pewnie są też i inne testy… Pomyśl, może jest tak, że los chce ci podarować coś pięknego. I na początku, kiedy to jest jeszcze trudne, stawia przed tobą przeszkody w spełnianiu tego marzenia, Bo marzenia właśnie mają to do siebie, że na samym początku jest często bardzo trudno. Chcemy czegoś, ale czujemy, że tak wiele nas ogranicza. A może jest to próba, w której los, albo Opatrzność, chce się 42

przekonać, czy jesteśmy serio, czy naprawdę tego pragniemy. Bo jeśli tak i pokażemy, że jesteśmy skłonni do wyrzeczeń, że potrafimy więcej pracować, mniej spać, zrobić coś, czego normalnie byśmy nie zrobili po to, żeby to osiągnąć, to potem dostajemy już to niespodziewanie podane jak na tacy, w prezencie.

Cała droga nas kształtuje. A zaczyna się jeszcze wtedy, kiedy do tego marzenia jest bardzo, bardzo daleko i na początku mamy tylko schody i przeszkody.

Nigdy nie pozwól, żeby pieniądze stały na drodze do spełnienia Twoich marzeń.

A teraz zajrzyj na koniec książki i dopisz tam to marzenie, które dotąd wydawało ci się poza zasięgiem finansowym.

A ja przenoszę się do Kalifornii.

MYśLI Są JAK STRZAŁY:

RAZ PUSZCZONE, TRAfIą DO CELU.

PILNUJ ICH DOBRZE, BO JEśLI NIE,

PEWNEGO DNIA SAM STANIESZ

SIĘ ICH OfIARą

przysłowie Indian Navajo

W sobotę, 4 października jestem już w drodze do słonecznej Kalifornii, gdzie nigdy deszcz nie pada ponoć. Serce mnie jeszcze niepokoi, ale już coraz rzadziej. Skoro decyzja jest już podjęta, to przeszkody coraz bardziej usuwają się na drugi plan. W samolocie do Frankfurtu zaczynam rozmowę z sympatycznie wyglądającym panem, który siedzi obok mnie. Tak sobie rozmawiamy o różnych rzeczach, że on jest inżynierem, Niemcem, ale tu w Polsce pracuje kilka, a czasem kilkanaście dni w miesiącu, a resztę czasu spędza w rodzinnym Wiesbaden. W końcu mówię mu, że jadę właśnie

w podróż życia. I że aż tyle lat czekałam, żeby spełnić swoje marzenie.

I pytam go:

43

– A o czym pan marzy?

– A ja marzę, żeby polecieć samolotem, który sam skonstruowałem…

I właśnie w niedzielę pod wieczór po raz pierwszy nim polecę.

Okazało się, że mój towarzysz podróży hobbystycznie razem z grupą

przyjaciół zbudował nie tylko jeden, ale pięć małych samolotów. Pokazywał

mi zdjęcia – przepiękne cudeńka, starannie wykończone. Przez kilka lat po godzinach, każdy weekend spędzał z przyjaciółmi, żeby je zbudować.

I teraz jest jak ja o krok od spełnienia swojego marzenia. Od razu

przeszliśmy na ty. Mówię mu:

– Ronny, może to głupie, ale proszę, napisz mi smsa, jak już wylądujesz, bo ja się będę denerwować. Na drugi dzień dostałam od niego wiadomość:

„Mój pierwszy lot, był przepiękny!”.

Więc ta podróż zaczęła się od marzeń. Potem kolejnych towarzyszy

podróży – w drodze do Waszyngtonu i dalej do Los Angeles, też już na wszelki wypadek pytałam o ich marzenia. I za każdym razem jest tak, jakby przede mną otwierały się jakieś zamknięte drzwi, zza których wylewa się mnóstwo światła. I nagle ta rozmowa staje się bardzo osobista, intymna nawet. To takie drogowskazy, że jest inaczej niż zwykle.

Przypominam sobie słowa Whartona, kiedy pode mną tętni i wibruje

symfonia świateł wielkiego Los Angeles. Przez prawie godzinę siedzę z nosem przyklejonym do szyby. Na lotnisku czeka na mnie Magda,

Polka, która w LA reżyseruje i produkuje zaangażowane społecznie filmy dokumentalne. A teraz robi pierwszą fabułę, na którą udało się jej i jej ekipie zebrać aż 2 miliony dolarów na Indiegogo. To jest taka dziewczyna, która rzeczy trudne rozwiązuje od razu, a na niemożliwe trzeba poczekać z tydzień. Deskę rozwali nogą bez mrugnięcia okiem i robi najlepsze na świecie smoothie. Była moją bohaterką i kierownikiem produkcji w filmie

„Golden Horn”, w Irlandii jeszcze wtedy. Tyle lat się już z nią nie widziałam.

Wygląda przepięknie!

– Wiesz, Magda, ja mam dwa marzenia. Jedno duże, a drugie wielkie.

Chciałabym zobaczyć Hol ywood i te studia filmowe. Wiem, że takie

marzenie pensjonarki, ale ja jestem z branży i bardzo zależy mi, żeby zobaczyć nie te turystyczne szlaki, ale kawałek prawdziwej produkcji, hale 44

produkcyjne, to, co się tam dzieje. To wielkie marzenie – to pojechać do Wielkiego Kanionu.

Wcześniej myślałam, żeby wynająć samochód, ale teraz z powodu serca i z powodu tego, że kiedyś miałam wypadek w trasie, jakoś tak nie

czułabym się pewnie. Postanowiłam, że pojadę z biurem podróży. Magda znalazła mi stronę biura podróży, które organizuje dwu – i trzydniowe wycieczki do Wielkiego Kanionu. Czyli tyle, ile miałam czasu po

konferencji. Napisali w opisie, że wyróżniają się tym, że ich przewodnicy mają poczucie humoru. Więc sobie pomyślałam, że to dobrze rokuje.

Jak masz jakąś ciekawą propozycję tuż przed Twoimi oczyma to, co

robisz? Moje serce mówi – jest dobra, weź ją! A mój rozum: No przecież nie weźmiesz tak po prostu pierwszej lepszej z brzegu. trzeba wszystko przeczytać, porównać, jakie, ceny, a jaki program, a może tam właśnie jest coś lepszego… już byłam wieczorem dosyć zmęczona i mówię:

– Dobra, następnego dnia jadę na plażę. Wezmę iPada, będę miała czas, to sobie poszukam.

I teraz wyobraź sobie, plaża obok Santa Monica. Piękna, biała, duża.

I prawie nikogo. Cudownie. Ocean taki, że dech zapiera, jak fale się wynurzają, to masz wrażenie, że za chwilę Cię zaleją. Tam zresztą było ostrzeżenie przed tsunami, żeby uciekać w razie trzęsienia ziemi. Od czasu do czasu jakiś samotny surfer na tej fali, po prostu pięknie. Ja elegancko usadowiona pod parasolem, patrzę na wodę, ale zaraz, przecież muszę znaleźć jakąś atrakcyjną ofertę do Wielkiego Kanionu.

Przez kolejne trzy godziny zamiast patrzeć na morze i słońce, patrzę w iPada i sprawdzam strony kolejnych biur podróży. I tylko tak błądzę myślami: „Ale fajnie, ale morze, ale piasek, ale szumi”. I z powrotem do iPada. W końcu trafiam na jeszcze dwie ciekawe agencje turystyczne.

– Właściwie to może być ewentualnie to. W sumie są trochę drożsi i może to niekoniecznie jest lepsze, ale dobra, spróbujemy.

Potem jeszcze tylko godzinka zostaje mi na tej plaży do lunchu, na

który zapraszają szefowie Magdy, para przesympatycznych irlandzkich dziennikarzy – Ann i Phelim. To może się trochę poopalam. Ale jest już bardzo gorąco. Zaczynam być trochę zła na siebie.

45

– Czy mnie pogięło? Przyjeżdżam na drugi koniec świata, żeby spełniać moje marzenia i leżeć na plaży, a ja tu po prostu z iPadem przed nosem.

Wieczorem siadamy jeszcze raz z Magdą i jej narzeczonym Paulem do,

jak się okazuje, skomplikowanej operacji pod tytułem przygotowanie

dwudniowej podróży z biurem turystycznym. I zaczynamy dzwonić.

Na plaży spisałam sobie numery telefonów. Okazuje się, że już nie ma wolnych miejsc. No nie.

– Wiecie, co? Właściwie z tych wszystkich, co przeglądnęłam, to mi się najbardziej podoba to pierwsze biuro podróży. Zadzwońmy tam.

Dzwonię. Jest już wieczór, pewnie nikt tam już nie pracuje. Ale miła pani odbiera słuchawkę. Oni z zasady są wszyscy mili:

– Hello, jak się masz Monika? – i tak dalej.

I ta pani mówi, że jest dwudniowa i trzydniowa wycieczka. Mam

zdecydować i dać im jak najszybciej znać.

Możliwości takie, że mogę albo być na noc w Wielkim Kanionie, albo mogę też nocować w Sedonie. Tam są takie piękne, czerwone formacje skalne.

I dalej pojechać do Monument Valley. Tam, gdzie wszystkie najbardziej znane westerny były kręcone. Wiesz, te takie charakterystyczne skały, jak pomniki Dzikiego Zachodu. To jest dosyć długa podróż i wtedy jestem w Wielkim Kanionie tylko dwie, trzy godzinki. No i mam dylemat. Jestem tutaj, żeby spełnić moje marzenie, żeby zobaczyć Wielki Kanion. Jakoś tak instynktownie czuję, że chcę tam zostać na noc. Że to będzie ważne. A nie tylko taka krótka wizyta, że widzę i już. Tylko rzeczywiście ja też sobie zupełnie inaczej ten Wielki Kanion wyobrażałam. Nie wiem dlaczego,

ale wydawało mi się, jest krótszy. A tymczasem na długość to ma tyle kilometrów, ile z Poznania do Krakowa, mniej więcej. Więc i tak tylko kawałek tego kanionu widzisz.

Jak mi się trudno podejmuje decyzje, jakbym ciągle nie dowierzała sobie, że tak, jak zdecyduję, będzie po prostu dobrze. Klątwa perfekcjonistki. Na szczęście Magda jest taka mądra i zorganizowana:

– Magda, co byś mi poradziła?

46

– Pamiętaj, że Wielki Kanion to jest taka wielka dziura w ziemi. Jak zobaczysz kawałek, to w zasadzie możesz jechać dalej i oglądać kolejny widok, ale to jest ciągle ta sama dziura w ziemi. A ta Monument Valley jest zjawiskowa. Pewnie jesteś tu tylko raz i już nigdy nie wrócisz. To może jednak zobacz jak najwięcej.

Nie wiem jak Ty, ale ja jestem taka zachłanna. „Łapęśna”, jak mawiała babcia o słynnym dyrygencie profesorze Stuligroszu. Chciałabym zawsze więcej, jeszcze więcej zobaczyć, że tu jeszcze pójdę i tam pojadę i to przeczytam, a to zjem jeszcze i tego spróbuję. I w pewnym momencie

wszystkiego doświadczasz i smakujesz, i to jest wartość, ale może też niczego nie doświadczasz w pełni. I trudno podjąć decyzję, kiedy cała moja natura mówi mi:

– A zobacz jeszcze to Monument Valley, zobacz tę Sedonę, zobacz jeszcze to.

Ale z drugiej strony czuję, że to ma być Wielki Kanion. To nie mają być te inne rzeczy. To ma być to miejsce. Ale jak nie pojadę do Monument Valley, to może już nigdy tego nie zobaczę. Waham się. Trudno wybrać.

Najpierw biuro podróży, a teraz… co ja w ogóle chcę.

– To jest to Twoje marzenie, po to przyjechałaś tutaj. Dwadzieścia pięć lat o tym marzyłaś. I co teraz. Wystarczą ci te trzy godziny? – mówi mi serce.

A rozum na to:

– Ale przecież pojedziesz tam, zobaczysz ten twój Wielki Kanion. A przy okazji zobaczysz jeszcze tyle pięknych miejsc.

Nagle dociera do mnie, że tak już wiele razy wcześniej bywało. Zbyt dużo możliwości wyboru, kiedy otwierałam lodówkę sprawiało, że ją zaraz

zamykałam, nie mogąc się zdecydować, na co mam ochotę. Z innymi

rzeczami w życiu bywało podobnie. I to jest ważna lekcja. Pierwsza

z dwunastu, którymi podzieli się wkrótce ze mną Wielki Kanion. Ale

wtedy jeszcze o tym nie wiedziałam.

Idź za sercem, nie za rozsądkiem i podpowiedziami innych. Oni Ci dobrze życzą, ale nie siedzą w tobie i nie wiedzą czego najbardziej potrzebujesz.

47

Teraz już wiem, że te trzy godziny może spełniłyby moje marzenie, ale nie spełniłyby mnie.

Ale mówię:

– Dobra, zobaczymy. Porozmawiamy z tym biurem, zobaczymy, co

mi jeszcze powiedzą. Oczywiście odwlekam decyzję, ale już właściwie się zdecydowałam na wersję trzydniową z Monument Valley. Jednak

zwyciężyła moja zachłanność doświadczania. Dzwonimy znowu. Było już późno i znowu miła pani odebrała telefon i mówi:

– How can I help you, Monika? – Yes, you can help me. Chcę zarezerwować miejsce na tę trzydniową wycieczkę. – Sorry, I cannot help you, trzydniowej wycieczki w ogóle nie mamy tego dnia w ofercie, a na dwudniową już nie ma miejsc. – Zaraz zaraz, czy ja się przesłyszałam?

Gdybym od razu tego pierwszego dnia, jak mi Magda znalazła ofertę,

zadzwoniła, to by jeszcze było miejsce. Albo chociaż jeszcze wczoraj, kiedy się wahałam.

– Ale ja musiałam przecież wszystkie oferty porównywać. – To rozum.

– Musiałaś tracić czas na plaży w Santa Monica po to, żeby się dowiedzieć, że nie ma miejsca? – serce mu na to.

Byłam taka rozczarowana. Tak zdegustowana znowu sobą. A mi się

wydawało, że jestem super praktyczna. Przecież właśnie tak powinna

rozsądna osoba się zachować. Tak, jak ja.

Ale przecież nie poddam się tak łatwo. Nie ja.

– Wie pani, co? Pani na pewno coś wymyśli. Przecież ja muszę, ja tu przyjechałam z Polski. Dwadzieścia pięć lat o tym marzyłam. Niech pani wymyśli.

– Ale samochód ma tylko dziewięć osób. Nie wcisnę pani. Ale dobrze, wezmę pani numer telefonu. Może ktoś zrezygnuje. Jeśli tylko będzie jakaś możliwość, to do pani zadzwonię.

Sprawdziłam jeszcze raz inne biura podróży. Nigdzie nie było miejsc za w miarę rozsądną cenę. I właściwie zostałam w przeddzień mojego

wielkiego marzenia zupełnie na lodzie. I mówię sobie:

48

– To się po prostu nie dzieje.

To była moja druga lekcja. Nie zwlekaj zbyt długo. Pierwszy wybór niekoniecznie jest złym wyborem.

Ale przecież to nie jest jednak koniec świata. Może się z kimś zabiorę, a może jednak wynajmę samochód. To co, że jestem zmęczona i nie znam dobrze drogi. Przecież ja muszę tam pojechać.

NAWET, KIEDY LEŻYMY,

LEŻYMY NA WŁASNEJ śCIEŻCE ŻYCIA

przysłowie Indian Pawnee

Wiesz, kilka lat temu tak samo myślałam przed podróżą. Był mroźny

poranek 23 lutego 2009 roku. Bardzo ślisko. W radio Merkury, pamiętam, rano mówili:

– Jeżeli tylko nie musisz, to nie wyjeżdżaj dziś samochodem.

Tymek miał wtedy dopiero osiem lat i jechał na pierwszy swój obóz

szermierczy gdzieś koło Koszalina. Pomyślałam sobie:

– No dobra. Niech jedzie, niech jedzie. Ale ja w takim razie pojadę w tamte okolice do SPA w Pogorzelicy. Pierwszy raz w życiu do SPA.

On nie będzie wiedział, że ja tam jestem, a ja tam będę na „wszelki wypadek”. No właśnie… Pomyślałam, że jak obóz się skończy, to mu

zrobię niespodziankę. Przyjedzie do mnie, tam jest aquapark i w ogóle będzie super miło, kilka dni zostaniemy razem. Wzięłam jeszcze ze sobą książki, to w wolnej chwili trochę popracuję, bo myślałam, że kiedyś wreszcie doktorat napiszę.

Wzięłam też książkę mojego ulubionego Coveya o tym, jak być szczęśliwą rodziną. I chciałam tam razem z Tymkiem taką misję rodziny opracować, żeby nam było razem lepiej. Wahałam się przez moment, czy by syna

jednak nie zabrać samochodem i podrzucić do ośrodka. W końcu ta sama droga. Ale potem mówię sobie:

49

– No nie, Mama kwoka. Niech on już lepiej jedzie z wszystkimi.

Po piątej rano zaprowadziłam go na dworzec PKP. Pojechali. Byłam

strasznie zmęczona, bo dopiero co skończyłam zdjęcia do filmu.

w dodatku sama filmowałam, a temat trudny i ważny. Miałam nadzieję, że poprawi on los jednego dziecka. Małej Ali, która miała dwa i pół latka i przez opieszałość urzędów ciągle nie mogła być adoptowana. Albo

też może się uda poprawić los wielu takich dzieci, które w pogotowiu opiekuńczym często zbyt długo czekają na adopcję. Wymyśliłam, że

Krystyna Czubówna będzie głosem tej małej Ali. Już się z nią umówiłam, wszystko było dograne. Za dwa tygodnie montaż.

No, ale jadę, jednak jadę. Szkoda mi było każdego dnia. Tam wypocznę.

Wsiadam w samochód. Droga nie jest najgorsza. Już jestem prawie

pod Koszalinem. Może znasz to miejsce? Grzybnica, tam są takie kręgi kamienne. Byłam tam kiedyś. I wiesz, co? Naprawdę poczułam jakąś

energię z przeszłości. I teraz, jak przejeżdżam koło tego miejsca, to nagle czuję coś takiego dziwnego. Patrzę na prawo – O, tutaj byłam w lecie, kręgi kamienne. Odwracam wzrok na szosę i nagle koła zaczepiają o nasyp ze śniegu, który tam jest na poboczu i lecę na drugą stronę jezdni, prosto na nadjeżdżający z przeciwka samochód. Nagle, w ułamku sekundy pojawia mi się w tyle głowy taka myśl:

– Wszystko będzie dobrze!

Najpierw jedno uderzenie, potem drugie. Zderzyłam się z samochodem, a potem jeszcze ze skarpą w lesie. Dwa w jednym. Straszny trzask, huk, a potem swąd spalenizny… Do dzisiaj, jak coś trzaśnie koło mnie, to podskakuję.

– No, jak to? Przecież nic się nie miało stać. A ja cała dygoczę, chyba żebra mi połamało, nie mogę oddychać.

Kto to przeżył, to wie, jakie to wrażenie. A ten, kto tego nie przeżył, to nie jest w stanie sobie wyobrazić. Nagle masz takie zmysły wyostrzone. Wszystko czujesz, wszystko słyszysz. A jednocześnie jesteś cała w tym bólu. To wszystko się dzieje tak, jak by się działo i nie działo jednocześnie. I wiesz, masz taką instynktowną myśl, żeby uciec z samochodu. Bo się zapali.

Nie wiem, jakoś tak czujesz, że coś się może wydarzyć. Więc ja próbuję 50

drzwiczki od strony kierowcy, ale nie mogę otworzyć. Zablokowane. Nie mogę wyjść. Jakimś cudem przechodzę przez miejsce dla pasażera. Stoję obok mojego sprasowanego w harmonijkę autka i mówię sobie:

– Jezu, ja muszę usiąść, bo zaraz zemdleję. – Rozglądam się dokoła – Ale gdzie tu usiąść, kiedy wszędzie śnieg. Przecież się przeziębię.

I tak stoję i stoję. Tamci panowie z auta przychodzą po mnie, czy ja do nich... Już nie pamiętam. Ten ich samochód stoi na środku ulicy. Jakie szczęście, że nic im się nie stało! I oni mówią:

– Czy pogotowie wzywać?

– Tak, koniecznie.

– To proszę, niech się pani położy tutaj na naszym tylnym siedzeniu.

Leżę i czekam na zmiłowanie. Jeszcze jacyś ludzie się zatrzymali, patrzą na mnie i pytają:

– Czy możemy jakoś pani pomóc?

– Tak, tam są moje książki z bibliotek, porozrzucane po lesie i moja czerwona walizka.

Może kiedyś przeczytają te słowa. Chciałabym im bardzo podziękować. To była para, małżeństwo chyba. Byli tacy troskliwi, tacy kochani. Pozbierali mi to wszystko, przynieśli walizkę. I przyjechało pogotowie. Patrzą na mnie i się wyraźnie zastanawiają. Mówię im:

– Nie mogę oddychać, wszystko mnie boli.

Zawieźli mnie do szpitala w Koszalinie. I cały czas po drodze obstawiali, co mi może być. Tak ich to kręciło. W pewnej chwili, kiedy mnie na

tych noszach wiozą, a na suficie migają mi tylko światełka jak na pasie startowym, pochyla się nade mną pani z izby przyjęć. I mówi płaczliwym tonem:

– O mój Boże i co my teraz z nią zrobimy?

Ja w tym momencie wpadłam po prostu w totalne przerażenie. Może mam wszystko w kawałkach, tylko o tym nie wiem?

51

A ona miała na myśli… moją czerwoną walizkę. Bo co oni w szpitalu

zrobią z moją walizką? Zabrali mnie, zrobili rentgen. Okazało się, że mam wielokrotnie złamaną miednicę. I przez najbliższe miesiące mogłam się z łóżka podnieść najwyżej o centymetr. Zobacz, jak ta adrenalina działa.

A nie było łatwo wyjść z tego samochodu. Na środku między miejscem

kierowcy i pasażera jest taka wysoka zapora, musisz nogę podnieść jedną i drugą. Ale dałam radę. Dopiero potem przestałam.

Największym moim zmartwieniem było wtedy, jak ja to mamie powiem.

Przecież ona się zamartwi. Sama niedawno miała kolejną operację

raka. Jak jej to przekazać, żeby się nie przestraszyła. Bardzo długo się przygotowywałam do tej rozmowy, Dzwonię do niej, już z łóżka

szpitalnego. Nie odbiera. Dzwonię za jakiś czas.

– Mamo, jak tam? – a tu mnie wszystko boli, ledwo oddycham.

– No dzwonisz, bardzo dobrze, bo już się tak martwiłam o Ciebie. Tak się za Ciebie modliłam, żeby wszystko było okay.

– Mamo, właśnie dzwonię, bo wiesz, nie uwierzysz, co się stało. Właśnie wpadłam w poślizg, ha ha ha i jestem w szpitalu. Ale wiesz, nic się takiego nie stało. Po prostu mam trochę miednicę złamaną. Ale wszystko jest w porządku.

I nagle taka cisza. Taki szok. I mówi słabym głosem:

– A ja się tak modliłam.

– Mamo, no i patrz, modlitwy zadziałały. Przecież mogło być dużo gorzej.

Czego już mamie wtedy nie powiedziałam, to że cały tył mojej toyoty był

zmiażdżony. Gdyby Tymek jechał z tyłu… Jego fotelik był zmiażdżony

totalnie. Mogłam zabić tych ludzi z naprzeciwka albo poranić ich. Nawet nie chcę o tym myśleć…

– Nic się nie stało. Miałam samochód do kasacji. Mój Boże, co z tego, to tylko samochód. A ja poza miednicą też jestem cała. Jaki problem?

Tak mówiłam mojej mamie, żeby ją pocieszyć, ale tak naprawdę to był

problem. Nie skończyłam filmu. Mieszkam na czwartym piętrze bez windy.

Tymek jest mały, a ja go codziennie zawożę do szkoły, w tę i z powrotem.

52

Ale chyba najgorsze były te zdjęcia, że jestem w trakcie filmu. Jeszcze rozmawiałam z producentką po drodze:

– No to na kiedy umawiamy Czubównę? – obie byłyśmy nakręcone.

Reportaż miał być dla Magazynu Ekspresu Reporterów. I po prostu nagle koniec. I nagle czujesz się jakbyś w pełnym biegu z całą siłą zahamowała.

I co dalej? I to jest potworne. Nie dość, że ból, ale to wszystko razem… Co zrobić? I ta mama, która nawet się mną nie da rady zaopiekować, to ja się nią do tej pory zajmowałam. Po operacji mama była jeszcze bardzo słaba.

I ja w tym Koszalinie, nie wiadomo, co zrobić. Muszę jakoś dojechać do Poznania. Ale jak? Negocjuję z lekarzem, aż wreszcie mówi:

– Dobrze, jak pani sobie załatwi miejsce w szpitalu w Poznaniu, to my załatwimy karetkę.

Bo już nawet myślałam, że helikopter wynajmę, czy coś. Bo nie chciałam tam być. Nikogo nie znałam, byłam sama. Co prawda Tymek był w pobliżu.

Zadzwoniłam do jego trenerów, żeby im powiedzieć, co się stało, ale mówię:

– Słuchajcie, nie mówcie mu.

Tak strasznie, egoistycznie chciałam, żeby on tu do mnie przyjechał, bo czułam się taka bezsilna, taka osamotniona, ale mówię sobie: – nie, nie zrobię mu tego. Niech on będzie na obozie, niech się cieszy. I tak mi nic nie pomoże, a ja i tak będę w szpitalu.

Mateusz i inni trenerzy Warty Poznań się tam się nim bardzo ładnie

zaopiekowali. Na końcu już, jak już jechał do Poznania, to się dowiedział, co się stało. To była moja druga trudna rozmowa – nie wiedziałam, jak powiedzieć to małemu dziecku, żeby się nie przestraszył. Trener mu podał

słuchawkę:

– Wiesz co, Tymek? Mam dla Ciebie złą i dobrą wiadomość.

– Jaką?

– No to zacznę od złej. Wiesz, co? Miałam taki wypadek, jestem w szpitalu, ale dobra wiadomość jest taka, że będziemy mieli nowy samochód.

53

– Jaki, mamo? Jaki?

Ha ha. Więc uważam, że w tej całej sytuacji aż dwa razy mogłam być

z siebie dumna.

Droga do Poznania bolesna. Ledwo mogę wyleżeć. Przejeżdżamy obok

miejsca wypadku – sanitariusze komentują ślady na śniegu. Mówię im, że to właśnie po moim samochodzie.

Dojeżdżamy wieczorem. Sympatyczny kierowca karetki całuje mnie na

pożegnanie i daje wizytówkę, jak kiedyś już będę na chodzie… W szpitalu na Kurlandzkiej już czeka na mnie mój tato. To on mi załatwił przyjęcie do szpitala, na oddział u bardzo dobrego profesora. Przez kilkadziesiąt lat był wykładowcą na medycynie i sam pracował w jednym z poznańskim

szpitali, był kierownikiem pracowni Rtg i wynalazcą, za swój kombajn do wczesnego wykrywania nowotworów nerek dostał złoty medal w USA.

Poznałam go, jak miałam 17 lat. Miałam kłopoty z fizyką w liceum,

a ojciec jest doktorem fizyki, więc odnalazł mnie i zaproponował pomoc.

Od tamtego czasu mamy ze sobą kontakt, więc może kiedyś i Tymek…

To ważne, że nie jestem tam sama. I tylko proszę go cały czas, żeby mnie ciągnął za ręce, żebym mogła chociaż na chwilę oderwać plecy, bo tak potwornie mnie boli. Przy przenosinach z noszy na łóżko aż krzyczę

z bólu. Nie mogę leżeć, ale nikt nie rozumie, o co mi chodzi. Wszyscy myślą, że mam połamaną miednicę, ale nikt nie zauważył, że mam też

złamaną wypustkę kręgosłupa. I to kręgosłup mnie najbardziej boli.

Pierwszą noc spędzam na korytarzu. Dostaję morfinę. Całkiem dobrze się czuję po tej morfince. Ból znika, a umysł pracuje nadal. Na drugi dzień przenoszą mnie już na salę. Jestem totalnie załamana, ale nadrabiałam miną, bo ja tak zawsze nadrabiam trochę miną. Jestem taka aktywna,

sto pięćdziesiąt rzeczy naraz, świat mnie goni, życie mnie goni, nie mam czasu, żeby spać prawie, żeby się zatrzymać, żeby coś zjeść porządnego, znasz to, prawda? I nagle po prostu taki STOP. A Ty jeszcze ciągle masz w sobie ten pęd. To nie jest tak, że go nie ma. Ty nadal chcesz gnać ale coś Cię trzyma. I ten ból. I ten ból. We mnie, w ciele. Ale też był ból duszy:

– Jezu, co dalej? Ja sobie nie poradzę, ja jestem sama. Mama, Tymek. Jezu, w ogóle koniec. I jeszcze ten film. Najgorszy ten film.

54

To była trzecia nad ranem. Budzę się z bólu, za oknem jest jeszcze ciemno.

Ale w mojej głowie nagle robi się jasno. Nagle dochodzi do mnie z taką mocą, że stało się to, co się stało, że ja już tego nie zmienię, ale że jest jeszcze coś, co mogę zmienić. Że mimo wszystko mam wybór. Ja to,

słuchaj, fizycznie dosłownie, czuję. W tym bolącym ciele i duszy. Że ja mam wybór! Że ja dzisiaj, teraz o trzeciej w nocy mogę zdecydować, że skaczę w otchłań i się pogrążam, i idę na dno. I mam do tego prawo, bo wydarzyła się straszna rzecz i mam prawo użalać się nad sobą. Kurczę, mam prawo. Jest źle. Jest kurewsko źle. Albo jest też druga strona – skoro i tak już tego nie zmienię – to czy jest coś, co w tej sytuacji mogę zrobić.

Może popatrzeć na nią inaczej. No może są jednak jakieś pozytywy, może coś dobrego z tego będzie.

I wiesz, czuję, jakbym nagle znalazła się w takim wąskim korytarzu. Od ściany do ściany jest bardzo niewielka odległość, ale jest wystarczająco przestrzeni dla mnie na podjęcie decyzji. Że to nie jest tak, że ja jestem jak piłka odbijana od ściany do ściany sytuacjami, losem, chorobami, czy nie wiem, jakimś fatum. Że mam wybór, jaką opowieść opowiem sobie o tym, co mi się przytrafia. Decyzja jest po mojej stronie.

Oczywiście nie wiem, jak bym się zachowała, gdyby mi urwało nogi.

Albo gdyby Tymek był w tym samochodzie. Choć tyle już w moim życiu

doświadczyłam takich skrajnych sytuacji, że z całą mocą mogę powiedzieć:

– Nawet gdy spotyka cię najgorszy los, to nadal możesz zdecydować,

jaką opowieść będziesz w swojej głowie opowiadać o tym, co cię spotyka i możesz wybrać w jakiej roli się obsadzisz. Ofiary czy Bohatera. Tylko ta przestrzeń „od ściany do ściany” może być czasami ledwie dostrzegalna.

I musisz się bardzo skoncentrować, żeby ją poczuć. Ale ona jest. Zawsze jest.

I ja tego 26 lutego, 2009 roku, o trzeciej nad ranem wybieram. Jedne drzwi się zamknęły. Ale jest jeszcze okno. Dobrze wiem, co się skończyło, czego nie mam i jeszcze długo mieć nie będę. Ale co mam? Co mogę

mieć? A może czas, którego do tej pory kompletnie nigdy nie miałam.

I to taki czas, że chociażbym chciała, to i tak nie wyjdę z łóżka. Później już wychodziłam na wózku i o kulach, ale i tak byłam uwiązana na szczycie kamienicy, jak Roszponka na baszcie.

55

Zawsze mówiłam:

– O Boże, jak bym chciała mieć więcej czasu.

– No to teraz go masz – podpowiada rozum

– Ale ja nie chciałam takiego rodzaju czasu.

– No sorry, to się zdecyduj, nie?

Jakby na to nie patrzeć, dostałam w podarunku od losu czas. Tak często mówiłam, że chcę napisać doktorat, że chcę napisać podręcznik robienia filmów. Przekazać ludziom moją wiedzę, którą zgromadziłam od 20 lat, robiąc ponad setkę filmów. Od samego początku, jeszcze kiedy byłam

szefem działu telewizji w mojej szkole dziennikarstwa w Brukseli,

robiłam filmy i uczyłam studentów. Więc to jest idealna sytuacja, żeby połączyć moje dwie pasje. Bo ilu wykładowców uniwersyteckich ma

wiedzę praktyczną? I ilu praktyków, robiących filmy potrafi przekazać w prosty sposób tę wiedzę innym? A ja to mam. I teraz nagle mam też na to wreszcie czas. A nawet zaczynam się obawiać, że może mi go nie wystarczyć. I mówię sobie:

– Napiszę podręcznik, napiszę doktorat. A z tymi innymi rzeczami jakoś sobie poradzimy.

I kiedy podejmuję tę decyzję, to nagle taki spokój we mnie się pojawia.

Trudno w to uwierzyć, ale na drugi dzień, jak znajomi do mnie zaczynają przychodzić w odwiedziny, to już mam taki luz, takiego banana na ustach, tak z nimi żartuję, że oni w ogóle myślą, że właściwie to ja chyba tylko udaję, że miałam wypadek. I dopiero jak moja przyjaciółka Kasia bierze mnie do łazienki, żeby mnie umyć i widzi, jak jestem cała posiniaczona, żółto-zielona wszędzie, że nie mogę ustać w żaden sposób, tylko cały czas trzęsę się jak osika, to tak dziwnie na mnie patrzy. Moje ciało jest nadal słabe, wątłe, z bólem. Nic się nie zmieniło. Ale mój duch jest już gdzieś indziej. Po prostu tak, jakbym przeszła na jasną stronę mocy. I pełnię tej mocy w sobie czuję.

Tak, to od Ciebie zależy. Co decydujesz?

A dobre owoce tej decyzji, nie każą na siebie długo czekać. Tak naprawdę ten wypadek był straszny, ale ja dostaję od tylu osób tyle miłości, uwagi 56

i troski, jakiej chyba nigdy w życiu nie doświadczyłam. Nawet znajomi, których stosunkowo niedawno poznałam, przychodzą do mnie, organizują dyżury, robią zakupy.

Więc po prostu jestem na takim haju cały czas, zupełnie jakbym na tej morfinie była. Włodek, ten sam który zaopiekował się Tymkiem, jak

pojechałam do Wielkiego Kanionu, proponuje, że będzie Tymka odwoził

codziennie do szkoły. Przecież dla niego to dodatkowe obciążenie, ale mówi, jak to on:

– Ach, dziecko! Jaki tam wysiłek? Po drodze zabiorę, nie ma problemu.

Co chwilę ktoś pyta, czy pomóc. Ewa i inni dobrzy ludzie przynoszą

obiady. Dla mnie i dla mamy. Bo moja mama się przeprowadziła do mnie, ale nie byłam w stanie nawet gotować.

Przewijając do przodu dwanaście miesięcy… mam napisany doktorat,

czuję się wreszcie zaopiekowana i potrzebna i już nie tak bardzo

samotna. Mimo że byłam jeszcze na wózku, wyprawiłam Tymkowi taką

Komunię Świętą, że chyba nawet jakiś „przyjęciowy format” może z tego powstać. W stadninie koni u Antoniego był najpierw bankiet z rodziną i przyjaciółmi w pałacu, a potem zorganizowane przez Idę i jej kolegów z drużyny podchody biblijne, gdzie dzieci szukały kluczy do królestwa i manny z nieba. A dla dorosłych też sporo zabaw – z przejściem przez Morze Czerwone i rzutem podkową świętego Marcina. O zachodzie

słońca zapaliliśmy ognisko… i mgły kładły się na łąkach…

Z mojej bazy logistycznej, czyli łóżka ułożonego przez kochanego Jarka i Przemka na pustakach, żeby łatwiej przesiąść się na wózek, wyprawiłam też mamie mojej osiemdziesiątkę. Zorganizowałam w tajemnicy przed

mamą imprezę niespodziankę z wypożyczoną syrenką, która przyjechała pod kościół, i meksykańską fiestą z rodziną i przyjaciółmi, którzy zjechali się z całej Polski. I moja mama, która nie cierpi imprez i mówiła, że nigdy w życiu na żadne urodziny ją nie namówię, była tak wzruszona, że powiedziała:

– Do końca życia i jeszcze w chwili śmierci będę wspominała ten

moment.

57

Do tej pory uważałam, że mam kiepskie zdolności organizacyjne. Że ja jestem „ta od twórczości”, a już od organizacji to wszyscy, tylko nie ja. A tu nagle się okazuje, że mogę. Jak musisz to możesz.

I kiedy dzisiaj patrzę z perspektywy na to wszystko, co się wydarzyło, to pewnie nie powtórzyłabym tego, nie chciałabym mieć wypadku. Ale

ta jedna decyzja o trzeciej nad ranem sprawiła, że napisałam doktorat i podręcznik, dokończyłam film – nawet dobrze, że ten rok poczekał, bo życie dopisało mu jeszcze mocniejsze zakończenie. Za ten reportaż dostałam pierwszą nagrodę na ogólnopolskim konkursie TVP. A mała Ala znalazła kochającą rodzinę adopcyjną. Widocznie ten czas był potrzebny, żeby znalazła tę SWOJĄ rodzinę. Tymek też bardzo dobrze się w tym

wszystkim odnalazł, dojrzał. I zyskałam wypróbowanych przyjaciół.

Ten czas był też potrzebny, żeby podjąć jedną z najtrudniejszych życiowych decyzji. Mimo że byłam samotną matką postanowiłam, że odejdę z etatu w telewizji i założę własną firmę. Z uniwersytetu mnie wyrzucili, bo byłam zbyt długo na zwolnieniu. Bałam się jak cholera. Ale dzięki wsparciu Alicji, która wierzyła we mnie i mówiła, że mi pomoże, i do dzisiaj jest moją ukochaną księgową, zrobiłam to. Założyłam Fabrykę Opowieści. To był czas, kiedy przekonałam się z jaką mocą opowieści mogą przemieniać nasze życie, pracę, firmy, a nawet świat. Odkryłam, że storytelling, –

sztuka oddziaływania na ludzi opowieściami, czyli to, czym się od zawsze zajmowałam, przekłada się także na inne dziedziny życia. Nie tylko film czy literaturę, ale także na tworzenie marki, marketing, PR, zarządzanie, na budowanie zespołów, sprzedaż, na edukację. I pomyślałam sobie:

– Może to jest właśnie moja droga? Może teraz jest czas, żeby moją pasję i wszystko, co wiem o opowieściach – jak one zmieniają świat, jak nadają sens naszej rzeczywistości, jak budują więzi między ludźmi – i wiedzę, jak formalnie zrobić, żeby one rzeczywiście działały na słuchaczy,

przekształcić w metodologię uczenia ludzi. Ja tak uwielbiam uczyć. No kto, jak nie ja?

Więc to był czas, z którego wycisnęłam wszystko – tak, jak z pomarańczy, którą wykręcasz aż do samej skórki, bo nie chcesz ani kropelki uronić, żeby jak najwięcej tego soku było w szklance. Ja ten czas tak wykorzystałam.

I podnoszenie się z tego kolejnego „dna” w moim życiu nie trwało dziesięć lat, jak było w przypadku Tymka i jego taty. Tylko trwało trzydzieści sekund, 58

może dwie minuty. Tak krótko. Jakby każde kolejne „dno” wzmacniało tę trampolinę, od której się odbijasz, żeby skoczyć jeszcze wyżej.

To wtedy sformułowałam moje motto życiowe, którego prawdziwość

próbowałam latami. „Od Ciebie zależy, czy z Twojego życia i pracy zrobisz dobrą, czy kiepską fabułę”.

Oczywiście, są warunki zewnętrzne, są sytuacje losowe, choroby. Ja to wszystko rozumiem. Ale mam nadzieję, że widzisz, że nawet jak jesteś na granicy tego, co człowiek jest w stanie wytrzymać – tak ja bywałam

– to jednak nadal masz wybór. Nawet jeśli jest to tylko wybór Twojego nastawienia. I masz również wybór, czy pójdziesz za marzeniami, czy skorzystasz z pierwszego lepszego pretekstu: że nie masz pieniędzy, nie masz zdrowia, nie masz czasu, nie masz czegokolwiek, by za tymi marzeniami nie pójść.

Nawet w sytuacji takiej, gdy ktoś jest nieuleczalnie chory. Pozornie nie ma wyboru, bo umrze i jest to tylko kwestia, kiedy. Trudno mi powiedzieć co się dzieje, kiedy ból Cię dosłownie rozrywa i nie masz już siły. Czy nadal masz siły, żeby wybrać. Nie byłam w takiej sytuacji. Ale znam historie ludzi, którzy byli w terminalnych stadiach choroby, dosłownie na skraju śmierci. A to, w jaki sposób przeżywali te ostatnie dni, czy tygodnie przed śmiercią było dla ludzi, którzy im towarzyszyli niezwykłą lekcją człowieczeństwa i dodawało im sił.

W tej chwili patrzę na wszystko, co doświadczam, jako na możliwość.

Nawet te złe rzeczy to także jest możliwość. Jak stoisz w korku – dobra, denerwujesz się, bo chcesz gdzieś zdążyć na czas – to jest wkurzające. Ale możesz popatrzyć na to, że to może być czas, który możesz wykorzystać.

Może na przykład sobie posłuchasz jakiegoś audiobooka i w tym czasie po prostu będziesz się czegoś uczyć. Albo pobawisz się w zgadywanie, kim jest kierowca obok, co myśli, na co ma ochotę. I może nauczysz się czegoś więcej o ludziach.

Posłuchaj głosu, który podpowiada ci, że jest w Tobie coś większego niż jakakolwiek przeszkoda. Jeszcze tylko odrobinę więcej wytrwałości, odrobinę więcej wysiłku i to, co wydawało ci się spektakularną porażką zamieni się w spektakularny sukces.

59

IM CZĘśCIEJ PYTASZ: JAK JESZCZE DALEKO,

TYM DŁUŻSZA WYDAJE SIĘ PODRóŻ

przysłowie Indian Seneca

Ciągle zastanawiam się, czy jednak nie pojechać samochodem do

Wielkiego Kanionu. Boję się, że będę po prostu zmęczona, bo nie znam drogi i to jest jednak kilka godzin jazdy. I że przyjadę do Wielkiego Kanionu i nawet nie potrafię się już cieszyć tym, co zobaczę. Ale mimo wszystko, jeżeli nie będzie innego sposobu, to i tak wynajmę samochód.

Bo wiesz, możesz się wycofać zanim zaczniesz realizować marzenie. Ale jak już zaczęłaś je spełniać to byłoby głupio, nie?

– Przecież jesteś o krok. Tyle tysięcy kilometrów pokonałaś, teraz już nie można się wycofać. – już nie wiem, serce to, czy rozum podpowiada?

Dobrze, że nie wiedziałam wtedy, ile jeszcze ślepych zaułków napotkam po drodze, które zamiast przybliżyć, oddalą mnie od spełnienia mojego Wielkiego Marzenia.

Tymczasem mija kolejna noc. Kiepsko śpię. Śni mi się, że w biurze jest narada, czy mają mnie zabrać na wycieczkę.

Na drugi dzień rano telefon od pani z biura podróży.

– Transport dla pani mamy, ale gorzej z noclegiem. W tej chwili jest wysoki sezon, wakacje. My bardzo chętnie, ale tam są tłumy, nie ma

miejsc w hotelach. Więc jeżeli chodzi o transport, to może pani pojechać na jeden dzień. Nocleg sprawdzimy jeszcze i damy znać.

I znowu czekam… martwię się… Kolejny telefon. Jest miejsce na jedną noc w hotelu. No przecież! Musiało się udać!

Okazuje się jednak, że nie jest tak różowo, bo owszem, mogę jechać

na dwa dni, ale to nie jest tamta dwudniowa wycieczka, gdzie przez

kilka godzin zwiedzamy Sedonę i dopiero potem jedziemy na nocleg

do Wielkiego Kanionu. To jest po prostu złożone dwa razy po jednym

dniu we Wielkim Kanionie + nocleg pomiędzy. A w Sedonie miałam

się spotkać z moim coachem Jasonem, z Art of Clients, który mieszka w tamtej okolicy. Bardzo mi na tym zależało. I to wszystko straciłam przez 60

moją opieszałość i rozsądek. Zdrowy rozsądek, ale taki głupi czasem. No, ale trudno. Przecież na to czekałam. Jadę.

ZAPAMIĘTAJą NAS NA ZAWSZE,

PO śLADACH, KTóRE ZOSTAWIAMY

przysłowie Indian Dakota

Rozstaję się z moimi sympatycznymi gospodarzami Magdą i Paulem.

To były piękne dni! Dzięki ich pomocy udało mi się zobaczyć wszystko, co chciałam, przejść pod tęczą z krainy Oz, włożyć palce do dziur po kulach słynnej przyczepy Waltera White’a z Breaking Bed, sprawdzić

dokąd mnie przydzieli Tiara Przydziału, i dowiedzieć się, jak nagrywa się pocałunki do filmowych scen miłosnych. I tak, byłam w Dolby Theater.

Szłam schodami, po których kiedyś pójdę, choć wtedy będą wyłożone

czerwonym dywanem.

61

Powiedziałam naszemu przewodnikowi, który pomaga również w czasie

ceremonii wręczania Oskarów:

– Do zobaczenia, spotkamy się znowu, jak dostanę nominację dla

najlepszego dokumentu. A on popatrzył na mnie z niekłamanym

uznaniem, jakbym już tę nominację miała w rękach. To cudowne uczucie, kiedy dzielisz się z innymi twoimi marzeniami, i tylko zmieniasz tryb przypuszczający na oznajmiający. I nikt się nawet nie dziwi. Amerykanie mają takie powiedzenie „Fake it, till you make it!”. Udawaj, aż ci się uda!

Można zacząć od udawania przed sobą. A potem niespostrzeżenie twoje marzenie z niemożliwego staje się już tylko nieprawdopodobne, a gdy wezwiesz na pomoc wolę, wkrótce stanie się nieuniknione.

Konferencja w Scottsdale – Product Launch Formula Live, przekroczyła wszelkie moje oczekiwania. Domyślałam się, że będzie dobrze. Nie

wiedziałam, że aż tak. Ponad siedmiuset specjalistów z całego świata, a ja czuję się tam, jak w domu. Rozmawiam z ekspertami z Australii, Japonii, Brazylii i nie czuję żadnej bariery. Bardzo wiele się uczę, wiele nowych osób poznaję, z kilkoma się zaprzyjaźniam. I o dziwo, ci wszyscy ludzie są nastawieni na to, żeby sobie wzajemnie pomagać. Nie tak, że rozmawiam z Tobą, ale już nerwowo się zastanawiam, co Ty możesz dla mnie zrobić.

Czysta transakcja. Najpiękniejsze rozmowy prowadzą do transformacji, do autentycznych relacji. Opowiadasz mi o czymś, co otwiera jakieś

przestrzenie w mojej głowie. Ja się zastanawiam, jak Ci mogę pomóc, żeby więcej ludzi się o tym dowiedziało. Bo to im pomoże. A potem ja opowiadam o tym, co robię.

W każdej mojej rozmowie w Scottsdale powtarzał się ten sam scenariusz:

– Storytelling? To takie ważne! Koniecznie muszę się nauczyć opowiadać o tym, co robię. To jest niesamowite, że akurat ty tu jesteś. I to aż z Polski przyjechałaś? A nie chciałabyś robić storytellingowych kursów on line po angielsku? Masz taki sexy akcent.

Mimo że konferencja była na temat wprowadzania produktu na rynek,

marketingu i produktów wiedzy eksperckiej, to ktokolwiek występował

na scenie, mówił o tym, że dziś bez storytellingu i autentyczności biznes nie ma szans. Wygląda na to, że musiałam pojechać za ocean, żeby dostać

„oficjalne potwierdzenie”, że to jest w dzisiejszych czasach najbardziej 62

skuteczne narzędzie komunikacji. W Polsce już też coraz więcej się o tym mówi, czasem jeszcze z niedowierzaniem. Ale to się już zmienia.

W Scottsdale nie byłam „apostołką storytellingu”, ale poszukiwanym

partnerem, na którego pomoc bardzo liczyli. Zwłaszcza milionerzy

z grupy Platinum Mastermind.

– Dołącz do nas, potrzebujemy dokładnie kogoś takiego, jak Ty.

– Wiesz, tutaj jest bardzo wielu takich ludzi, którzy mają takie jakieś pomysły na swoje produkty, na tę wiedzę, którą chcą za pośrednictwem Internetu sprzedać. Ale to wszystko jest takie miękkie, takie płynne. A Ty masz konkret, to jest twarda wiedza.

I co ja mam powiedzieć? Że w Polsce storytelling to ciągle jeszcze miękka umiejętność? I wiesz co… mimo że tego wcześniej nie planowałam,

wypełniam maczkiem 3 bite strony formularza, który miał zadecydować o przyjęciu do Platinum Mastermind Jeffa Walkera. Nie mam wielkich

nadziei, że mnie przyjmą. Tam trzeba m.in. podać swoje dochody,

a przyjmują osoby o obrotach 6-7 cyfrowych. Milionerów, krótko

mówiąc. Piszę uczciwie, że dopiero planuję mieć takie obroty, po sesjach Mastermind.  Do trzech lat powinno się to udać. Ale przede wszystkim opisuję, co chcę w życiu osiągnąć i w jaki sposób wesprzeć naszą grupę.

Wiesz, to jest w zasadzie grupa zamknięta, jeśli ma sprawnie działać, nie może być w niej zbyt wielu osób. W tym roku jest już tylko 15 miejsc i aż sześćdziesięciu chętnych. No cóż… ale przynajmniej próbowałam.

Jeff Walker i cała ta konferencja dała mi takiego energetycznego kopa.

Chyba właśnie po to tu przyjechałam. Wiedza i inspiracja. Przez trzy dni moje profesjonalne baterie zostały w pełni naładowane.

A po powrocie z USA czeka na mnie mail… Przyjęli mnie do Platinum

Mastermind… ZANIM zdążyłam pomarzyć.

63

MARZENIA Są MąDRZEJSZE OD LUDZI

Przysłowie Indian Omaha

I potem przyszedł ten dzień, kiedy miało się spełnić to moje ostatnie

– najważniejsze marzenie. I zadziałały wszystkie prawa Murphy’ego.

I wszystko poszło nie tak. Jak kromka chleba, która spadając, zawsze spadnie posmarowaną stroną do dołu.

Zaczęło się od tego, że rano, o siódmej, miał po mnie przyjechać samochód z biura podróży. Już wieczorem spakowałam i rozdzieliłam rzeczy. Część do głównego bagażu, część do małego plecaczka, nie za wiele, żeby był

poręczny. Intuicja podpowiada mi, żeby włożyć do niego także legginsy.

Tam było trzydzieści pięć stopni, upał. Ale jedziemy w klimatyzowanym samochodzie. Mogę zmarznąć.

– Zabrać te legginsy, czy nie? Ale nie, bez przesady. Jakoś dam radę.

Zostawiam je w walizce i tylko biorę najważniejsze rzeczy. Paszport, jakieś pieniądze. Już tam niewiele ich jest. No i taka podekscytowana idę do recepcji. Przyjechali po mnie. Daję boyowi hotelowemu mój bagaż. On się pięknie do mnie uśmiecha. Ja cała zadowolona, daję mu jakiś napiwek, jeszcze tylko oddaję klucze i wsiadłam do samochodu. Jedziemy.

Bardzo szybko jesteśmy już na pustyni. Pustynia Arizony to jest ta

pustynia, którą znasz z rozmaitych obrazków z Dzikiego Zachodu. Z tymi charakterystycznymi kaktusami saguaro. One rosną tylko tam. Wyjątkowo jest bardzo zielona. Normalnie o tej porze roku – czyli w połowie

października – już powinno być sucho. Ale ponieważ było dosyć dużo

opadów, więc rzeczywiście ta pustynia żyje. Przepięknie!

Naszym kierowcą i przewodnikiem jest potężny mężczyzna, o pięknych

czarnych włosach jeszcze dłuższych niż moje. Z kitką. Ma na imię Prinsley.

Wygląda na Indianina, ale okazało się, że jest ze Sri Lanki. I zaczynamy rozmawiać o fotografowaniu, jakie ważne jest odpowiednie światło. Ja doradzam, żeby fotografować o poranku i o zachodzie słońca, bo wtedy piękniejsze są zdjęcia. A on tak na mnie patrzy i mówi:

– To prawda. Ale dlaczego?

– A dlatego, drodzy państwo – nakręcam się – że temperatura kolorów zmienia się w zależności od pory dnia. Rano i wieczorem mamy

64

temperaturę kolorów – rozglądam się, czy ludzie w ogóle będą rozumieli, o czym mówię, ale brnę dalej – 3600 stopni Kelvina i to ta przyjemna, ciepła barwa pomarańczowa. Im słońce wyżej, zwłaszcza w środku dnia, temperatura wzrasta nawet do 5600 K i te kolory robią się takie niebieskie, zimne. I po prostu te zdjęcia nie są już takie piękne.

Nasz przewodnik patrzy, kiwa głową... I pyta:

– Ale dlaczego jeszcze?

– No dlaczego jeszcze, dlaczego jeszcze? – czuję się jak na egzaminie. –

Dlatego że oczywiście rzeźba się zmienia, mamy cienie, nie jest płasko.

On tak patrzy na mnie i widzę taki błysk uznania w jego oczach:

– Właśnie. Wtedy nie jest płasko.

– Uff. Zdałam!

Potem się dowiedziałam, że Prinsley jest fotografem National Geographic i stałym fotografem w Kanionie.

Jedziemy dalej. Ja już cała taka podjarana, tak się cieszę. Już buzia mi się śmieje. I on pięknie opowiada o wszystkim, ma olbrzymią wiedzę. I mówi:

– Wiecie, czytałem dzisiaj prognozę pogody. W Phoenix jest dzisiaj bardzo gorąco, ale w Wielkim Kanionie już mrozi i w nocy był już przymrozek.

I patrzy na mnie, ja siedzę koło niego – w szortach, w koszulce. No, miałam polar na szczęście, ale generalnie byłam bardzo lekko ubrana. I pyta:

– Ale masz coś cieplejszego ze sobą?

– Oczywiście, że mam. Z tyłu.

– Aha, no to dobrze.

No i jedziemy, jedziemy. Zatrzymujemy się na kilka minut właśnie

w Sedonie, gdzie te piękne, czerwone skały. Jedna przypomina Lorda

Vadera, inna płaczącego Geronimo, jeszcze inna wygląda zupełnie jak Snoopy, który leży na boku. Jestem zła na siebie:

– Kurczę, dlaczego ja tutaj nie jestem na dłużej?

65

Podobno są tu jakieś magiczne moce, punkty kosmicznej energii. Znowu energia, która gdzieś tam ze skał się unosi, jak kiedyś w Grzybnicy… Tutaj co chwilę jakiś napis „Czytam z ręki”, „Czytam z myśli”, kolorowe symbole.

Oaza hippisów i New Age. Grupa rozchodzi się po okolicznych sklepach.

Ja idę na tył samochodu. Widzę tylko tylne siedzenia. Zero bagażnika.

A gdzie jest mój bagaż?

– Princely, wiesz gdzie jest ta moja walizka, którą boy hotelowy wniósł?

– Jaka walizka?

– No przecież on ładował ją chyba do samochodu.

– Ale przecież chyba mówili pani, że można tylko mały plecak zabrać. My tutaj nie mamy miejsca na większy bagaż.

66

No tak, jadę do Wielkiego Kanionu, tam mrozi. Ja w sandałkach

i w krótkich spodenkach. Taka Górska.

– Jak na Górską to się naprawdę nieźle sprawiłaś. Bez spodni, bez

szczoteczki do zębów, bez karty, bez niczego. Grrrr… wyzłośliwia się mój rozum… zawsze można na niego liczyć.

Bagaż został w hotelu. I potem myślę, że boy faktycznie dał mi takie karteczki z numerem, a ja je właśnie przed chwilą wyrzuciłam do kosza na śmieci. Bo po co mi te karteczki? No więc w te pędy do kosza. Zaczynam w nim grzebać. Bezdomna z Polski, nie? Może gdzieś tam jeszcze je znajdę.

W końcu udaje mi się. Są pod skórką od banana:

– Dobrze, karteczki mam. Teraz co z tym bagażem? Czy ktoś mi go może przywieźć? Co dalej?

– No ja już na pewno nie zawrócę. Przykro mi.

Już byliśmy dwie godziny drogi z Phoenix.

– No nie wiem, co mam pani powiedzieć?

Kurczę, Górska się nie poddaje. Wymyślę coś. Może mi tam w hotelu

ktoś pożyczy. Wyobrażałam sobie, że to taki mały hotelik, z pryczami jak w schronisku.

– Dobra, poproszę kogoś. Przecież ktoś tam jakieś dodatkowe legginsy będzie miał, albo coś ciepłego.

A on mówi:

– Wiesz co? Tam są sklepy, to możesz sobie coś kupić.

– No fajnie, ledwo co zostało mi pieniędzy i jeszcze sobie będę spodnie kupować. Ale dobra, nieważne. Jakoś się to rozwiąże. A ja dostaję lekcję trzecią: Nie przypuszczaj, sprawdź.

67

NIE OCENIAJ OKIEM, TYLKO SERCEM

Przysłowie Indian Cheyenne

Do Wielkiego Kanionu dojeżdżamy wczesnym popołudniem. Już

wcześniej mnie uprzedzano:

– Wiesz, to jest takie śmieszne, bo jak ludzie przyjeżdżają i widzą po raz pierwszy Wielki Kanion to wszyscy tak z tymi aparatami latają

i robią zdjęcia. A to wcale nie jest najpiękniejsze miejsce. Więc weź na wstrzymanie, tam będzie jeszcze kilka ładniejszych.

Wysiadamy z busa. Olbrzymia przestrzeń. Punkt widokowy z taką wieżą, na którą można wejść. Pustynia – Desert View. Gdzieś w dole widać

rzekę Kolorado, której w pozostałych miejscach na ogół nie widać, bo jest na samym dole, zakryta wąskim Kanionem. Ale tutaj, od południowej

strony kanionu, jest jeszcze widoczna, rzeczywiście czerwona. No bo to Kolorado. Z hiszpańskiego „zabarwiona na czerwono”.

Patrzę i oczom nie wierzę…:

– To jest to? To jest to moje marzenie??? Ale dobrze, nie zrażajmy się…

mówili, że to nie jest najlepszy punkt widokowy, więc jeszcze poczekam.

I nawet nie robię żadnego zdjęcia. Ani sobie ani kanionowi. Jest tam za to sklep i kupuję sobie spodnie. Takie dresowe, granatowe, z napisem Wielki Kanion. Biorę takie, żeby dla Tymka mogły być później. Już

przynajmniej jedna rzecz się udała. Spodnie mam, polar mam, będzie

okay. Zapomniałam kupić szczoteczki do zębów. No, trudno. Jeden dzień będę bez umytych zębów. Mam gumę, jakoś sobie poradzę.

Jedziemy i zatrzymujemy się w kolejnym, podobno bardzo pięknym

miejscu. Wysiadam, patrzę i mówię sobie:

– Aha, fajnie. Co ja mówiłam o tym świetle? Że błękitne, że zimne, że płasko? No wolałabym, żeby jednak się to zmieniło, jak będzie wieczór. Bo na razie to dwadzieścia pięć lat marzeń…

68

I nagle robi mi się aż jakby głupio za własne marzenie. Że Ty tu marzysz, marzysz. I nagle po prostu… to nie jest to. Wiesz o czym mówię, prawda?

Mówi się, że jak chcesz rozśmieszyć Pana Boga, to powiedz mu o swoich planach. I myślę, że z marzeniami też tak trochę jest.

Nasz przewodnik robił mi zdjęcie, oczywiście wrzucam na Facebooka

i potem czytam komentarz od Kamili, mojej sympatycznej sąsiadki z dołu:

– Czy to robi aż takie wrażenie, jak się naprawdę wydaje?

Co ja jej mam odpisać? W końcu nie odpisuję. Ale mówię sobie:

69

– Na szczęście jest jeszcze ten zachód słońca. Po to się jedzie do Wielkiego Kanionu. Wszyscy mówią, że to jest takie magiczne. Będzie dobrze.

Przewodnik z grupą odjeżdża, a ja zostaję. Okazuje się, że mój hotel jest nad samym brzegiem Kanionu. Całkiem porządny nawet. Pasty do zębów

nie ma, ale wszystko do mycia jest. Nawet zieloną herbatkę mogę sobie zrobić. Trochę zmęczona jestem, przez chwilę się pokokoszę. Uwielbiam te królewskie łóżka w Stanach, olbrzymie i miękkie. No dobrze, to teraz sobie poczytam te wszystkie gazetki, przewodniki i zdecyduję dokąd

najlepiej pójść na ten zachód słońca.

Dziś mogę powiedzieć, że to co się wydarzyło ze mną we Wielkim Kanionie od zachodu do zachodu słońca następnego dnia, było doświadczeniem,

na które warto było czekać ćwierć wieku. Choć nic nie było do końca tak, jak się spodziewałam. Zrobiłam wszystkie możliwe głupoty i będąc o mały krok od totalnego spełnienia, byłam bliska totalnego wycofania się. Jak dobrze, że Ktoś nade mną czuwał i delikatnie popchnął mnie, bym ściszyła fonię temu głosowi w środku, który podpowiadał, że jestem do niczego i żebym nie ufała tylko oczom, ale posłuchała serca. Choć gdybym wtedy

„wrzuciła wsteczny”, nawet nie wiedziałabym CO mnie ominęło…

I tak sobie siedzę, oglądam, czytam i już wiem: pójdę dzisiaj do Hermit Rest – dobrze brzmi i podobno tam jest bardo ładnie i mniej ludzi, bo to trochę dalej od tłumów z Vil age.

W Parku Narodowym Wielkiego Kanionu wszystko jest świetnie

zorganizowane. Między innymi są trzy linie bezpłatnych autobusów,

które wożą cię po wszystkich najpiękniejszych miejscach widokowych.

Czekam już na przystanku, mam mapkę. Super. Pomarańczowe światło,

jest pięknie. Wsiadam do autobusu. Pytam się tylko kierowcy:

– Proszę pana, a o której dzisiaj jest zachód słońca?

Bo oczywiście tam wszyscy codziennie podają godziny wschodu i zachodu słońca. A on patrzy na mnie jak na blondynkę i mówi tylko jedno słowo:

– Teraz.

No brawo. Już wiem, że nie dojadę do tamtego miejsca. A jeszcze się miałam przesiadać na drugi autobus. Słońce zachodzi bardzo szybko, widziałam 70

to już nad oceanem. Zostało może z pięć, dziesięć minut. I będzie noc.

Więc wyskakuję z tego autobusu i wdrapuję się na skarpę, na której stoi mój hotel. Żeby chociaż na kawałek zdążyć. Przychodzę na brzeg. Wielki Kanion przypomina trochę linię brzegową morza – nad brzegiem zupełnie płaska plaża, z wcinającymi się w głąb, jak na Karaibach, zatokami. Co chwila napotykasz na taki skalny półwysep. Jeśli akurat jesteś przy nim, to niewiele widzisz, bo skały, które są na tym samym poziomie, co stoisz, zasłaniają ci widok. I tam było właśnie tak. Słońce zachodziło dokładnie nad taką wcinającą się w głąb kanionu płaską, białą skałą. I już po chwili się schowało, nie było żadnych kolorów. Tam, gdzie zachodziło słońce, zrobiło się od razu szaro. A gdzie te pomarańcze, gdzie te czerwienie? I to był mój zachód słońca. W miejscu moich marzeń. Ten magiczny moment, na który czekałam dwadzieścia pięć lat:

– I mówię sobie, Górska, jesteś świetna. Na co straciłaś czas? Na

analizowanie, na czytanie przewodników. Na bycie rozsądną dziewczynką.

Bo Ty chciałaś się tak solidnie przygotować. Czyżbyś już zapomniała jak to było na plaży Santa Monica? Straciłaś właśnie najpiękniejszy być może widok Twojego życia.

71

Trochę się podłamałam. Kurczę, zaczęło się niedobrze. Co chwilę coś. No to chociaż sobie zrobię spacer wzdłuż tego brzegu.

Już było ciemno, kiedy dochodzę do rozświetlonego sklepu. Pachnie

drewnem, a za ladą opowiada coś żywym głosem sympatyczna, starsza

pani. Okazuje się, że to jest to sklep prowadzony przez wolontariuszy, którzy się zajmują Wielkim Kanionem. I pierwsze, co widzę, to kubek.

Ten kubek. Termiczny kubek do kawy, duży, srebrno-granatowy. I jest na nim napis: „I am part of something GRAND” i z tyłu „Grand Canion Association”.

Obojętnie, czy to marzenie się spełniło, czy nie, czułam, że to jest kubek dla mnie, że ja właśnie tak się czuję. To było słowa, które od zawsze są zapisane w mojej duszy. Jestem częścią czegoś WIELKIEGO. I myślę sobie:

– Muszę go mieć! odżałuję te kilka dolarów, co mi jeszcze zostały. Zagaduję do miłej pani

– Poproszę ten kubek.

– Ale on nie jest na sprzedaż.

– Jak to nie jest na sprzedaż. Przecież tu stoi.

– Bo to jest kubek naszego stowarzyszenia.

– A jakbym się zapisał do stowarzyszenia?

– To dostanie pani w prezencie ten kubek.

– Dobra, to ja się zapisuję. Ile?

– 36 dolarów.

O nie, 36 dolarów. To za dużo. Mam może jeszcze z pięćdziesiąt, ale chcę kupić przyjaciołom pamiątki z wielkiego Kanionu. I tak stoję i medytuję…

znowu pech!

– Ale szkoda, bo to przesłanie jest takie ważne. Wie pani, ja się naprawdę tak czuję. Takie piękne przesłanie!

I ona tak na mnie patrzy i mówi:

72

– Pomyślę, co się da zrobić – i idzie na zaplecze.

I długo, długo jej nie ma. Aż w końcu przychodzi i mówi:

– Dobra, dam pani za 11 dolarów.

– Yes!!! Mam ochotę ją ucałować.

Mam ten kubek i myślę, że będzie ze mną aż do końca życia. Właściwie bym chciała, żeby mi ktoś do grobu go włożył. Albo może nie. Może

zostawię Tymkowi, żeby on też wiedział, że jest częścią czegoś wielkiego.

No może moja zła passa się odwróciła, i teraz będzie trochę lepiej. Kupuję tam jeszcze parę fajnych rzeczy. Na koniec pytam jeszcze:

– Wie pani, co? Niech mi pani poradzi, bo chcę jutro iść na wschód

słońca. O której jutro słońce wschodzi i o której musiałabym wyjść, żeby koniecznie zdążyć, bo ja dzisiaj zachód niechcący wypuściłam. I wszystko jej opowiedziałam, co chcę zrobić, że sobie wymyśliłam, że pojadę na Yaki Point, gdzie najpiękniej widać ten wschód słońca, a potem pójdę w dół

w głąb kanionu, szlakiem South Kaibab.

– To, co pani myśli? To jest dobre miejsce, dobry plan? Jakiś głos w mojej głowie zaczyna mi szeptać, że jak wszystko sama już najlepiej wiem, to po co się jeszcze pytam. Niechętnie, ale przyznaję mu rację i obiecuję sobie następnym razem zawczasu ugryźć się w język. Jak pytanie – to niech to będzie pytanie. I to jest lekcja czwarta Wielkiego Kanionu: Jeśli chcesz się czegoś nowego dowiedzieć, pytaj o to, czego nie wiesz, a nie potwierdzaj tego co, co już wiesz.

A pani tylko kiwa głową i mówi:

– Wschód jest jutro o 6.35, więc żeby ze spokojem z dwoma przesiadkami dojechać, to musiałaby pani tak wyjść około 5.30.

Taka zadowolona wracam do hotelu. W restauracji dziki tłum, nie ma

wolnych stolików. Na szczęście obok jest pub. A mi do szczęścia potrzeba właściwie tylko trochę nachosów i margarity. Już sama nazwa działa

na mnie. A w Polsce prawdziwej margarity nie dostaniesz. A tam robią w blenderze, taki gładki lodowaty mus i ta tequila z limonką i triple sec...

mniam. Podchodzi do mnie ładna, szczupła Murzynka. Tak dziwnie

przechyla głowę na jeden bok.

73

– What can I do for you, my friend?

– Aaa. To ja już jestem twój firend? To miło!

– No oczywiście. Ja jestem tutaj dla ciebie.

Przynosi mi margaritę. Ale miło… Patrzę, siedzi taka samotna pani na krześle, bo już nie było miejsc przy stolikach. Trochę żal mi się jej zrobiło i zapraszam ją do siebie. Jak się dowiedziała, że jestem Polką to zrobiła wielkie oczy, bo jej mąż był Polakiem. Przyjechała w okolice na kongres medyczny i podobnie jak ja zrobiła wypad do Wielkiego Kanionu.

– Mój mąż już nie żyje, ale on był taki dobry dla mnie. I myśmy przez tyle lat chcieli pojechać do Polski, ale nigdy nie pojechaliśmy.

– Pyta czym się zajmuję.

– Uczę przedsiębiorców i trenerów opowiadać historie, w taki sposób, żeby każdy ich słuchał.

– Aha, no to ja już wiem. Właśnie mój syn tak umie.

I zaczyna mi opowiadać historię. Jest bardzo zdolnym inżynierem

i wdraża jakieś takie super skomplikowane technologie. I opowiada mi słowo w słowo historię jednego takiego wdrożenia, którą opowiedział jej już jakiś czas temu, syn. Widzę ją w głowie, podobnie jak ona ją zobaczyła wcześniej. Jakby wyświetlał się film. Tak dokładnie działa storytelling. Jak opowiesz taką historię, nawet w środowisku inżynierskim – które niewiele ma wspólnego z historiami – to nawet najtrudniejsze dane techniczne zaczynają żyć i zapamiętujesz ją ze szczegółami.

Jaka miła rozmowa. Ja to mam szczęście do ludzi. Żegnamy się i idę spać, cała podekscytowana jutrzejszym dniem. Nastawiam sobie budzik na

godzinę 5:00.

– Mam nadzieję, że nie będę taka bardzo zmęczona. Ale ten wschód

słońca teraz jest mój.

74

TEN, KTóRY MA JEDNą NOGĘ W KAJAKU,

A DRUGą W ŁóDCE,

NIECHYBNIE SPADNIE DO RZEKI

przysłowie Indian Tuscarora

Budzę się rześka. Czuję, że to jest ten dzień, dla którego tutaj przyjechałam.

Myję zęby palcem z mydłem… ale co tam. Wszystko spakowałam i myślę

sobie:

– A to jeszcze jeden post zdążę wrzucić na Facebooka. Bo wiesz, między Polską a Arizoną jest dziewięć godzin różnicy. Więc jak ja się budziłam, to w Polsce akurat był wieczór. Mam tam facebookową wspólnotę „lubisiów”

Fabryki Opowieści. Razem z czytelnikami mojego storytellinowego listu takie bractwo tworzymy, dbam o nich. Trochę mi czasu zeszło, bo miałam kłopot z wyborem zdjęcia. W końcu wychodzę.

Wczoraj wszystko dokładnie sobie zaplanowałam. Jeszcze wieczorem

poszłam specjalnie sprawdzić, gdzie jest dokładnie ten przystanek w drugą stronę. Na szczęście, bo był dosyć daleko.

Nade mną czarne niebo i gwiazdy, wszędzie te gwiazdy, cała droga mleczna jak na dłoni. Ale zaraz, zaraz, nad szosą w kierunku, w którym idę niebo zaczyna już jaśnieć. Czuję lekki ścisk w żołądku. Przypomina mi się, że wczoraj moja sąsiadka przy stoliku mówiła, że można też zobaczyć piękny wschód w innym miejscu, tam gdzie miałam oglądać wczoraj zachód

słońca. Z tamtej strony niebo jest jeszcze ciemne. Ja szłam na południowo wschodnią stronę, a tamto miejsce – Hoopi Point – było bardziej na

północny zachód. Miejsce było stosunkowo niedaleko ale trzeba było

jechać najpierw niebieską linią, a potem czerwoną. Tak sobie mówię:

– A może pójdę, może tu jest jednak bliżej. Tam już jaśnieje i też zmieniać autobus…

I znowu, co zrobić? W tę stronę, czy w tę?

– Dobra, już postanowiłam, że idę w tamtą, to nie zmieniam zdania.

I w tym momencie patrzę, że autobus linii czerwonej, zatrzymuje się prawie koło mnie.

75

– To może jednak wskoczę, może to jest znak. Normalnie linia czerwona tu nie jeździ, ale ponieważ jest rano, to być może właśnie jedzie z zajezdni i mnie zabierze. I za chwilę już będę piękny wschód słońca oglądać –

odzywa się serce. Ale rozum przekonuje:

– Nie, postanowiłam sobie, mam plan i idę za planem.

Wypuściłam ten autobus, trudno. Idę na przystanek. Czekam, nic

nie jedzie. Robi się coraz jaśniej. Nadal nic. W desperacji zaczynam zatrzymywać po ciemku samochody, czego nigdy nie robię. Kiedyś

autostopem objechałam pół Europy i wtedy postanowiłam sobie – bo

miałam taką jedną nieprzyjemną sytuację właśnie po zachodzie słońca, która o mały włos skończyła się źle – że już nigdy w życiu. Ale tutaj jestem o krok, muszę.. W ogóle autostop jest zakazany w Stanach, więc ja naprawdę ryzykuję. Ale mówię:

– Trudno. To jest park narodowy. Na pewno o tej porze te samochody jadą tam, gdzie ja, przecież mnie zabiorą.

Nikt się nie zatrzymuje. Ja czekam, czekam, czekam. Z tamtej strony robi się coraz jaśniej.

76

Pora spojrzeć prawdzie w oczy:

– Nie. Nie dojadę na czas, nie ma siły. Wsiądę do autobusu i zamiast wschodu słońca nad Wielkim Kanionem będę oglądać kierowcę. No way.

W drugą stronę już też nie dojadę. Tam też już ciemność zaczynała się rozrzedzać. Może gdybym wczoraj zamiast gadać, dokładnie wypytała

wolontariuszkę ze sklepu, dziś byłoby inaczej?

To co mi pozostaje? Wdrapuję się po tej samej skarpie, gdzie wczoraj się wdrapywałam. Tutaj nad brzegiem kanionu jest jeszcze ciemnawo. Jest godzina 5:50. A w głowie aż huczy:

– No tak. Byłam gotowa, wszystko było ustalone, wiedziałam, dokąd mam pójść. Piszę post i przez taki post – który jak się potem okazało, widziały tylko trzy osoby – marnuję największe marzenie mojego życia. Jestem tu pewno pierwszy i ostatni raz. Co jest za mną nie tak.

Tam dosyć wysoko się trzeba wdrapać na tę górkę. Idę i ryczę:

– Już po wszystkim, super Górska, możesz sobie pogratulować. Po prostu marzenie spełniłaś. Znowu.

Jednak przecież nie mogę się teraz poddać. Jeszcze nie. Pamiętasz…

zawsze masz wybór, chociażby tylko twojego nastawienia:

– Dobra, co ja mogę w tej sytuacji zrobić? Już nie zobaczę tego wschodu słońca tam, gdzie najpiękniej, nie zobaczę tych kolorów, które się wyłaniają ze skał. To chociaż pójdę brzegiem kanionu w kierunku wschodu i choć trochę zobaczę. Może coś się odsłoni. W tej skalnej „zatoce” niewiele widać, bo zasłaniają skały, ale może tam dalej. Dość szybko idę i myślę:

– Chociaż jedna jest dobra strona tego. Nikogo tu nie ma, jestem zupełnie sama. Jest Wielki Kanion, cisza, ptaki śpiewają. Oddycham głęboko. Nie jest aż tak źle. I idę, idę, ale znowu kolejna zatoka, i znowu skały: 77

– I znów tego nie zobaczę. Idę dalej. Może przejdę tę zatokę, może tam coś zobaczę. I faktycznie przeszłam przez ten skalisty jęzor. Więc z jednej strony mam skały, ale przede mną i otworzyła się szersza przestrzeń.

I to jest już dokładnie ten moment, kiedy wszystko zaczyna się dziać.

Rozpoczyna się spektakl. Błyskawicznie. Tak jak o zachodzie słońca.

– Stop. Już dalej nie idę. Już nie. Muszę pogodzić się z tym, że zobaczę to, co mam do zobaczenia w tym miejscu. Nie jest to panorama sto

osiemdziesiąt stopni, z każdej strony, ale jest chociaż coś. Chociaż kawałek tego marzenia spełnię.

Siadam na skale. Już nie jest szaro, tylko różowo. Za chwilę budzą się żółcie i pomarańcze. Patrzę, idzie para. Z kocykiem. Na sąsiedniej półce skalnej układają kocyk, siadają na piętach twarzą do kanionu i zaczynają medytację.

78

– Skoro tutaj przyszli, to może to miejsce ma dobrą energię i nie wszystko tak do końca stracone. Gnało mnie cały czas do przodu, żeby znaleźć coś jeszcze piękniejszego, jeszcze bardziej spektakularnego, a nie dostrzegałam tego, co mam przed oczami.

I to jest piąta lekcja Wielkiego Kanionu. W pędzie ku lepszemu, nie omijaj „tu i teraz”.

Na konferencji w Scottsdale bardzo dużo się mówiło o medytacji. Sam Jeff Walker mówił, że tak codziennie zaczyna swój dzień. Była tam też psycholożka i psychoterapeutka z polskim nazwiskiem, która zarabia

miliony na programach szkoleniowych mindfulness i medytacji.

Zapytałam ją kiedyś przy obiedzie:

– Czy wierzysz w to, że człowiek się może zmienić? Bo rozwijamy się, pracujemy nad sobą, a potem przychodzi taki moment, jak byśmy nic

79

dotąd nie zrobili. Nagle wychodzi z nas ten stary człowiek. Jasne, że trzeba się rozwijać, ale czy to jest tak, że naprawdę się możemy zmienić?

– Tak, dzięki medytacji tak. Stan umysłu, który się wyzwala w momencie medytacji to jest coś, co uruchamia w naszym mózgu reakcje chemiczne, a to się przekłada na zmianę w zachowaniu człowieka.

Kilka miesięcy temu zaproszono ją do głównej kwatery amerykańskiej

armii, żeby nauczyła generałów, pułkowników, majorów, wszystkich tych najważniejszych rangą, medytacji. Zamierzają wprowadzić medytowanie do wszystkich baz wojskowych w Stanach! Szczególnie tam, gdzie

żołnierze cierpią na urazy posttraumatyczne.

Medytuję od trzech lat. Z małymi przerwami. Czerpię z naszej

chrześcijańskiej tradycji, która formalnie jest taką samą medytacją, jak każda inna, tylko tutaj koncentrujesz się na doświadczaniu miłości Boga, a przez nią, miłości do samego siebie. Codziennie rano siadam, oddycham, medytuję i… nic. Nic mi nie wychodzi. Już mi się wydaje, że właśnie zaraz przestanę myśleć, już się wyłania mój jasny umysł, uspokaja się oddech.

I w tym momencie wszystko odpływa:

– Czy Tymek ma przygotowane śniadanie do szkoły? Czy odpisałam na

wszystkie maile? O czym mam dziś nie zapomnieć?

I tak dalej i dalej. Po prostu myśl za myślą. A ponieważ „Górscy się nie poddają”, więc mówię sobie:

– Trudno. Może, jutro mi wyjdzie. Spróbuję jutro. – I na kolejny dzień –

Może jutro znowu wyjdzie. Potem naturalną koleją rzeczy przychodzi taki moment, że się zniechęcam i przestaję. Ale potem wracam do tego z nową nadzieją.

A teraz słyszę, że nawet Jeff Walker medytuje… Szalenie go szanuję – to człowiek, który mówi to, co mówi, myśli to, co mówi i robi. I pomaga innym robić, zmieniać świat, a przy okazji jeszcze stawać się bardzo bogatymi.

I jest taki autentyczny, taki prawdziwy. Ja kupuję go w całości. Nie robi żadnego amerykańskiego show, po prostu jest sobą. I on codziennie rano zaczyna od szklanki wody, medytacja, potem ćwiczy jogę, a na końcu je dobre śniadanie i dopiero potem zabiera się za pracę.

80

Jego sposób pracy polega na tym, że całkowicie koncentruje się na „tu i teraz” ale też robi sobie regularne przerwy. Ja też to stosuję, zazwyczaj.

Są różne metody zwiększania efektywności – np. technika pomidora

(25 minut pracy i 5 minut przerwy). Włączam sobie timer, na pół godziny intensywnej, skoncentrowanej pracy, potem dziesięć minut przerwy,

pół godziny koncentracji, dziesięć minut przerwy. I w cztery godziny robisz tyle, ile byś robiła przez cały dzień. Powiedzmy, że pracujesz przy komputerze. Zasada jest prosta: Wyłączasz Internet, telefon i wszystkie przeszkadzajki. I tylko jedno przykazanie. Nie możesz się sprzed monitora ruszyć przez tyle czasu, na ile nastawiłaś timer – trzydzieści minut, czterdzieści czy dwadzieścia pięć. To czas na zrobienie tego, co masz do roboty. Ale jeśli ci nie idzie, to możesz także tylko siedzieć i patrzyć w ekran. Ale nie możesz się ruszyć, żeby zrobić sobie herbatki czy nawet siku. Na to była przerwa. Nasz mózg nie znosi pustki. Więc w momencie, kiedy już tak siedzisz, siedzisz i nic, to w końcu ten mózg zaczyna działać.

Bo nie ma siły – musi coś robić.

Trzydzieści minut to przecież mało, nie dasz rady? Dasz. Siedzisz

i się koncentrujesz, robisz to, co masz do zrobienia. Potem dzwoni

dzwoneczek. Ja uważam do tego aplikacji „repeat timer”, ale są też inne.

Tak na marginesie, do medytacji też są. I wtedy właśnie musisz odejść od komputera, musisz sobie zrobić herbatkę, musisz zrobić siusiu.

Możesz zrobić cokolwiek. Przeczytać książkę, posłuchać muzyki, ale nie możesz być przed tym komputerem. Nawet jak bardzo chcesz, bo właśnie byłaś w twórczym ciągu. A tu nie. Wracasz, kiedy dzwoni dzwoneczek.

Powtarzasz sześć razy takie sety. Po prostu wychowujesz sobie mózg. Jeżeli to robisz naprawdę rzetelnie i rzeczywiście przestrzegasz tych przerw, które są strasznie ważne dla naszego mózgu i wspierają koncentrację, i robisz to przez tydzień, dwa albo miesiąc to Twoja efektywność i życie totalnie się zmienia. To jest trudne na początku i nie zawsze Ci wyjdzie od razu. To trzeba sobie powiedzieć: „Nie wyszło mi dziś, wyjdzie jutro”. I od początku, prawda?

I człowiek, którego bardzo szanuję, mówi mi ze sceny, w jaki sposób tyle rzeczy w ciągu dnia udaje mu się zrobić i… nadal być szczęśliwym...

81

A teraz jestem w tym Wielkim Kanionie i widzę parę, która medytuje i mówię sobie:

– Ja też tak chcę. To znowu znak dla mnie, żeby wrócić do tego. Nie wychodziło mi trzy lata. Może teraz mi wyjdzie? I też podkładam

sobie jakąś szmatkę pod pupę i siadam do medytacji. Ale zaraz potem przychodzi mi myśl:

– No ale przecież to wschód słońca w Wielkim Kanionie. Sorry, mistyka mistyką, wszystko dobrze, ale ja chcę to widzieć.

Naprzeciw mnie jest taka zatoczka z białych skał. I nagle, na tej bieli, jak na ekranie, pojawia się żółty promień. Taka intensywnie żółć. Jakby snop światła z projektora.

– Ach, to jest to. To o to chodziło. To wywoływanie kolorów, że nagle, wiesz, jakbyś w ciemni zdjęcie wywoływała. Majtasz w tym płynie i nagle widzisz, kształt Ci się wynurza. I drugi. I tam to jest. Wyobraź sobie, w tym wielkim, rozległym kanionie są takie górki, dolinki, wysepki. Warstwy skał na pierwszym planie, na drugim, na trzecim. Mniej więcej pośrodku kanion samej rzeki urywa się pionowo w dół i z tej odległości wygląda jakby rozstęp w ziemi. Żeby go zobaczyć, musisz być na samym dole.

I teraz wszystko się nagle dzieje przed twoimi oczami. Słońce idzie do góry i jakby ciągnęło za sobą niewidzialną kurtynę, odsłaniając po kolei kolejne formacje. I to, co było przed chwilą takie szarobure, brązowe –

nagle staje się złociste i pomarańczowe. Jedna grupa skał, potem druga i trzecia…

– Ach, to jest to.

Potem patrzę, nie ma już tego złotego światła na skale.

– No tak. To już się skończyło. No widzisz, trzeba było wcześniej przyjść.

Już koniec. Zobaczyłaś dwie odsłony, trzy. Dobra, to może teraz chociaż pomedytujesz.

I znowu się zaczynam się załamywać, jaka to ze mnie kretynka. Ale chociaż coś widziałam. I tak było warto. Już chcę pójść, ale w tym momencie drugi rzut. I to światło znowu się pojawia. Dosłownie jakby taki reflektor omiatał tę skałę i światło przesuwa się coraz bardziej i bardziej. I znowu się skały zaczęły wyłaniać. I znowu.

82

I słyszę jakby wielki Kanion do mnie mówił:

– Nieważne, co zrobiłaś źle, co zmarnowałaś. Nie martw się tym, czego nie zrobiłaś. Weź tą chwilę, ona jest Ci darowana. To jest Twoja chwila.

Tu i teraz. Weź ją i ciesz się nią. Wyłącz tego gadacza w Twojej głowie.

Wyłącz te gremliny, które Ci ciągle podpowiadają, że jesteś do niczego.

Wytrzymaj. Bo nie wiesz, co się za chwilę jeszcze może wydarzyć. Poczekaj, nie uciekaj. Jeśli się nic nie wydarzy, to nie szkodzi. Ale może jeszcze coś się wydarzy…

To jest lekcja szósta: Ścisz fonię gremlinom w twojej głowie i wytrzymaj.

Coś się jeszcze może wydarzy.

I przypomniało mi się, jak byłam wcześniej w Los Angeles w absolutnie niezwykłym Getty Museum. Piękna bryła architektoniczna, przepiękny

ogród. Pani w informacji wyjaśnia mi:

83

– Wie pani, co? To jest ogród robiony przez kogoś, kto nigdy nie zrobił

ogrodu.

Ja myślę, że to był jakiś rzeźbiarz. Bo ten ogród był cały jedną wielką rzeźbą z roślin. Taki… zen.

Zdradzę Ci pewną tajemnicę. Mam słabość do sklepów w muzeach. Tam

są bardzo ciekawe, kreatywne rzeczy. Kopie pięknej biżuterii, naczyń, świetne książki. Rzadko mi się udaje wyjść bez zakupów.

W tym sklepie znalazłam takie coś, co się nazywa Buddha Board. Nie

mogłam zrozumieć o co w tym chodzi. To jest takie składane pudełko, w którym jest coś w rodzaju mini kanwy. I do tego masz pędzelek. Możesz nim namalować taki kieszonkowy obraz. Robisz to za pomocą wody.

Tworzysz kształt na tej przestrzeni. Najpiękniejszy jak potrafisz. Ale po pewnym czasie, w rytm parowania wody, Twój obraz znika. I w pewnym

momencie nie ma już nic. Wtedy możesz wziąć pędzelek, namoczyć

go, znowu namalować sobie inny kształt i znowu będziesz mieć obraz, który będzie na jakiś czas. I tak naprawdę to jest taki przedmiot, który Ci mówi o tym, żebyś się cieszyła tym, co jest. Że nie musisz szukać czegoś trwałego. Nie musisz się przywiązywać do tego, co robisz, nawet, gdyby to było najpiękniejsze. Wiem coś o tym. Jestem reżyserem. Te moje filmy są tak, jak moje dzieci. Ale jak kończę montować, odcinam pępowinę. Tak, jak się robi z dziećmi. To już nie moje. Niech idzie w świat.

I to jest taka właśnie chwila o wschodzie słońca nad Wielkim Kanionem.

Ona też zaraz zniknie. Ale to, co się wydarzy przez te kilka, czy kilkanaście minut to jest mój czas. I po to ja tu przyjechałam.

Oni jeszcze medytowali, a ja poderwałam się do góry, już trochę głodna.

Pora wracać do hotelu. I w tym momencie słońce wzeszło wysoko i cały Wielki Kanion się zapalił kolorami. Już nie tylko te wysepki, ale wszystko się mieni. To tak, kiedy suche kamienie, które leżą na brzegu, obmyje nagle fala. Nagle widzisz setki kolorów. To dlatego mówią, że Wielki Kanion trzeba zobaczyć o wschodzie i o zachodzie słońca, to nie jest tylko takie gadanie. On po prostu nagle odsłania się przed Tobą w pełnej krasie. I tak, to było to marzenie. To było to. Po to tutaj przyjechałam. I ten trzyaktowy spektakl był przepiękny. I o mały włos znowu bym go straciła, gdybym nie doczekała do końca. Bo przecież chciałam już pójść.

84

I ja tam stoję, stoję i stoję. Nawet zdjęcia nie zrobiłam. To trwało może z pół godziny nawet. Było tak pięknie, tak cicho, śpiewały ptaki.

I w pewnym momencie słyszę takie: „E, e, e, e”. Nie wiem, czy kojarzysz, co to jest za dźwięk? Codziennie rano, budzą mnie o godzinie szóstej dzwony w kościele św. Floriana, a jak mi się uda jeszcze na chwilę zasnąć, to około 6.30 budzi mnie właśnie ten dźwięk cofającej się śmieciarki

„E, e, e, e”. Pełny surrealizm. Tutaj Wielki Kanion, mistyka, poezja. A po drugiej stronie szosy po prostu życie. I to jest właśnie tak, z jednej strony kontemplacja, wielkie uniesienia. A z drugiej – proza życia. I to jest jego część. Właśnie o to chodzi w medytacji. Nie odcinasz się od świata, od doznań. Ty to wszystko słyszysz i puszczasz, przyjmujesz takie, jakie jest.

Nawet tę śmieciarkę, która o tej samej porze jak w Poznaniu, robiła we Wielkim Kanionie to swoje „E, e”. Są też ludzie, którzy koncentrują się na takich śmieciarkach. Nic złego w śmieciarce nie ma, ale wystarczyłoby się tylko odwrócić by zobaczyć Piękno, którego nie zapomnieliby do końca życia. A śmieciarkę będą mieli codziennie.

Wracam do hotelu drogą na skraju kanionu. I nagle zauważam jej

nazwę: Time Line. Wiesz, ja jestem reżyserem i dla mnie time line to przede wszystkim główna oś filmu. Na niej układasz i sklejasz ze sobą poszczególne kawałki, poszczególne obrazy, poszczególne dźwięki po to, żeby stworzyły całość.

– Tak, to jest my timeline, to jest my dreamline.

Idę tą drogą. Pamiętasz, jestem jak pokój z obdartymi tapetami. To, że spełniałam marzenie i że było mi bardzo dobrze w tych Stanach,

nie zmieniło faktu, ze nadal czuję się pusta w środku, ciągle jestem w kawałkach. I teraz idę po tej linii czasu. Tam co chwilę są kamienie

„stare jak świat” i tablice, które opowiadają historię Wielkiego Kanionu.

Niektórzy mówią, że ma 7 milionów a ostatnie badania dowodzą, że ma aż 70 milionów lat. Idę i mam takie wrażenie, jakbym szła po mojej własnej linii życia. Zobaczyłam to wszystko, przeżyłam. Porażka za porażką, ale w końcu jednak udało mi się doświadczyć tego.

85

Jest tam taki kamień, który wygląda jak mózg. Taki wypolerowany, aż widać fałdy i zwoje. Tego dotykam od razu.

– To jest ta siła, potrzebuję jej!

Potem mijam kamień, który się nazywa duppa. Oczywiście robię zdjęcie dla Tymka. I tak zaczynam zastanawiać się, jak to jest z tą energią kamieni.

Jakoś lubię kamienie. Mam bardzo dużo kamieni w domu. Zwożę je ze

wszystkich stron świata. Nigdy się nad tym nie zastanawiałam, dlaczego.

Po prostu lubię kamienie, lubię na nie patrzeć, lubię je dotykać. Idę po tej linii czasu i to dotykam każdy z tych kamieni. Aż dochodzę do tego ostatniego sprzed ponad miliona ośmiuset lat.

I mam takie dziwne uczucie, że jest dobrze. Choć ciągle wraca ta myśl, choć już nie tak głośno:

– Widzisz, teraz jest dobrze, ale mogło być dużo lepiej.

86

No trudno. Już teraz tego nie odwrócę. Już tym gremlinom, co

podpowiadają w tyle głowy, że jestem do niczego, jednak ściszyłam tę fonię. A może to Wielki Kanion im ściszył.

Wracam do hotelu na śniadanie. Jak byłam jeszcze na konferencji,

poznałam świetną wolontariuszkę Marissę. Czułam w niej taką dobrą

energię, miała dwadzieścia kilka lat, taka świeża, spontaniczna. Pracuje z dziećmi. I właśnie wróciła z wielkiej pieszej wędrówki po zachodnim wybrzeżu i zaczęłyśmy rozmawiać o naszych wyprawach. Potem okazało

się, że to jest siostrzenica Jeffa Walkera. Mówi do mnie:

– Wiesz, co? Ten Wielki Kanion jest wspaniały. Ale Ty musisz pójść tam niżej. Bo te punkty widokowe są super, ale najpiękniej jest w środku, jak wejdziesz w dół. Tylko, że to są długie trasy. Ale chociaż kawałek zejdź.

I na drugi dzień dostaję jeszcze od niej maila, żebym koniecznie poszła południowym szlakiem plemienia Kaibab.

87

A potem jeszcze brat Jeffa Walkera, mówi:

– Normalnie, jak ludzie tam przyjeżdżają, to zostają na powierzchni i tyle.

Bardzo mało ludzi schodzi w dół – czuję nawet lekkie rozdrażnienie

w jego głosie.

– Ja bym bardzo chciała pójść, bo Górska jestem. Moje nazwisko znaczy

„z gór”. Ale wiesz, mam tylko sandały. Są mocne, takie z dobrą podeszwą.

Ale wiadomo, góry jednak wymagają porządnych butów i ja nie wiem, czy dam radę.

– Ja tam raz szedłem w sandałach. Jeżeli będziesz szła w miarę czujnie to dasz radę.

Plan jest taki. Po wschodzie słońca schodzę do kanionu. Chociaż jeden odcinek. Żebym poczuła, że żyję, że tu naprawdę jestem.

Wracam do hotelu. Kawkę popijam i dzwonię do Tymka:

– Wiesz, jaki piękny wschód słońca? Trochę mi się nie udało, a trochę mi się udało. Chciałabym, żebyś to zobaczył kiedyś. A Tymek mi opowiada, jak Wojtek pożyczył mu rower i on teraz dojeżdża do gimnazjum na

rowerze. I właśnie wczoraj jakaś pani go popchnęła i się przewrócił na ulicy… a ja tutaj kilka tysięcy kilometrów dalej… kontempluję wschody słońca… na szczęście nic mu się nie stało, ale adrenalina już podskoczyła.

I tak analizuję:

Jest dziewiąta. O trzeciej, wpół do czwartej przyjedzie po mnie bus. To co zrobić? Tu łóżeczko takie miękkie. A może sobie jeszcze odpocznę po tych rannych emocjach? No i nie mam tych butów. A może sobie pójdę

tylko tym brzegiem kanionu. Tam są też fajne szlaki. Tam, gdzie miałam iść na zachód słońca, jest taka długa trasa, kilka kilometrów nawet. Będzie bezpiecznie i na pewno też będzie super. A jeszcze Prinsley mi powiedział, że z tej południowej strony, gdzie jesteśmy, w głąb kanionu są dwa zejścia: Angel Bright, i drugie właśnie South Kaibab. I że jednak ten Angel się niżej zaczyna i w ogóle jest łatwiejszy. I on mi by bardziej polecał ten szlak.

Bo ten drugi jest już bardzo trudny i rzeczywiście jest stromo i tak dalej.

Tam jest w ogóle gorąco. Im niżej się jest, tym się robi bardziej gorąco.

I tam trzeba bardzo dużo wody zabrać ze sobą i pić, nawet jak się nie chce. Bo człowiek się tam bardzo poci i nawet o tym nie wie. Tak mnie 88

trochę wystraszył. No i z tym sercem mam kłopoty, może poślizgnę się, może coś się stanie, może nie zdążę na trzecią, oni przyjadą, a mnie nie będzie. Jednak rozsądny człowiek by raczej nie poszedł… No i znowu się waham…

I wtedy postanawiam, że jednak nie pójdę. Że nie chce mi się. Że właściwie to, co było najpiękniejsze w Wielkim Kanionie już widziałam.

Wiesz, jeśli masz podjąć decyzję i nie wiesz co wybrać, bo masz dwie drogi, każda ma swoje za i przeciw, ale wydają się równoważne, to czasami jest dobrze po prostu podjąć jakąkolwiek decyzję. I pobyć trochę z nią.

I po jakimś czasie zobaczysz, czy to była ta właściwa decyzja, czy nie. Tak właśnie zrobiłam i podjęłam decyzję:

– To ja nie idę. Tak będzie rozsądniej.

I dokładnie, jak to powiedziałam, poczułam:

– Co? Ja nie pójdę? Ja tyle czasu, tyle lat czekałam, tyle tysięcy kilometrów przebyłam, tyle problemów tutaj miałam i ja nie pójdę? Już przestań, Górska. Kurczę ciągle ktoś ci coś nowego doradza, a Tobie się wszystko miesza. Chciałaś tam pójść? Idziesz. Pójdziesz kawałek, stwierdzisz, że jest niedobrze, że jest trudno. Wrócisz. Jaki problem?

No to jadę. Najpierw linia niebieska, z tego samego przystanku, na którym wyczekiwałam na próżno porannego autobusu. Potem przesiadam się na

linię żółtą. I już jestem nad brzegiem kanionu. Patrzę w dół, rzeczywiście stromo. Zakosy takie, jak w Tatrach. W ogóle to jest dosyć niesamowite wrażenie, bo to jest tak, jak byś oglądała negatyw gór. Bo normalnie jak idziesz w góry, to idziesz w górę, coraz wyżej. A potem schodzisz. A tu masz dokładnie odwrotnie – schodzisz w dół coraz niżej, niżej. Do samej rzeki jest około 1600 metrów w linii prostej w dół. Taki głęboki jest ten kanion! Dopiero potem wchodzisz na górę. I to jest problem, bo schodzi się łatwo, aż nagle jesteś już zmęczona i nie wiesz, na ile Ci sił starczy.

Jest już po dziesiątej. W drodze do rzeki Kolorado są trzy przystanki.

Może chociaż do tego pierwszego dojdę, ale jak dam radę, to chciałabym dojść do tego drugiego, Cedar Ridge. Do trzeciego już nie zdążę, zresztą i tak pewnie byłoby za ciężko. Jak schodzisz, to zaraz przy drodze widzisz tablicę z ostrzeżeniem, żeby nie robić tej trasy w jeden dzień, bo co roku tu 89

giną ze zmęczenia ludzie. Bo póki schodzą, to im się wydaje, że jest okay, ale potem jak wchodzą, to już nie mają siły. I w nocy są już przymrozki. I tu naprawdę jest tak, że jest droga i przepaść. W nocy nie masz szans. Spore odcinki idziesz wąską ścieżką na skraju takiej przepaści. Ta przestrzeń jest naprawdę olbrzymia, wielka.

Robię zdjęcie i ruszam.

Nie jest jakoś tak strasznie na początku. Już kilka osób wchodzi w górę z powrotem. Nie wiem, może spali na dole albo tylko kawałek poszli.

– Bardzo ciężko?

A oni tacy zasapani.

90

– No ciężko.

To idę dalej, ostrożnie, boję się, żeby się nie pośliznąć, bo tam taki żwirek pomarańczowy, taki drobny piasek. Idę dalej. Następni przychodzą:

– Bardzo ciężko? – Powtarzam jak mantrę.

– No nie jest tak strasznie. Są momenty bardzo ciężkie. Ale myśmy tylko szli do tego pierwszego punktu. Tam jest okay, później zaczyna się gorzej.

I potem już idę w głąb tego Wielkiego Kanionu. Jest pięknie. Jak jesteś na powierzchni, to jest też pięknie. Zwłaszcza rano. Jeszcze to światło nie jest takie chłodne, niebieskie tylko bardziej pomarańczowe. Schodzisz w dół

i krajobrazy zmieniają się jak kolorowe szkiełka w kalejsdoskopie. Co chwilę nowy widok. Dosłownie jest tak, jak Marisa mówiła:

– Wiesz, tam są takie widoki, że po prostu ci szczęka opadnie.

I dokładnie tak jest. Naprawdę mi szczęka opadała. Jeden zakos, załom, a za załomem wynurza się nowy widok i kolejny nowy widok i kolejny.

Idę i nie wiem, jak daleko dam radę. Nie wiem, co mnie czeka. Ale czuję takie drobne igiełki szczęścia, od koniuszków małych palców, które

rozprzestrzeniają się stopniowo po całym ciele. Czuję się jak naczynie, które się coraz bardziej wypełnia. Schodzę w dół, a tutaj we mnie rośnie coraz wyżej i wyżej radość. Jak jednak dobrze, że się nie poddałam. Że jednak zrobiłam to.

U nas w Tatrach jest zwyczaj – a przynajmniej był, bo w tym roku, kiedy byliśmy tam z Tymkiem okazało się, że już prawie zaginął – że się ludziom na szlaku mówi dzień dobry. Więc ja do tych ludzi, których spotykam na drodze – a trochę ich było – zagaduję:

– Dzień dobry. Jaki fajny dzień! Albo coś na temat drogi.

Czuję się taka szczęśliwa, i chcę się dzielić tym szczęściem. Zaraz jednak w tyle głowy odzywa się coś, co zawsze słyszę, kiedyś dla kogoś jestem miła. Jak mówię komuś coś życzliwego albo się uśmiecham do kogoś.

91

– Nie rób tak, bo on to źle zrozumie. Znowu będziesz ta naiwna, dziecinna albo ktoś pomyśli, że coś od niego chcesz.

Ja te gremliny słyszałam całe życie, od dziecka. I kiedy ich nie słuchałam, zawsze pojawiał się we mnie dyskomfort, jak kamyk, który uwiera w nawet najbardziej eleganckim bucie.

I nagle, we Wielkim Kanonie, przepełniona szczęściem czuję, że ja po postu mogę być miła. Kto mi zakaże? I to jest lekcja siódma: Mogę robić to, co chcę. Po prostu mogę być sobą. I mogę się uśmiechać ile tylko mam ochoty. Do Ciebie się też w tej chwili serdecznie uśmiecham! Jak ja to lubię! Już mnie nic nie uwiera.

Zaczynam się do wszystkich się uśmiechać. Taki chłopczyk tam szedł

z tatą. Mógł mieć z osiem lat. Mówię do niego:

– Ale ty dzielny jesteś! świetnie sobie dajesz radę.

92

Albo starsza, energiczna kobieta, w pięknej, szmaragdowej kurtce:

– Niesamowite. Pani już wraca. Chciałabym mieć tyle siły co pani.

Ale myślę:

– Ja bym tak chciała dla nich coś zrobić. Nie tylko, że się uśmiechnę, czy powiem coś miłego. Chciałabym coś więcej z siebie dać.

Co możesz zrobić dla ludzi, którzy są w takim pięknym miejscu.

Czego im może brakować? Idzie para. Mężczyzna i kobieta. Oni już

wracali z dołu. Z tyłu na plecach, każdy z nich miał taki mały plecaczek otwarty, a w każdym nosidełku siedziało malutkie dziecko. Chłopczyk i dziewczynka, nie starsze niż półtora roku, góra dwa lata.

– Boże, jacy fajni rodzice. Przecież te dzieci jak dorosną, muszą mieć pamiątkę, że były tutaj z nimi. Nie, że matka robi ojcu zdjęcie albo ojciec matce. Oni muszą być razem.

– Słuchajcie, czy chcecie, żebym wam zrobiła zdjęcie?

– Super, oczywiście.

Więc ja pstryk z jednej strony, z drugiej, trzeciej. Oddaję im ten aparat i myślę:

– Właśnie. Nie musisz robić wielkich rzeczy, ale możesz zrobić coś. Coś, co akurat jesteś w stanie, co napotykasz na swojej drodze.

Idę w dół. I to był taki moment, kiedy te skały się załamywały i był taki wielki zakręt. Wychodzę zza zakrętu, a na przeciw mnie taka ściana skał, żółtych, pomarańczowych, czerwonych. Wapienie, które powstawały

w morzu i piaskowce, na powierzchni. Morze ustępowało, ląd się

wypiętrzał. I ty to tutaj widzisz, warstwa po warstwie. Każda ma trochę inny kolor. I te skały tak się wypiętrzyły nagle przede mną. W obramowaniu cydrów, sosen i kaktusów. A nad nimi takie niesamowicie niebieskie

niebo i białe, pierzaste chmurki. Nie wiem, czy w ogóle kiedyś widziałam takie. Też w takich warstwach. Więc masz skały w warstwach, i niebo w warstwach. I orły, które latają na górze. I nagle to całe szczęście, które wzbierało we mnie, po prostu się skropliło. I zaczynam płakać. Jestem tu dopiero od kilkunastu minut.

93

– O mały włos mnie tu mogło nie być. Tak niewiele brakowało. Ale jednak tu jestem. Górska, no nie jesteś aż taką kretynką. Jednak poszłaś, jednak zobaczyłaś to.

Idę tak i wyraźnie czuję, że z jednej strony wypełnia mnie to całe szczęście, a z drugiej strony grzechocze ta moja pustka. Moje poobrywane tapety.

Ten kurz i brud z tej Moniki, która była wcześniej. I nagle to się wszystko zaczyna osypywać, wygładzać, pęknięcia zaczynają znikać. Czuję, że

zaczyna być pięknie, że zaczyna być dobrze, że coś się zaczyna wypełniać we mnie. Szkoda tylko, że nie mam chusteczki. A tutaj po prostu kapie z nosa. W dodatku gorąco, kurz.

Mija mnie grupka przyjaciół. Mówią:

94

– Pięknie tutaj, nie?

– No tak pięknie, że aż się poryczałam. A macie może chusteczkę?

– No pewno, zaraz, zaraz – pogrzebali – Dobra, masz nawet całą paczkę.

– A mogę coś dla was zrobić? Chcecie zdjęcie?

– Pewnie, super.

I ustawiają się na tle ładnego widoku. A w kanionie o tej porze są duże kontrasty. Cień i światło. Trudno zrobić dobre zdjęcie „ z kanionem w tle”

– bo najczęściej twarze będą ciemne i zbyt jasne tło. Ze mnie jest trudny zawodnik. Dlatego najczęściej nie biorę ze sobą aparatu na wakacje. To się nazywa przekleństwo wiedzy. Nie umiem tak robić myk, myk i jest fotka. Ja tu będę szła z jednej strony, z drugiej strony, z góry. Będę patrzyła, jak światło się układa, jakie tło, będę zmieniała kąty… anonimowa

perfekcjonistka… I na końcu jestem już taka zmęczona. I też jeszcze nie wychodzi tak, jak bym chciała. Więc już tylko robię zdjęcia Iphonem, przynajmniej się tak nie napinam. Te zdjęcia, w książce są robione właśnie moim telefonem. Nie są idealne, jak i wszystko co tutaj piszę i jak moja podobizna na okładce. I wiesz co? To cudowne uczucie być perfekcjonistką na odwyku.

Ustawiam ich w cieniu na tle skał. Za nimi wije się droga… Myślę, że będą mieli miłą pamiątkę. I idę dalej.

I wtedy właśnie Wielki Kanion przemówił do mnie. Poczułam, jakby

się otworzył przede mną portal do nowego świata. Nie tego świata na zewnątrz. To były wrota do mojego świata. Wtedy dopiero dotarło do

mnie, że wszystkie głupoty, które do tej pory zrobiłam, zdarzyły się, bo ktoś mnie czegoś chciał nauczyć. O mnie samej i o życiu. Przypomniały mi się te wszystkie te momenty, kiedy pisałam post na facebooku i straciłam przez to wschód słońca w Yaki Point. Albo kiedy wątpiłam w siebie, albo kiedy w ogóle nie chciałam wyjść na ten szlak i szukałam tylko pretekstu, żeby sobie samej udowodnić, że lepiej dla wszystkich będzie, jak tego nie zrobię. I nagle spojrzałam na to z innej perspektywy. Jakby Wielki Kanion dał mi lupę i powiedział:

– Popatrz na to jak ja, z dystansu.

95

Jest gorąco, czas ucieka. Nie mam nic do pisania, ale słowa same wypływają ze mnie. Bardzo mi się nie chce, ale wiem:

– Ja to muszę zapisać, po prostu muszę to zapisać. Wyciągam telefon i zaczynam notować.

Najpierw mi Wielki Kanion opowiada o szczęściu. Nie wiem jak Tobie, ale mi często wydaje się, że zanim będę szczęśliwa, muszę jeszcze zrobić to, osiągnąć tamto i jeszcze coś innego musi się wydarzyć. Na przykład w pracy – że muszę jeszcze ileś kroków przejść i wtedy dopiero będzie efekt, wtedy będzie sukces. Pierwszą rzecz, którą słyszę od Wielkiego Kanionu jest:

– Spróbuj odwrotnie. Bo jeśli masz odpowiedni „mindset”, jeżeli masz odpowiednie nastawienie, to się nie musisz martwić o kolejne kroki. To po prostu samo wypłynie. Czyli paradoksalnie ważniejsze jest nie to, że siadasz przy komputerze, robisz sobie plan dnia i wyznaczasz cele, tylko najpierw wprawiasz się w taki stan, że czujesz się szczęśliwa, że jesteś zadowolona, że szukasz tego, co Cię nakręca. A reszta sama wypłynie z Ciebie, jak ze źródła. I oczywiście, można sobie powiedzieć:

– Ha ha, pstrykniesz palcami i co? Już jesteś szczęśliwa?

Pewno nie, ale przecież wiesz, co Cię wprawia w dobry nastrój i założę się, że masz wypróbowane sposoby na lifting humoru. Może słuchasz smooth jazz albo reggae, może jakieś dobre jedzonko albo taniec, rozmowa z kimś, kto w ciebie wierzy, a może spacer, na który najlepiej pójść dokładnie wtedy, kiedy mówisz sobie:

– Nie mam teraz czasu, bo muszę to skończyć.

– Idź na ten spacer, bo nagle okaże się, że siedzisz tu godzinami, jesteś coraz bardziej sfrustrowana i nic. A pójdziesz na spacer, wystarczy pół

godziny i nagle wszystko wydaje się proste.

Tuż przed przyjazdem do Wielkiego Kanionu, zaczęłam robić nową stronę internetową monikagorska.com. Długo się wahałam, czy nie zostawić

starej strony mojej Fabryki Opowieści, ale stwierdziłam, że i tak przecież Fabryka Opowieści to ja. Pisałam teksty na stronę – o tym, dlaczego robię to, co robię, o moich filmach, o storytellingu, o tym, że tego uczę i komu 96

się to najbardziej przyda. I czym jest sztuka opowiadania opowieści z życia wziętych. Tak, żeby poruszyć czyjąś wyobraźnię i emocje. Tak, żeby przekazać ważne przesłanie. I obijałam się trochę o te słowa. Tu mi było za długo, tu za krótko. Jakoś ciągle miałam wrażenie, że to nie jest to.

I nagle, wiesz, idę w dół tą ścieżką. Tu skały, tu kaktusy, tu piękne słońce.

I nagle jakby za podszeptem Wielkiego Kanionu wypływa ze mnie

dokładnie to, czym storytelling jest. Mam kłopot, żeby to powiedzieć po polsku. Bo od początku mój dialog z Wielkim Kanionem był po angielsku.

Ostatnio kilka godzin siedziałam, żeby to przetłumaczyć. I nawet

wezwałam na pomoc Lubisiów naszej Fabryki Opowieści. Pomogły mi

Jadwiga i Joasia. Powiem ci jak to brzmi po polsku, ale sama zobaczysz, że po angielsku jest dużo lepiej.

97

Storytelling to używanie słów do budowania więzi między ludźmi. Czy chcesz tworzyć trwałe związki z klientami, współpracownikami, rodziną, czy też wolisz być samotną wyspą? To naprawdę zależy od ciebie, którą opcję wybierzesz. Dzisiaj, w świecie mediów społecznościowych, dialog i interakcja stają się jedynym sposobem, by zyskać prawdziwą moc. Od 100 tysięcy lat opowieści są najlepszym spoiwem komunikacji – istnieją na to dowody naukowe. Są też inne sposoby, aby pozostawać w kontakcie, ale jeśli naprawdę chcesz nie tylko powierzchownych relacji, ale porywać ludzi do działania, opowieść to najszybszy i najprostszy sposób.

Po angielsku jest tak:

Storytelling is all about connections. Do you want to connect with your clients, coworkers, family, or do you want to remain unplugged. It’ real y up to you which option you prefer. Just know that in today word of social media, a social world, dialog and interaction become the only way to have a real power. From the ages story was the best connector – according to well documented scientific proofs. There are certainly other ways to stay in touch, but if you real y want not only to touch but also move people to action, a story is the fastest and the easiest way.

I to jest właśnie to, co poczułam w Wielkim Kanonie. Nigdy lepiej nie potrafiłam tego powiedzieć. Nagle wszystko rozumiesz. Nie potrzeba już wyjaśnień. Miałam wrażenie, że nic co się działo we Wielkim Kanonie, nie było przypadkowe. Wszystko było takie, jak miało być. Ja tylko stworzyłam przestrzeń i czas na to, żeby to zadziało. A reszta się działa już sama.

Poczułam tak ogromną wdzięczność za ludzi, których ostatnio spotykam.

Zauważyłam, że jeżeli ktoś jest wrażliwy na opowieści to znaczy, że jest też wrażliwy na innego człowieka. Że szuka sensu w życiu i w świecie, że chce się rozwijać. Że poszukuje prawdziwych wartości, nie tylko tych materialnych. I ja mam to szczęście, że takich ludzi przyciągam.

Nie pamiętam czy już Ci zdradziłam, że jestem uzależniona? Jestem

anonimową… perfekcjonistką. Perfekcjonizm zabija, bo kiedy się jest perfekcjonistą, to praca nigdy nie ma końca, bo nigdy nie jest wszystko doskonałe. A jeśli na dodatek jest ona Twoją pasją… to co właściwie masz zrobić? Oprócz prowadzenia szkoleń, konferencji, zajęć ze studentami i robienia filmów, pracuję w domu. To oznacza, że tak naprawdę nigdy 98

nie wychodzę z pracy. Dni są coraz dłuższe, nie ma czasu na odpoczynek, nie robię przerw wbrew temu, co każdego dnia od nowa postanawiam.

Nie czuję tego upływu czasu, siadam rano do komputera, aż tu nagle jest ciemno za oknem. I nawet nie czuję, że jestem zmęczona. A wtedy Tymek przychodzi i jeśli, nie daj Boże, pojawi się jakiekolwiek najmniejsze źródło konfliktu – co się może zdarzyć między trzynastoletnim chłopcem i prawie pięćdziesięcioletnią matką, to tu już nie ma normalniej rozmowy.

Otwieram buzię, żeby coś powiedzieć i nagle słyszę siebie, że krzyczę, bo jestem tak zmęczona. I ja krzyczę naprawdę tak, że gdyby Tymek

był z drugiej strony Wielkiego Kanionu – a to jest olbrzymia odległość, bo dochodzi nawet do 29 km – to jeszcze by słyszał, co ja tam krzyczę.

Najgorsze jest to, że nie ma tego stanu pośredniego. Jest iskra, a po niej od razu krzyk. I to mi strasznie ciąży. Nie jestem z tym szczęśliwa. Tymek też.

Co mogę zrobić? Zobaczyć co się dzieje, to ważne na początek. Ale co dalej?

Dalej trzeba odpoczywać i trzeba się nauczyć po trochu odpuszczać. Nie mieszać profesjonalizmu z perfekcjonizmem. Rozwój – jak najbardziej.

Ale to nie znaczy, że wszystko trzeba mieć zapięte na ostatni guzik. Bo jeśli jest coś pewnego na świecie, to to, że na nitce życia, zawsze się zrobią supełki i nigdy nie będziesz mieć pewności, czy się nie zerwie.

W tym Wielkim Kanionie – tak to do mnie mocno dotarło, że idę w góry

– kiepsko przygotowana, w sandałach zamiast profesjonalnych butów, że nie wzięłam mojego ukochanego czarnego notesu Moleskine, że odpruwa mi się jeden pasek od plecaka i zaraz mi pewnie odpadnie. Że nie umyłam zębów, ani włosów, więc wyglądam jak strach na wróble i raczej nie zrobię tu sobie żadnego pamiątkowego zdjęcia.

I po raz pierwszy od niepamiętnych czasów czuję, że mi to w ogóle nie przeszkadza. Jak to wspaniale być niedoskonałą. W pełni niedoskonałą.

To ja dzisiaj, dzięki lekcji ósmej Wielkiego Kanionu.

99

LUDZIOM BEZ WIARY W SIEBIE

TRUDNO JEST PRZEŻYć

przysłowie Indian Hopi

Nagle droga, prowadząca dotąd między skalnymi załomami zakręca i widzę cały Wielki Kanion. On jest taki „piętrowy”, z tarasami i balkonami skał.

W dole widać płaską jak naleśnik równinę. Taka szarozielona z małym zygzakiem pośrodku, jak by strumyk tam płynął. Ale to jest daleko, daleko w dole. I tylko od czasu do czasu jakieś drzewko, potem z tyłu jakieś skały.

I jak kończy się ten płaskowyż to zaczyna się Wielki Kanion. Wielka rozpadlina, która się ciągnie tak zygzakiem od horyzontu z prawa na lewą.

I tam w dole, płynie już rzeka. To był pierwszy moment, kiedy poczułam, że jestem coraz bliżej.

100

Dzisiaj, kiedy oglądam zdjęcia zastanawiam się, co było w tym takie niesamowite? Tam było magicznie, ale pewnie gdyby ktoś z boku patrzył…

Nie wiem, czy to ten kolor, taka lazurowa zieleń, czy to pustkowie, i to samotne drzewo od czasu do czasu? Czy ta droga, która wije się w dół

i końca jej nie widać? Pamiętam, że w ogóle nie myśląc o tym co robię, nagle otwieram szeroko ramiona tak, jakbym chciała po prostu ogarnąć to wszystko, jakby wchłonąć w siebie. I pamiętam, że chyba nie na głos –

choć nie jestem pewna już teraz – mówię:

– Jak ja kocham ten świat, jak kocham to życie, jak ja kocham siebie!

I wiesz, co? Powiem Ci szczerze, mam pięćdziesiąt lat i nie wiem, czy kiedykolwiek tak w pełni siebie kochałam. Zawsze miałam z tym kłopoty.

Zawsze w tyle głowy słyszałam słowa mamy, kiedy przychodziłam ze

szkoły zadowolona z oceny:

– A dlaczego piątka minus, a nie piątka? Niestety, samej też tak czasem zdarza mi się mówić do Tymka, chociaż bardzo tego nie lubię.

Albo porównywanie.

– A Agnieszka, albo Justynka robi to lepiej. Jak miałam być z siebie zadowolona? Niby siebie kochałam, mówiłam, że już siebie kocham,

że już mam przecież tyle lat, więc nie wypada ciągle szukać winnych z dzieciństwa. Ale dopiero wtedy, widząc to piękno dookoła, jakby

obejmując je sobą, czuję:

– Tak, ja naprawdę siebie kocham. W każdej cząsteczce kocham. I mogę być nieperfekcyjna, mogę być niedoskonała. To w ogóle nie jest ważne.

kocham siebie taką, jaką jestem.

Mam ochotę samą siebie po prostu przytulić. Tak niewiele było trzeba, żeby w pełni siebie zaakceptować. Myślę, że w tym właśnie pomaga spełnienie marzeń. To właśnie Wielki Kanion podpowiedział mi, że jeżeli idziesz za swoimi marzeniami to, wysyłasz do siebie równocześnie komunikat:

–Tak, jestem tego warta.

Bo ludzie, chyba zwłaszcza kobiety, często spełniają najpierw marzenia innych. Na swoje nie mają czasu, bo muszą się ciągle o kogoś troszczyć.

W imię bardzo szczytnych ideałów: chrześcijańskiej miłości, matczynej 101

miłości, poświęcenia dla pracowników. Przepuszczasz innych przodem.

No i zawsze brakuje gotówki, prawda? I czasu. Że jeszcze musisz zrobić to i to i tamto. No nie jest tak? Dopiero potem spełnisz marzenie.

A marzenie? Marzenie to jest coś, co masz najcenniejszego. Bo jest to, co Ci daje przestrzeń dla Ciebie samej. To jest to, co Ci daje uśmiech.

Ten Twój promień. Ale nie robisz tego. Wiem coś o tym, też wstawiłam moje marzenie do poczekalni na ćwierć wieku. Ale w momencie, kiedy

decydujesz, że teraz właśnie przyszedł czas tylko dla siebie, dajesz sobie przede wszystkim potężną dawkę samoakceptacji. Wysyłasz sygnał twojej świadomości i podświadomości, że akceptujesz siebie, że masz potrzeby, że masz marzenia, że możesz się spełnić. Ale jak spełnisz swoje marzenie, to nagle czujesz:

– Jestem ważna, jestem kimś. Sama o siebie zadbałam.

I to Cię przemienia. Nie z zewnątrz, że ktoś Ci coś daje. Tylko od środka.

Ktoś może Ci w tym pomógł, ale to Ty sama zadbałaś o siebie. Więc jesteś tego warta, jesteś warta swoich marzeń, jesteś częścią czegoś wielkiego.

To daje olbrzymią siłę. Okazuje się, że to, co się myślało, że się nie da i że jest takie trudne – nagle okazuje się w sumie banalnie proste. I ten strach, który miałaś z tyłu głowy i te obawy i ten rozsądek, to wszystko nijak się ma do tego, co się dzieje tuż za rogiem. I to wcale nie jest aż takie trudne, takie skomplikowane i takie niebezpieczne. I to jest lekcja dziewiąta Wielkiego Kanionu: spełnij marzenie, a marzenie spełni Ciebie.

Ta historia pokazuje też, że nie warto się do nikogo porównywać, bo każdy ma swoje marzenie, swój własny Wielki Kanion. I albo pójdzie za jego głosem, albo nie. Jedyne, co możesz – to inspirować innych swoimi marzeniami.

102

MąDROść PRZYCHODZI TYLKO WTEDY,

KIEDY PRZESTAJESZ JEJ SZUKAć

I ZACZYNASZ ŻYć ŻYCIEM,

KTóRE WYMYśLIŁ DLA CIEBIE STWóRCA

przysłowie Indian Hopi

Tuż za tym miejscem, kiedy odsłonił się przede mną Wielki Kanion, jest ten pierwszy punkt, do którego miałam dojść i z którego może już będę z powrotem wchodziła na górę. To miejsce ma taką piękną nazwę: „Ooh Aah Point”. Nazwa wzięła się chyba z westchnień, jakie się tam wydaje.

Pewnie jak tysiące turystów wcześniej i ja po prostu robię „Och, ach”. Jestem pod wrażeniem tego, co widzę. Ale jak się idzie z powrotem, to myślę, że 103

z tym „Och i ach” jest już trochę gorzej, bo człowiek jest zmęczony, już ma dość i mówi: „Och, ach, jaki jestem zmęczony”.

– To ja już jestem tu? Przecież to wcale nie jest tak trudne, jak się obawiałam. No, ale uprzedzano mnie, że ten pierwszy odcinek nie jest taki ciężki dopiero później się zacznie. W dole już widziałam tę drogę, która miała mnie doprowadzić do tego drugiego przystanku na szlaku –

Cedar Ridge.

– Co robić? Wracać, czy iść jeszcze w dół? No jasne. Idę dalej!

Idę i rozmyślam, tym jakie to zabawne, że ten kamienny Kanion jakby ze mną rozmawiał i kim on dla mnie właściwie jest. Mentorem, mistrzem, a może guru?

– Nie, on jest takim moim coachem. Bo wiesz, niedawno skończyłam

coaching, to były moje ostatnie studia podyplomowe. Chyba już w końcu ostatnie w życiu, po tych kilku wcześniej. W tym samym czasie robiłam doktorat. Nawet jestem z siebie wyjątkowo dumna, z prawie pięćdziesiątką na karku. Przypomniało mi się, co mówiliśmy na zajęciach o roli coacha

– „że to nie jest dawanie odpowiedzi i wskazówek, tylko zadawanie

właściwych pytań”. Ja miałam wrażenie, że Wielki Kanion, a może to sam Bóg? poprzez to, co mi się przytrafia po drodze – stawia pytania dotyczące mojego życia.

– Co zrobisz? – pytanie o moje cele,

– Którędy pójdziesz – pytanie o moje motywacje,

– Co cię powstrzymuje – pytania o moje lęki. I przede wszystkim:

– Czy ja jestem wystarczająco dobra? – pytanie o poczucie mojej wartości.

Kolejny gremlin, który zawsze hałasował mi w tyle głowy, to właśnie myśl

„czy ja jestem wystarczająco dobra”. I w tym Wielkim Kanionie, tak patrząc uczciwie na siebie, odkryłam, że – wiesz, co? A co to kogo obchodzi, czy ja jestem wystarczająco dobra. Jestem, która jestem. Zrozumiałam, że imię każdego z nas, zapisane jest w imieniu Boga. Jestem, który jestem. Wierzę, że jestem dzieckiem Boga, jestem jego częścią. A więc ja też jestem, która jestem. To nie ma znaczenia, czy ja jestem taka, śmaka, perfekcyjna, nieperfekcyjna, czy coś lepiej umiem, czy coś gorzej. Jestem.

104

I popatrzyłam na swoje życie, jak na puzzle rozsypane na stole. Układasz je, grupując podobne do siebie fragmenty, aż tworzy się kilka barwnych kształtów – tutaj widać kawałek ucha i oko, tutaj nos i usta, o jest podwójny podbródek i kawałek szyi. Ale jeszcze ciągle między nimi są przerwy, ciągle brakuje kilku puzzli, żeby je połączyć. I nagle poczułam, że za sprawą jakieś tajemniczej siły przyciągania, wszystkie puzzle się nagle scalają i mimo że widać linie i łączenia, obraz tworzy całość. Jestem, która jestem. I jestem, jaka jestem. Częścią mojej natury jest to, że chcę się szkolić, doskonalić, rozwijać. Że chcę zdobywać wiedzę. Uwielbiam to. Ale i tak nie będę przez to lepsza. W zamyśle Stwórcy już jestem najlepszym możliwie człowiekiem. I to była dziesiąta lekcja Wielkiego Kanionu.

105

PRAWDA SIĘ NIE ZDARZA,

PRAWDA PO PROSTU JEST

przysłowie Indian Hopi

Idę dalej. Często jesteś o krok od spełnienia i wcale nie trzeba kilometrów, ani nawet metrów, byś doszedł do celu. Wystarczy kilka centymetrów.

A tak naprawdę jedna decyzja: „Idę”.

Druga część trasy, tak jak Marissa mówiła, zapiera dech w piersiach.

Już właściwie nie wiem, w którą stronę najpierw patrzeć. W pewnym

momencie dochodzę do takiego miejsca, gdzie przy mojej wąskiej drodze napotykam dwa drzewa. Po jednej stronie piękny zielony cedr. Po drugiej taki sam piękny, wygięty, ale już zupełnie suchy cedr. I tam gdzieś z tyłu jest taka okrągła skała. Droga idzie między nimi, a tam na końcu skała.

106

Patrzę na te drzewa… Ten cedr po prawej stronie, suchy, był kiedyś

tak zielony jak tamten. A ten zielony kiedyś też będzie suchy. I ja i Ty mamy takie dwa cedry w swoim życiu. Dwa naraz. Nosisz w sobie to,

co jest suche, przestarzałe, już takie nierozwojowe, ale też masz tę bujną zieleń. I to nie jest tak, że jak czujesz w sobie tę suchość i martwotę to znak, że życie w tobie umarło. Wystarczy tylko, że spojrzysz w drugą stronę. Uświadamiam sobie, że to, co się liczy, to jest ta droga pomiędzy.

I że i jedno i drugie drzewo po prostu jest i przypomina Ci, żebyś się do żadnego zanadto nie przywiązywał, bo: „to też minie!” Liczy się droga i to, że idziesz dalej. W kierunku tego, co w Twoim życiu jest skałą. Opoką.

We Wielkim Kanionie czasem zrywa się potężny wiatr. A te wiatry tam kręcą się tak, że nie można latać w samym Wielkim Kanionie, bo to zbyt niebezpieczne. Było już wiele wypadków, kiedy helikoptery, dziwnym

trafem zawsze te lecące z Las Vegas, brawurowo zniżyły loty i roztrzaskały się o ściany. Im niżej, tym bardziej gorące powietrze i wiatry są naprawdę dzikie. Idziesz piaszczystą, czerwoną drogą, pył oblepia ci buty, tak, że masz całe czerwone, jak na korcie tenisowym. Jest spokój, cisza, pięknie i nagle ten wiatr się zrywa. I ten urokliwy piasek nagle sypie Ci w oczy.

Nie jest to miłe… ale żeby zaraz użalać się nad sobą, że było tak pięknie, a teraz biednemu, to zawsze wiatr w oczy?

Po prostu wystarczy, że zamkniesz na chwilę oczy. Co się stanie? Zatrzymaj się na moment. Może nawet Ci nasypie tego piasku do włosów, pochłoszcze drobnymi ziarenkami po twarzy. Zaraz przejdzie. A ty pójdziesz dalej.

Z suchym i z zielonym drzewem po obu stronach. To jest znowu tak jak z tym marzeniem, od którego jesteś o krok i tego kroku robisz, choć tuż za rogiem czeka na Ciebie oszałamiający widok. I myślę, że dokładnie tak samo jest z tym piaskiem, który Ci sypie w oczy. Że czasem myślisz, że to wielka lawina kamieni, która nas dobije. Jak byś się wzniosła i popatrzyła na Twoje życie z lotu ptaka, to najczęściej okaże się, że to był zaledwie przelotny podmuch wiatru, a jeśli nawet była to lawina, to tak naprawdę poniosła Cię hen do przodu. I jak wiatry się nagle wokół Ciebie kręcą i piasek wieje w oczy, nawet, jak boli, bo ziarnko piasku weszło Ci do oka, to stań spokojnie. Wytrzymaj. Za chwilę wypłynie z łzą i wiatr się uspokoi.

Wytrzymaj. Zamknij oczy i powiedz sobie:

– To też minie, dam radę.

107

Jakoś ta droga jakby sama mnie niesie i nie wiem, jak to się stało, za chwilę już jestem na dole, przy drugim punkcie – Ceder Ridge, tam, gdzie miałam nadzieję dojść, jeśli tylko dam radę. Już po drodze mój kajecik w Iphonie wypełnił się szczelnie. Co chwila się zatrzymywałam i zapisywałam co mi tam Wielki Kanion szeptał o życiu.

– Jezu, jak się będę tak co chwila zatrzymywać, to nigdy nie zdążę wejść z powrotem na górę. Ale ja czułam, że muszę to wszystko zapisać.

A potem nagle jestem na dole. Jakby od Ooh Aah minęło pięć, albo

dziesięć minut.

I dochodzę do takiego miejsca, gdzie już ta droga trochę łagodniej idzie.

Tam jest taki domek drewniany, za nim rozsypane po drodze skały i taka dróżka. Pięknie. Zobaczyć to… i umrzeć. Skały z naturalnie wyżłobionymi wzorami. Jak współczesne rzeźby.

I ta zieleń, ta pomarańcz, czerwień i złoto. I to wszystko skąpane w słońcu, na szczęście jeszcze nie takim ostrym. Chociaż powiem Ci, że kiedy mijałam ludzi, nie mogłam się nadziwić, dlaczego oni są tacy niebiescy? Naprawdę coś tam jest z tym światłem takiego, że to światło daje niebieską poświatę.

Zbierałam kamienie. Właśnie z tego miejsca. I byłam przekonana, że są turkusowe. Specjalnie je wybierałam, bo mówię:

– O, to jest ten mój kolor. To kolor jezior w Nowej Zelandii. Wtedy, w tamtym świetle były zielono-niebieskawe. Teraz leżą u mnie na stole i są czerwone.

Właściwie ten etap szlaku się skończył, ale była jeszcze taka ścieżka między skałami. Można było nią pójść na taki wysunięty cypel. Patrzę, a tam w różnych miejscach siedzą sobie młodzi ludzie i coś zapisują.

Trochę się lepiej poczułam, że nie tylko mnie tak tu wzięło. Koło mnie była taka płaska skała, urwisko i przepaść. I jedna dziewczyna siedzi zupełnie na brzegu i coś zapamiętale pisze w notesie. Pisze lewą ręką i podnosił

ten zeszyt tak śmiesznie do góry. A nogi ma tak wysunięte, że właściwie buty już są w tej przepaści. I w ogóle boję się, że za chwilę ona się ruszy i spadnie.

Jakoś wyjątkowo przykuwa moją uwagę. Nawet jej parę zdjęć robię.

108

– A podejdę do niej, co mi szkodzi. A ona pisze, pisze. Nie chcę jej przeszkadzać. Ale z drugiej strony ciekawe, co ona tak pisze. Jednak podchodzę i mówię, że ja też tak całą drogę pisałam i żeby mi coś o sobie opowiedziała. A ona mówi, że ma na imię Nicole, że jest z Vermontu – to jest taki malowniczy stan na północy, który jak w Polsce ma słynną złotą jesień. Zawsze tam chciałam pojechać. Studiuje, żeby zostać pracownikiem socjalnym, i przyjechała tu ze swoim nauczycielem kolegami z roku.

I właśnie nauczyciel przyprowadził ich tu i polecił zapisywać, co tu przeżywają. Powiedział im, że przeżyją tu coś niesamowitego i ważne, żeby to zapisać to, co tu się dzieje. Zrobiłam jej zdjęcie, a ona się tak pięknie uśmiechnęła. Jaka miła dziewczyna.

Nie wiem dlaczego to robię, ale proszę ją:

– A czy możesz mi pokazać ten notes?

I ona mi pokazuje okładkę. W dole Wielkiego Kanionu, w miejscu, do

którego marzyłam dotrzeć widzę słowa: „Change your thoughts and you will change the world”. Zmień twoje myśli, a zmienisz świat. A ja dostaję gęsiej skórki. Chyba się muszę uszczypnąć:

109

– To się chyba nie dzieje.

Czy marzenia łączą się ze sobą, jak naczynia połączone? Kilka miesięcy temu spełniłam razem z Tymkiem inne moje wielkie marzenie. Pojechaliśmy do Nowej Zelandii. Spełniło się szybko i tym razem bezboleśnie. Największą przeszkodą w spełnianiu tego marzenia jest drogi bilet. Ale nagle, za sprawą „pana od Lotów”, okazało się, że w British Airways jest jakiś błąd w systemie i bilet kosztuje trzy razy taniej niż normalnie. Tylko się muszę zdecydować. Dziś.

To była chyba jedna z najszybszych decyzji w moim życiu. Jedziemy,

oczywiście, że jedziemy. Plan jest taki. Przez Hong Kong, który zwiedzamy po drodze, do Auckland, na Wyspę Północną Nowej Zelandii i dalej do Christchurch na Wyspie Południowej. A stamtąd ruszamy stopem, gdzie się da, byle było pięknie. Na drogę zrobiliśmy sobie koszulki z napisem:

„Don’t worry, tell the story”. To była jedna koszulka. A druga…: „Change your story, change the world”. Zmień twoją opowieść, a zmienisz świat.

Ja w to głęboko wierzę i całe moje życie staram się tak opowiadać sobie o tym, co mi się przytrafia, żeby rodzące się z tego emocje dodawały mi skrzydeł, a nie ciągnęły w dół. I nawet, jeśli już nic nie mogę zmienić w rozwoju akcji, to bez względu na wcześniejszych antagonistów, dramaty i przeszkody, mogę wprowadzić do niej nowe wątki, albo dopisać do

tej historii inne zakończenie. Nawet kiedy umiera Ci ktoś, kogo bardzo kochasz. Nie od ciebie zależy ta ostatnia kropka, po ostatnim rozdziale.

Ale ciągle jeszcze masz szansę dopisać do tej historii znaczącą, piękną pointę.

Podróżą autostopem po Nowej Zelandii pisaliśmy z Tymkiem nowe

rozdziały naszej rodzinnej opowieści. Bardzo nam były wtedy potrzebne pozytywne emocje… To taka opowieść, którą ciągle chce się opowiadać na nowo… „A pamiętasz, jak dawno, dawno temu na Nowej Zelandii

staliśmy na stopie i…”

Tego ranka obudził nas deszcz. Przed nami kolejny dzień autostopu z Haast do … „Gdziekolwiek, byle PIĘKNIE”. Liczymy, że uda nam się dojechać do Queenstown, jednego z najpiękniej położonych miast na świecie. Ale w marzeniach widzimy siebie jeszcze spory kawałek dalej, płynących po największym jeziorze Wyspy Południowej, nazywanym w języku Maori

„Jaskinią wirującej wody”, w Te Anau.

110

Chcieliśmy koniecznie zobaczyć złote robaczki, przyczepione do

sklepienia jaskiń, z których słynie Nowa Zelandia. Kiedy podnosisz głowę masz wrażenie, że otwiera się nad tobą niebo usiane gwiazdami… Stamtąd już całkiem blisko do najczęściej chyba fotografowanej wizytówki Nowej Zelandii, fiordu Milford Sound, do którego sama droga odbiera ci mowę z zachwytu. Aż boisz się mrugać, żeby czegoś z tego widoku nie uronić.

Tymczasem jest niedzielny, letni poranek. W Polsce – zimowy wieczór dnia poprzedniego, podobno – 14 st. C. Stoimy z Tymkiem u wylotu

campingu, coraz bardziej przemoczeni. Niewiele samochodów nas mija, a te które mijają, mkną dalej.

Tymek zaczyna być coraz bardziej zniecierpliwiony. Po włosach i kołnierzu ściekają mu stróżki wody. Plecaki nasiąkają wodą. Po mniej więcej pół

godzinie pierwszy kryzys w naszej podróży. Tymek chce wracać, żeby się 111

wysuszyć. Żal mi go bardzo… serce mi mięknie, ale jako mamo-tata w tej

„męskiej” przygodzie postanawiam być twarda.

– Jak wrócimy do campingu, to przez moment będzie nam milej, ale

nic się nie zmieni. Wygląda na to, że deszcze będzie padać cały dzień.

Wysuszymy się i znowu nas zmoczy. Dajmy jeszcze szansę Opatrzności.

Tylko uśmiechnij się, bo kto by chciał wziąć do samochodu zmokłą

i w dodatku smutną, kurę.

Tymek bohatersko zaciska zęby, podnosi kciuk w górę… Jedzie samochód.

Za nim drugi. I… nie zatrzymują się. W oddali pojawia się duży, biały camper, jakich tu pełno na drogach.

Nagle stoi tuż przy nas, a ze środka uśmiechnięty mężczyzna kiwa na nas, żebyśmy wsiadali. I już za chwilę jedziemy w kierunku Queenstown, pogryzając włoskie biszkopty, nasze rzeczy suszą się na wieszakach, a na twarzy mojego syna widać najpiękniejszy na świecie uśmiech, jeszcze z lekkim niedowierzaniem. – Mamo, to działa! Dobrze, żeśmy nie wrócili.

Okazuje się, że Miguelle i Gianni zwrócili na nas uwagę już poprzedniego dnia na stacji benzynowej, gdzie wysadziła nas hinduska para z pierwszego autostop. Tymek podobno uśmiechnął się do nich i powiedział „hello”.

Wcześniej mijali jakiegoś autostopowicza, który jednak stał w takim miejscu, że nie mogli się zatrzymać. Było im go żal – więc teraz tym bardziej się cieszą, że mogą nas zabrać. I jak tu nie wierzyć w dobrych ludzi!

Jeszcze dobrze nie wyschły mi włosy, gdy słyszę słowa, które czasem już słyszałam, ale teraz dopiero miałam „uszy do słuchania”. Może dlatego, że były wypowiedziane nie do mnie, ale do mojego syna.

– Tymek, jaką masz niezwykłą mamę. Zazdroszczę Ci. Moja mam nigdy

nie wzięła mnie na taką wyprawę autostopem na drugi koniec świata,

mimo że była najukochańszą mamą na świecie.

Musiałam to sprostować! Oni nie znają drugiej strony medalu. Miguelle, Gianni, jaka niezwykła matka potrafi tak wydrzeć się na swojego syna.

Nawet nie macie pojęcia, jaka potrafię dla niego być okropna, jak mnie poniesie! Jak bardzo wtedy siebie nie lubię!

– A która matka nie krzyczy? – Mówi Gianni z błyskiem w oku – Patrz na pełny obraz. Dajesz mu coś dużo więcej. Dajesz mu dobre wspomnienia.

112

Tej waszej wspólnej podróży nigdy nie zapomni i będzie wracał do niej, jak mu będzie w życiu trudno, jak może już nawet ciebie nie będzie. Gdybym tylko mógł mieć takie wspomnienia… moja matka… to nawet nie była

moja prawdziwa matka…

Wbrew obawom tego wieczora docieramy do Te Anau i płyniemy

o zachodzie słońca w rejs ku Golden Worms cave… A następnego ranka

ruszamy razem do Milford Sound. W dodatku mimo że jest to jedno

z najbardziej deszczowych miejsc na Ziemi i zaledwie co trzeci dzień jest tu bez deszczu, na błękitnym niebie lampa…

Z Gianni i Miguelle rozstajemy się dopiero po czterech dniach, zwiedzając z nimi kolejne piękne miejsca i śpiąc razem z nimi w camperze. I już planujemy kolejne spotkanie w ich przepięknym domu koło Barcelony, na plantacji oliwek i migdałów…

Wszystko za sprawą… opowieści… szczerych do bólu, którymi

wymienialiśmy się po drodze jak wizytówkami, nie… raczej jak cennymi darami.

I wtedy właśnie z całą mocą dotarło również do mnie, że moja i Twoja opowieść zaczyna się zanim jeszcze otworzysz usta. Że każdy element Twojego życia to osnowa tej opowieści, którą inni czytają, nawet, jeśli nie jest jeszcze utkana z twoich słów. A czasem, nawet na przekór nim. Czy jesteś opowieścią, którą opowiadasz?

A teraz, po kilku miesiącach, jestem już za połową drogi do rzeki Kolorado i za sprawą Nicole jak mantra wracają do mnie słowa, w które wierzę i którymi żyję. Archimedes mówił „Dajcie mi punkt podparcia, a poruszę ziemię”. Chciałabym mu powiedzieć:

– Jest taki punkt podparcia, Archimedesie – Mimo że niematerialny, może przetrwać tysiące lat. I może poruszyć świat. Za jego sprawą ofiara, może się zmienić w bohatera i nawet tragedia może mieć happy end.

To było jakby ktoś na dnie kanionu, pokazał mi lustro. Zobaczyłam w nim odbicie tego, o czym piszę co wtorek w storytellingowym liście, o czym opowiadam na konferencjach i szkoleniach. Czy tworzysz swoją osobistą markę, czy markę Twojej firmy, przyjrzyj się najpierw opowieści, którą opowiadasz. Jeśli nie spodoba Ci się to, co widzisz i słyszysz, zmień Twoją 113

opowieść. I zdziwisz się, że świat dookoła też nagle jakby się zmienił…

A jeśli podoba Ci się Twoja opowieść – mów głośniej, żeby także inni mogli zaczerpnąć z Ciebie inspirację i motywację do działania.

I poczułam, że tutaj moja podróż w głąb Wielkiego Kanionu się kończy.

Jestem przy Cedar Ridge – tu gdzie chciałam dojść. I, że mogę już wracać.

Wzięłam sobie stamtąd kilka kamieni. Ten jeden kamień jest na grób mojej mamy, ten duży. A te cztery małe są dla Tymka i dla mnie. Na wszelki wypadek po dwa, jakby się któryś zgubił… Kasia, która nas wspierała, kiedy moja mama odchodziła, spytała:

– Słuchaj, masz kamienie stamtąd?

– No mam.

– To super. Bo to jest pamięć Twojego ciała, pamięć Twojego marzenia.

Jak Ci będzie źle, chwytaj za kamień.

Mam kamienie. Teraz by trzeba to udokumentować. Jestem tu, to zrobię sobie selfie. Prawdę mówiąc, nie cierpię selfie. Rozumiem, że ktoś to może lubić, ale ja nie.

114

– No, ale przecież ja teraz jestem „nowa” akceptuję siebie, to może jednak zrobię sobie selfie. Wiem, że nie wyglądam dobrze. Zmęczona, spocona, włosy nieumyte… no tak… wszystko nowe, ale próżność stara?... Jestem, jaka jestem. Co tam, pstrykam.

Patrzę na zegarek. Samo południe. Licząc, dwa razy dłużej czasu na

wchodzenie, czekają mnie jeszcze jakieś trzy godziny drogi w górę. Dojdę na styk.

Boję się tej drogi powrotnej. Kiedy szliśmy z Tymkiem na Kościelec

w sierpniu, to musiał na mnie co chwila czekać, bo schodziłam w takim ślimaczym tempie. Na Świnicę też ledwo się wskrobałam. Kolana mnie

bolały, wszystko mnie bolało... Ja, Górska, tyle kiedyś po mojej ukochanej Orlej Perci śmigałam. Nagle się okazało, że to po prostu jest już pieśń przeszłości.

Wiem, że i tu może być bardzo ciężko. Strome podejście i ten żwirek…

Idę. czas już nagli.

Po drodze mija mnie kilkanaście osób na mułach. Spali na samym dole przy rzece i teraz idą z powrotem. Na czele, przewodnik, samotny kowboj w kapeluszu. Unosi rękę, jakby coś chciał mi powiedzieć.

115

I to jest moje ostatnie zdjęcie z Wielkiego Kanionu. Bateria się rozładowała.

– Jak ja teraz zrobię notatki, no i droga w górę ma zupełnie inne widoki niż droga w dół… ale szkoda.

Idę, a Wielki Kanion do mnie mówi i mówi. Chcę to zapisać, ale nie mam jak. Przeszukuję plecak. Mam jakiś stary rachunek z hotelu. To może na tym napisać, tylko nie mam długopisu. To może kogoś zapytać i poprosić o długopis. Jak ja nie lubię prosić. Niech zgadnę… Ty też? Ale nauczyłam się prosić po moim wypadku. Nie miałam innego wyjścia, ale też

uświadomiłam sobie, że nie ma nic złego w proszeniu, tylko trzeba prosić umiejętnie. Trzeba prosić tak, żeby zostawić przestrzeń osobie proszonej, żeby mogła odmówić. A Ty nie będziesz się wtedy czuł rozczarowany,

smutny, nie obrazisz się. I wtedy jest w porządku.

Proszę jednych ludzi. Nie mają długopisu. Proszę drugich ludzi. Nie mają.

Idę dalej. W trzeciej grupie też nikt nie ma długopisu. A tutaj, wiesz, moje wielkie myśli, moje inspiracje, po prostu świat w mojej głowie zmieniam.

I nie mam jak tego zapisać. Chociaż wyznaję zasadę „Proście, a będzie wam dane”, w pewnym momencie mówię:

– Trudno, już sobie odpuszczę. Prosiłam trzy razy. Do trzech razy sztuka.

Ale patrzę, idzie para. Mężczyzna ma kraciastą koszulę. W koszuli

kieszonka, a w kieszonce… długopis. I mówię:

– Błagam, czy państwo się mogą na chwilę zatrzymać. Mam taką ważną

myśl do zapamiętania, wie pan, może zbawi świat – mrugam do niego –

tylko koniecznie muszę ją zapisać.

– Dobra. Nie ma sprawy. – odwraca się do tej swojej partnerki i mówi: –

No widzisz, a Ty od rana mi docinałaś, po co mi ten długopis w Wielkim Kanionie?

Uśmiecham się do niego i mówię:

– To teraz już wiemy.

I stanęłam na skraju drogi, skałę miałam za stół. Myślałam, że może ten mężczyzna da mi ten długopis i sobie pójdą. Ale czekają. Więc się spieszę.

I zapisuję, zapisuję, zapisuję jak najszybciej potrafię. W końcu nie zostało 116

już na niej ani kawałka wolnej przestrzeni. Dziękuję za długopis. Kartkę składam i wsuwam do kieszeni szortów. Oni odchodzą w dół – a ja w górę.

Nie powiem, żeby było zupełnie łatwo, ale też nie jest tak trudno, jak myślałam. Inaczej niż w Tatrach. Aż jestem zaskoczona. Idę, oddycham normalnie, serce mi nie wali. A przecież z sercem miałam taki kłopot.

I mówię sobie:

– Właściwie jest super, wszystko się udało. Dobra, rano zaczęło się źle.

Prawa Murphy’ego zadziałały, a teraz jest już idealnie. Jak w dobrej opowieści. Nie, zaraz, zaraz. W dobrej opowieści to tak nie jest. W dobrej opowieści zawsze masz konflikt, masz antagonistę. Bo jeżeli nie powinie Ci się noga choć na moment, to nie ma napięcia, a bez napięcia nie ma dobrej opowieści.

I w tym momencie, kiedy to myślę, nagle zrywa się wiatr. Wierz mi lub nie, ale ten wiatr wywiewa mi kartkę z kieszeni. I moje ważne myśli szybują w przepaść. Na szczęście w dole, kilka metrów od drogi jest taki suchy krzak i ta kartka się na moment na tym krzaku zaczepia. Ale ten wiatr nadal wieje. Wiem, że za chwilę moja kartka pofrunie.

Miałam w życiu taką sytuację kilka razy, kiedy moje myśli działały jak samosprawdzająca się przepowiednia. Szłam kiedyś przez strumyk wąską kładką. I wszystko byłoby dobrze, gdyby nie to, że pomyślałam, że za chwilę pewnie spadnę. Jak pomyślałam, tak się stało. Już za chwilę byłam w wodzie. Miałaś takie sytuacje w życiu? Że jak tylko sobie pomyślałaś, że coś Ci nie wyjdzie to natychmiast Ci nie wychodziło?

Stoję nad brzegiem tego urwiska. Kilka piargów, kamyczki ruchome,

ten krzak na takiej mini półce skalnej i przepaść. Mój ukochany ojciec chrzestny Andrzej spadł w przepaść w Tatrach i zginął. A przyjaciółka mojej Mamy, kochana Ciocia Zosia, z którą od dziecka chodziłam w Tatry, wystarczająco mi naopowiadała historii o wypadkach, żeby ryzykować

w górach. Stoję więc nad tym urwiskiem i biję się z myślami:

– Jezu, co zrobić, czy ja mam po tę notatkę pójść, czy nie? Zaraz z wiatrem pewnie poleci w dół. Ale jeszcze się nie wieje, to może zdążę? A może ja za chwilę z tą kartką polecę na dół i po prostu mnie nie będzie… Tam jest ważne przesłanie, ale… to tylko kartka. Co ja mam zrobić?

117

– I w pewnym momencie mówię:

– A, idę po nią. I jeszcze się rozglądam, czy nie idą jacyś ludzie, bo coś by można wymyślić. Może by mnie chwycili za ręce. Ale nikogo nie ma.

Spróbuję. Nie wiem, czy robię rozsądnie, czy nie. Ale żal mi tej kartki.

Nie wiem, czy jak tę nogę oprę o ten suchy krzak to, czy nie polecę razem z nim. I tak powolutku zsuwam się na tyłku w dół i w dół. Już prawie jestem przy krzaku – wystarczy się wychylić… no i w mojej głowie natychmiast pojawia się myśl:

– Teraz oczywiście zawieje wiatr i ją zdmuchnie. Ale tym razem mam

szczęście. Chwytam tę kartkę i od razu wkładam do plecaka, żeby mi

znowu nie uciekła. I tak patrzę w górę i mówię:

– Zejść zeszłam. Ale jak teraz wejdę tam z powrotem? Bo tam, wiesz, te piargi. W dół to się jakoś zapierałam. Ale w górę? I w tym momencie widzę, że idą drogą kobiety. Zobaczyły mnie i widzę przerażenie w ich twarzach. Mówię:

– Czy możecie mi pomóc?

A w ich oczach śmierć i strach.

– Dziewczyny, jest w porządku. Ja tylko tu po coś zeszłam. Po prostu podajcie mi ręce i wyciągnijcie mnie.

I one podały najpierw sobie ręce, potem mi, taki łańcuch zrobiły, zaparły się i mnie wyciągnęły. Mam kartkę. Żyję. Jest moc.

Wiesz, jakbyś prześledziła moje filmy dokumentalne czy reportaże, to powraca w nich pewien typ bohatera. To są tacy ludzie, którzy mieli strasznie ciężko w życiu, którym los rzucał pod nogi wszystkie możliwe kłody, ale oni jakoś potrafili przejść ponad tym. Nawet kiedy było bardzo źle. Te ich historie są naprawdę dramatyczne i trudno sobie wyobrazić, jak w ogóle można coś takiego przeżyć – oni jednak potrafili wyjść z tego mocniejsi. Są prawdziwymi bohaterami.

Często wracam w myślach do tego antagonisty, który staje na drodze do naszego celu. Tego naszego przeciwnika. Czasem są to ludzie: wrogowie albo po prostu ci, którzy chcą tego samego, co Ty i tak bardzo jak Ty.

118

Albo, ludzie, którzy dopiero jak poprzeszkadzają komuś, to wiedzą, że żyją. Albo los. Ale bardzo często ten przeciwnik jest wewnątrz, jest w nas.

Całe życie walczysz o siebie. Są dwa rodzaje walki o siebie. Walka ze światem zewnętrznym i tym, żeby się nie poddać, żeby pójść za tym,

w co wierzysz i co kochasz. A druga to walka z samą sobą o siebie. To jest ta trudniejsza walka. Kiedy wszyscy wokół Ci mówią, jak pięknie coś zrobiłaś, jaka jesteś cudowna, jaka jesteś wspaniała – a Ty dokładnie wiesz, że to w ogóle nie jest prawda, że jakby oni wszystko wiedzieli, to dopiero by się zdziwili, że tylko tak sobie mówią.

Ta historia z kartką pojawiła się w momencie, kiedy pomyślałam, że to przecież nie może tak być, że mi się wszystko udaje. Przeciwnik nie był

kłodą na drodze. Sama go niosłam. Sama wywołałam. I usłyszałam wtedy już nie szept Wielkiego Kanionu tylko głośny, wyraźny, dudniący głos:

– Widzisz? Uważaj na to, co myślisz. Nie bądź swoim własnym

przeciwnikiem. To jest wszystko w Tobie, nie w innych. To jest w Tobie.

To była lekcja jedenasta od Wielkiego Kanionu.

A nawet jeśli te kłody pojawią się na twojej drodze, Ty decydujesz, jak do nich podejdziesz. To Ty decydujesz, czy to jest kłoda, która Cię zatrzyma i zawrócisz, czy też pomyślisz o niej:

– O, świetnie, że kłoda. Wejdę na nią. Może będę lepiej widzieć. Zobaczę dalej.

Nagle przechodzi koło mnie grupa Japończyków, ta sama, od której

chciałam wcześniej pożyczyć długopis. Pytają, czy sobie poradziłam:

– Tak, tak. Mam ten długopis. I mogłam zapisać, co odkryłam w tym

Wielkim Kanionie. Że jak spełniasz marzenie, to marzenie spełni Ciebie.

I taka jestem zadowolona, podkręcona, jak archeolog, który odkrył

grobowiec Tutanchamona. A oni uśmiechają się zdawkowo i idą dalej.

I sobie uświadamiam, że co prawda przesłanie jest najważniejszą częścią opowieści. Ale przesłanie bez opowieści, jest tylko zdaniem. Kilkoma słowami, które na jednych zadziałają, a na innych nie. Najważniejsza jest cała opowieść. I wtedy zdecydowałam, że się tą moją opowieścią o Wielkim Kanionie chcę z Tobą podzielić. Bo jak Tobie tylko powiem wnioski

119

z tego, co tu odkryłam, to nie wystarczy. Muszę Ci opowiedzieć, jak to było, żebyś mogła to zobaczyć w Twojej głowie i przeżyć po swojemu. I, że dobrym miejscem, żeby o tym opowiedzieć jest TED. Na swoich błędach z poprzedniego wystąpienia wiele się nauczyłam. Choć najwięcej widzę ich ja.

A potem postanawiam, że o tym, czego mnie nauczył Wielki Kanion

napiszę także książkę. Idę może jeszcze ze sto metrów, kiedy decyduję, że nie tylko napiszę książkę, ale zrobię to do moich urodzin. Książka życia na pół wieku. Dzisiaj jest 15 października, a moje urodziny 26 listopada.

Czyli mam na to czterdzieści dni.

– Czy ja zwariowałam? Przecież poprzednią książkę pisałam 20 lat,

a ostatnia faza redakcji zajęła mi ponad rok. Dam radę? Oczywiście, że dam radę. Nie będę się zastanawiać i analizować, czy dam radę, czy nie.

Po prostu ją napiszę. Taka jest moja decyzja. Ja ją napiszę. Będzie krótka, długa, jakakolwiek. Ale będzie. Bo ja wierzę, że musi być. Ja jej nie mogę nie napisać.

Idę w górę. Nadal idzie się dobrze, chociaż zrobiło mi się gorąco po tej przygodzie. I ciągle jest tak pięknie. Właściwie się cieszę, że padły mi baterie w komórce. Bo to jest tak, że jak jest komórka, to robisz zdjęcia i tak nie cieszysz się już tym pięknem. A tutaj nagle po prostu mogę to wszystko chłonąć. I tak sobie myślę, jak by było cudownie, żeby Tymek mógł być ze mną, żeby on to zobaczył. Że może przyjedziemy tu kiedyś.

I pojedziemy może na tych mułach, a może zrobimy rafting rzeką. Po

prostu sam się przekona, jak tu jest pięknie, jakie niesamowite rzeczy tu się dzieją z ludźmi.

A potem myślę sobie:

– Zaraz zaraz. To jest moje marzenie. Wielki Kanion był moim marzeniem, a kto wie, czy to jest też marzenie Tymka? Kto wie, czy jemu się tu będzie w ogóle podobać? I ja to muszę zaakceptować. Każdy z nas musi iść za swoim marzeniem. I to była lekcja dwunasta Wielkiego Kanionu.

Miałam już też taką sytuację w życiu, kiedy przez miesiąc byłam

wolontariuszką w kolejnym ukochanym miejscu, Taizé, wspólnocie

ekumenicznej w Burgundii. I tam zakochałam się w takim brązowookim

Filipińczyku, jednym z przywódców pokojowej rewolucji na Filipinach.

120

Kiedy się uśmiechał, to po prostu świat naokoło jaśniał, a kiedy uśmiechał

się do mnie, w sercu robiło się kolorowo. Na tydzień musiał wyjechać dokądś z Taizé, a ja nie mogłam się doczekać aż wróci. W międzyczasie poszłam na piękny spacer. Na zboczach były kaczeńce na łąkach, w dole rzeka i las. Zieleń mieniła się wszystkimi odcieniami. Było tak pięknie.

Mówię:

– Jak Lando wróci, to pójdziemy tam. I zobaczy, jak tam jest pięknie. Ale będzie cudownie.

Przyjechał Lando, ja cała szczęśliwa. Mówię mu:

– Lando, chodźmy na spacer. Zobaczysz, będziesz zachwycony.

Idziemy. Uszliśmy kawałek, a Lando mówi:

– Nogi mnie bolą trochę. Musimy tak ciągle iść?

– Nie, nie musimy. Tylko dojdziemy tam na dół i tam już jest pięknie.

On tak się zaczyna wiercić i wiercić.

– A może by usiąść trochę?

– Dobra, ale dalej.

Byłam wtedy jeszcze studentką. Pamiętam moje rozczarowanie, że on nie widzi tego piękna, co ja. A skoro on nie widzi tego piękna co ja, to co to za miłość. Jak mamy być razem, skoro on tego nie czuje. I faktycznie – choć może niekoniecznie z tego powodu – nasze drogi się rozeszły. Pożegnałam go na lotnisku Charles de Gaulle w Paryżu. Nie wiem, jak to się udało, ale oficer służby granicznej widząc nasze uczucie i łzy zrobił wyjątek i wpuścił

mnie aż do samej bramki… A potem Lando wsiadł do samolotu do Manili i już więcej go nie widziałam…

To wspomnienie wróciło do mnie we Wielkim Kanionie. I sobie

pomyślałam:

– Jeżeli Tymek nie będzie tego czuł, to trudno. Wiesz, jako mama, chciałbym mu nieba przychylić, wszystko pokazać, wszędzie zabrać. Ale muszę też zaakceptować, że po prostu każdy musi iść za swoim marzeniem. I mogą się one zupełnie różnić. Nawet jeśli się kochamy. I że nasza mądrość, 121

mądrość rodziców polega na tym, żebyśmy nie przerzucali swoich marzeń na dzieci. Tylko, żebyśmy stworzyli takie warunki, żeby to dziecko mogło odkryć swoje marzenie. I potem kiedy Tymkowi to opowiadałam to on

z takim uznaniem na mnie popatrzył i mówi:

– Mamo, masz rację. Każdy musi iść za swoim marzeniem.

I to była najpiękniejsza nagroda. Każdy ma swój wielki Kanion. Droga czeka.

122

BYŁEM NA KRAńCACH ZIEMI,

BYŁEM U KRAńCóW WóD.

BYŁEM NA KRAńCACH NIEBIOS.

BYŁEM NA KRAńCACH GóR.

I NIE SPOTKAŁEM NIKOGO,

KTO NIE BYŁBY MOIM PRZYJACIELEM

Przysłowie Indian Navajo

Wchodziłam w górę z tej głębi siedmiu albo siedemdziesięciu milionów lat i miałam takie samo uczucie, jak dotykałam tamtych kamieni o wschodzie słońca. Znowu jestem na linii czasu, linii życia. Kiedy schodziłam w dół, od czubków palców u stóp aż po głowę wzbierało we mnie szczęście.

A teraz wchodzę w górę i czuję, jakby moje ciało było lekkie, jakby motyl wyfrunął z kokonu. Mam wrażenie, że te kamienie, których wcześniej

dotykałam i skały, których teraz dotykam, że to zejście w dół i to wejście w górę, to taki zewnętrzny akt czegoś, co tak naprawdę, dzieje się

wewnątrz mnie. Puzzle się złożyły w jedną całość, dysk się skonsolidował.

I wtedy dociera do mnie, że to były w sumie tylko trzy godziny z mojego życia. Trzy godziny, których mogło nie być, gdybym leżała w hotelowym pokoju albo zrobiła sobie mały spacerek wzdłuż Wielkiego Kanionu. W te trzy godziny całe moje życie się scaliło. Tak mało było trzeba, tak mało...

A myśli się, że tak dużo...

Po lewej stronie wyrasta przede mną pochyła ściana czerwonych

piaskowców. A w niej takie śmieszne dziurki. Do każdej zmieściłaby się akurat jedna świeczka. Jakby ta skała pięknie wyglądała w nocy, oświetlona jedynie światłem świec, jak w Sokolikach na Święto Zmarłych. I nagle widzę, że jednej z tych dziurek wystaje kilka małych, zielonych listków.

A przecież tam jest lita skała. A jednak w jednym z tych załomków było parę ziarnek piasku. I to wystarczyło, żeby wyrosła taka piękna roślinka.

I znowu pomyślałam sobie, że tak mało trzeba. Nie dajesz rady. Martwisz się. Wszystko Cię przerasta. A tak mało trzeba, byś po prostu żyła.

Idę w górę, ale czuję taki delikatny chłodek koło serca. Boję się, że za chwilę wyjdę z tego Wielkiego Kanionu i wrócę do rzeczywistości. Będzie ta śmieciarka o 6:30, piasek w oczy i suche drzewa stukające w okna…

123

I czy to zostanie we mnie? Widzisz, człowiek spełniony, a strach nadal zostaje. Czy to będzie trwałe, czy zostanie, czy będzie to tylko moment egzaltacji, uniesienia, a potem wróci pospolitość. Ale myślę:

– Nawet gdyby tak miało być to będzie, jak będzie. To, co się teraz wydarzyło jest tak niezwykłe, tak przeobrażające, że nawet dla tych trzech godzin warto było tu przyjechać. Czuję, że jestem stuprocentowo sobą, że kocham to, kim jestem, że kocham wszystkie moje niedoskonałości.

Nagle pokochałam je. Bo kiedy jesteś w pełni sobą, to też jesteś w pełni sobą z niedoskonałościami. I jak akceptujesz siebie, to akceptujesz te niedoskonałości. I to jest takie uczucie, jak by po prostu jakieś ciężkie plecaki spadły z moich ramion. I myślę sobie, że nie muszę być doskonała.

Jedyne, co się liczy w życiu to, żebym była sobą. I to wystarczy. I nagle doświadczam całą sobą, że nie ma mnie i świata, że nie jesteśmy osobni.

Że ja jestem w świecie, a świat jest we mnie. To co mówią czasami religie czy filozofowie. Doświadczam tego w Wielkim Kanonie. Że nie jesteśmy osobni. Że jak jesteś pełnią siebie, to jednocześnie jesteś pełnią świata.

Przestaję się bać. I czuję, jak się nagle ulatnia moja niepewność.

Podejmowanie decyzji przychodziło mi dotąd z trudem i często nie

dowierzałam sobie. Bałam się, że moja decyzja nie będzie tą najlepszą decyzją. Bałam się popełnić błąd. Dlatego tak często pytałam o radę i tak dokładnie wszystko sprawdzałam. A na końcu się okazywało, że trzeba było zaufać intuicji. Tak jak wtedy, kiedy jeszcze w hotelu w Scottsdale podpowiadała mi, żeby wziąć te legginsy do plecaka.

Pewnie podobnie jak Tobie, moja intuicja często dokładnie mówi mi, co mam zrobić. A ja zbyt często właśnie dokładnie tego nie robię. Co się dzieje później? Życie mi pokazuje, że trzeba było zrobić to, co intuicja mi podpowiadała. Od tamtego czasu we Wielkim Kanionie wybieram

intuicję. Po prostu ściszyłam fonię moim gremlinom, które rozrabiają z tyłu głowy i mówią:

– Jaka fatalna jesteś.

A zwiększyłam fonię mojej intuicji. Mówię sobie coś, co od dawna

powinnam już sobie powiedzieć:

– Co się stanie, jeśli pójdę za intuicją i to nie będzie ta właściwa droga?

Czy to będzie koniec świata? Albo czy ktoś od tego umrze?

124

Kiedy sobie pozwolisz na to, żeby popełniać błędy, to nagle czujesz zastrzyk takiej potężnej energii. Mimo że z pierwszego wykształcenia jestem

polonistką, a nawet doktorem nauk humanistycznych, zdecydowałam,

że napiszę książkę autentyczną, bez redaktorów i korektorów. Książkę mówioną, która będzie z Tobą rozmawiać. W której opowieść i emocje

mają pierwszeństwo, nawet za cenę błędów językowych. Jak też inaczej mogę pokazać, że ja – perfekcjonistka na odwyku, jestem w stanie zrobić coś totalnie nieperfekcyjnego i w dodatku pokazać to światu. Jeszcze kilka tygodni temu to w ogóle nie byłoby możliwe. Ja nawet maila potrafię zmieniać przez pół godziny Dopisuję jakieś słowo albo przecinek, poprawiam spację.

Kiedy w pełni przyjmiesz i zaakceptujesz siebie, i pokochasz swoje błędy, to się dzieje coś niesamowitego. Już nie myślisz, kiedyś ktoś się od Ciebie odwraca, że Ciebie nie lubi. A jeżeli nawet nie lubi, to ma do tego prawo.

Czy wszyscy na świecie muszą Cię lubić? Wiesz, ja tak nieraz Tymkowi wcześniej mówiłam. Ale mówiłam bardziej „na rozum”, niż serca. Teraz już to czuję. Jak siebie w pełni zaakceptujesz, to przestajesz szukać w innych ludziach potwierdzenia siebie. Pozwalasz sobie być sobą i pozwalasz innym być sobą. I to wyzwala tony energii i wolności.

Jestem spełnioną kobietą. Realizuję wszystkie moje pasje i już od pierwszej klasy liceum wiedziałam, że będę dziennikarzem albo reżyserem. Zostałam i jednym, i drugim. Ale do tej pory żyłam intensywnie, ale nie żyłam pełnią. Wiesz, to jest trudne… Czułam, jak bym jechała na zaciągniętym hamulcu ręcznym. Właściwie jak tylko chciałam się rozpędzić, albo już nawet pędziłam do przodu, czułam, że coś mnie ciągle hamuje. Choroba lokomocyjna gwarantowana. Wiesz, jak masz takie hamulce w sobie,

takie „miejsca nieszczelne”, jak w korytarzach, w których jęczy i łomocze, kiedy zawieje wiatr, obszary, w których jeszcze nie czujesz się spełniona, to kiedy tylko masz słabszy dzień, bo pogoda pod psem, albo okres się zbliża, tam właśnie wchodzi i rozgaszcza się Twoja niepewność, poczucie niskiej wartości, cokolwiek. Zaczynasz wątpić i zaczynasz się bać. Kiedy żyjesz pełnią siebie, to nie znaczy, że wszystko jest „alleluja i do przodu”.

Są i trudne momenty. Tylko, że odczuwasz je jak lekki podmuch wiatru.

Nic nie jest w stanie Ciebie przewrócić.

Może i Tobie wydaje się, że poszukiwanie siebie wymaga trudu

i poświęcenia. Tak, jakby się ze sobą samym grało w chowanego. I to takiego chowanego po całym świecie czasem. Szukasz:

125

– A może ja tu jestem, a może tam.

Potem wygrzebujesz. Tu kawałek siebie i tu kawałek.

– Tak, już wiem, że to jestem ja. A to jeszcze nie. A to jeszcze sprawdzę.

To wcale nie musi tak być. Wiele rzeczy może nas spełnić. Ale odkryłam, że najprostszym i najprzyjemniejszym sposobem na spełnienie, jest

po prostu spełnienie swojego marzenia. Zastanawiam się, czy gdybym

zamiast dwudziestu pięciu lat samorozwoju i szukania siebie, od razu spełniła swoje marzenie i pojechała do Wielkiego Kanionu, to też by się taka przemiana we mnie dokonała. Nie wiem. Nigdy nie wiesz, dopóki nie sprawdzisz.

Ale wiem, jak się poczujesz, kiedy jesteś już taka scalona, kiedy wszystkie puzzle są na swoim miejscu i nie ma już w Tobie tych „nieszczelnych miejsc”. To daje siłę. To nie znaczy, że nie musisz się starać, ani rozwijać.

Tylko już przestajesz tak naciskać. Naciskać za wszelką cenę, żeby dostać to, co chcesz. Prosisz, przyjmujesz, nic nie musisz. Czujesz się wolna. Ale też inni mogą się czuć wolni. Jesteś spełniona, więc nie musisz się już porównywać do innych. Przestajesz oceniać siebie i przestajesz oceniać innych.

No chyba, że potrafisz naciskać w taki sposób, jak robi Frank Underwood w House of Cards. To mój pierwszy serial w życiu chyba, od czasu Sagi Rodu Palliserów. Oglądaliśmy z Tymkiem, bo uwielbiam Kevina Spacey.

Mimo że mam alergię na politykę, to dla Kevina jestem w stanie dużo wytrzymać. I tam jest taka scena, chyba z prezydentem, gdzie Frank chce przekonać go, co powinien zrobić. Gdybym to ja była na jego miejscu, to pewno dokładnie powiedziałabym prezydentowi co ma zrobić, dała mu

listę zadań i jeszcze bym zadzwoniła ze trzy razy, żeby się upewnić, że on to na pewno wykona. A Underwood dokładnie mu mówi co robić, ale

potem zaraz się wycofuje i mówi:

– A wie Pan, Panie Prezydencie, to chyba nawet nie jest dobry pomysł.

Chyba ma Pan rację, że to trzeba zostawić tak jak było.

A potem, jak to jest zwyczajem tego serialu, odwraca się do kamery

i komentuje to, co robi, mniej więcej w tym stylu:

126

– Uwielbiam tę chwilę, kiedy popycham ludzi najpierw w jedną stronę, przyciskam ich, a potem nagle zdejmuję nogę z gazu. I oni wtedy zaczynają iść dokładnie w tym kierunku, w którym chciałem.

Czuję, że przyszedł wreszcie czas, że już nic mnie powstrzyma, by iść w tym kierunku, w którym chcę. Mogę wzbić się w górę wysoko. Naprawdę wysoko, jak orły nad Wielkim Kanionem. Pełnia siebie, taka totalna pełnia siebie.

Nadal idzie mi się dobrze. Spotykam parę starszych Anglików, którzy schodzą w dół. Pytają mnie, czy jeszcze daleko jest do Cedar Ridge. Mówię:

– Nie wiem dokładnie, ale wydaje mi się, że jesteście tak mniej więcej w dwóch trzecich drogi. Już tylko kawałek macie do przejścia.

Myślę, że też mam przed sobą co najmniej jeszcze godzinę. Robię jeszcze kilkaset kroków i … jestem już na górze. Nie mogę zrozumieć, jak to się stało. Przecież niedawno byłam jeszcze na samym dole. A przecież szłam dosyć wolno, zatrzymywałam się, pisałam, schodziłam do przepaści

i z powrotem. Co najdziwniejsze – w ogóle nie czuję zmęczenia. Energia dosłownie wylewa się ze mnie. Przez rzadki lasek, dochodzę do przystanku.

Spotykam jedną z par, którą wcześniej prosiłam o długopis. Uśmiechamy się do siebie i mówię:

– No i co? Udało nam się, nie? „We did it!”

– Tak, ale świetna droga.

Żałuję, że nie mam komórki, bo taki piękny niebieski ptaszek lata między drzewami, skrzydełka mu błyszczą w słońcu. Piję wodę – jak głosi tablica przy kurku, prosto z rzeki Kolorado. Dobrze, że nie czerwona.

Wracam do znajomej pary z kanionu, czekamy na autobus, a oni mi

mówią:

– A dokąd doszłaś?

– No te dwa pierwsze odcinki, do Cedar Ridge. A wy?

– A myśmy poszli do tego trzeciego, do Skeleton.

– A jak było? Bardzo trudno?

127

– Nie. Tam właściwie był taki płaskowyż i potem tylko kawałek po skałach był taki trudny. Ale właściwie nie szło się źle.

– A kiedy wyszliście?

– Gdzieś koło 8:00.

Szybko liczę godziny. Czyli miałam czas na to, żeby dojść niżej. Nie zrobiłam tego, bo założyłam, że mi się nie uda. Że jest trudno, stromo, nie mam dobrej kondycji i, że będzie dobrze, jak dam radę przejść te dwa odcinki. Byłam o krok. Ale nie poszłam. Znasz to uczucie, kiedy jest sukces, jesteś szczęśliwa, coś Ci się udało. I raptem ktoś to jakoś komentuje.

I nagle patrzysz na ten swój sukces już nie swoimi oczami:

– A mogłam zrobić inaczej, a mogłam tam jeszcze pójść. Dałabym przecież radę. A gdybym już tutaj była od wschodu słońca, tak jak planowałam….

I nagle wszystko wraca.

Ale wiesz, już jestem mądrzejsza o te lekcje od Wielkiego Kanionu i szybko ściszam fonię gremlinom:

– Nie szkodzi. Chciałam pójść dwa odcinki, poszłam dwa odcinki. Jest dokładnie tak, jak miało być.

Energia we mnie aż kipi i ciągle mam jeszcze półtorej godziny… No to dlaczego by nie pójść teraz na ten drugi szlak?

Jadę autobusem. Po drodze mijamy punkt widokowy Yaki. Właśnie

tam, gdzie miałam być o wschodzie słońca. I ten kierowca tak pięknie opowiada, że stąd najlepiej widać wschód słońca. Chciałabym zobaczyć, co mnie ominęło, choć teraz jest po południu i nie ma już takiego światła.

No, ale jeśli wysiądę, to następny autobus przyjedzie za kwadrans i już nie zdążę na drugi szlak. Błagam kierowcę:

– Proszę pana, chwileczkę niech pan na mnie poczeka. Ja tylko polecę, zobaczę i zaraz wrócę.

– W zasadzie nie mogę tak zrobić, no ale dobrze… ma pani dwie minuty.

Ale potem jadę.

128

Te kilkadziesiąt metrów dosłownie przefrunęłam. Pięknie. Biegnę

z powrotem. A tu nagle komórka wypada mi na ziemię. Na asfalt.

Oczywiście ekranem do dołu.

– No tak, roztrzaskało się. Przepadły notatki kanionu, przepadły zdjęcia.

Biegnę dalej, kierowca już daje znaki, żebym się pospieszyła. Wpadam do autobusu, wszystkich ładnie przepraszam i ruszamy. Z drżeniem serca oglądam komórkę. Cała. Bateria mi padła, więc nie mam jak sprawdzić, czy działa.

– To może wrócę już do hotelu i sprawdzę. Ale nie. To i tak już nic nie zmieni. Będzie co będzie.

JEśLI NIE WIDZISZ POWODóW,

ŻEBY DZIĘKOWAć, TO TWOJA WINA

Przysłowie Indian Minquass

Wysiadam przy drugim zejściu do kanionu Angel Bright – Jasny Anioł

i liczę:

– Mam półtorej godziny. Licząc podwójny czas na wejście w górę, przez pół godziny mogę schodzić, a potem jeszcze mam godzinę na wejście.

Taka naładowana energią zaczynam schodzić w dół. Po pierwszym

zakosie dochodzi się do ściany skalnej, która zagradza drogę – przechodzi się przez nią przez drzwi, jakby wykute w skale – po prawej stronie widać też okno, a za nim niebieskie niebo. Pięknie. Wszystkim mówię „Dzień dobry”, ale większość mi w ogóle nie odpowiada. Strasznie dużo ludzi.

I to jasnoniebieskie światło jak pierwszego dnia. Jak dobrze, że tym razem posłuchałam intuicji i nie poszłam wcześniej na ten szlak, jak mi radził

przewodnik. Po pół godzinie zawracam. Bez żalu. To nie była moja droga, nie mój szlak.

Idę w górę. Po drodze poznaję sympatyczną parę Amerykanów. Zaczynamy rozmawiać, mówię, że byłam w Stanach z filmami, że zdobywałam

nagrody tutaj. A ponieważ wypytują, a ja o moich filmach mogę mówić 129

godzinami, opowiadam im o tym, jak udało się spełnić marzenie Doroty, która miała autystycznego syna, a potem jeszcze jej córka zachorowała na ziarnicę złośliwą. Od siedemnastu lat każdy jej dzień, od świtu do nocy podporządkowany był chorym dzieciom. Marzyła, żeby „wreszcie zrobić coś kompletnie nieodpowiedzialnego, bo już rzyga to odpowiedzialnością za siebie i innych. I tylko dla siebie”. Chciała skończyć na bungie albo nauczyć się jeździć na nartach. Udało się i pojechała z naszą telewizyjną ekipą na Lodowiec w Masso Corto. Powstał o tym dokument „Na

krawędziach”, o losie, który rzuca pod nogi kłody i o marzeniach, które dodają sił, by je znosić. Dostał Złotą Nagrodę na festiwalu w Houston, a Dorota odkryła, że cudownie jest spełniać marzenia, by jeszcze bardziej docenić to, co mamy na co dzień, obok siebie.

Ledwo skończyłam opowiadać, już jestem na górze. Nie wiem, jak

to zrobiłam, ale schodziłam przez pół godziny, a weszłam na górę

w dwadzieścia pięć minut. Kiedy dusza się cieszy, to ciało po prostu automatycznie się do tego dopasowuje. I też się cieszy. Naczynia połączone.

Proponuję jeszcze zdjęcie matce i córce, żeby miały pamiątkę z Jasnego Anioła. Ucieszyły się. Wsiadam do autobusu, a tam … pomarańczowo-czerwona grupa buddyjskich mnichów. Szybko przysiadam się do

jednego z nich. I zaczynam pytać o medytację, o codzienną praktykę.

Mam nadzieję, że powie mi coś o oświeceniu. On chyba nie do końca

rozumie angielski. Mówi, że się modlą, że studiują. Nic szczególnego. A ja, kiedy ich zobaczyłam w autobusie, myślałam, że to jakiś znak. A nie był.

A wszystko wcześniej, co myślałam, że nie jest znakiem, okazało się, że było.

Jeszcze mam ciągle trochę czasu dopóki nie przyjadą po mnie. Idę jeszcze zrobić zakupy. Zostaje mi 1,50 dolara. W brzuchu burczy mi z głodu. Stany nie są takie drogie, może uda mi się coś znaleźć. Idę do tej tawerny gdzie byłam poprzedniego dnia. I znowu jest ta fajna murzynka „My friend”.

Podchodzą do niej, a ona się uśmiecha:

– O, znów tutaj jesteś. Fajnie Cię widzieć.

– No fajnie, tylko … wiesz, jest taka sprawa, że mi zostało tylko półtora dolara. Koniec wakacji, już jutro wracam do Polski. I powiedz mi, co ja za to mogę kupić.

130

– A chcesz coś do picia?

– No wolałabym coś do jedzenia. Nawet kromkę chleba. Byle coś przegryźć.

Bo wiesz, byłam w Wielkim Kanonie, na szlaku i już mocno zgłodniałam.

A ona tak na mnie patrzy i mówi:

– Może frytki?

– Super.

– Z serem, czy bez sera?

– Z serem

– Z ketchupem, czy z sosem czosnkowym?

– Z sosem czosnkowym.

– Dobrze. To usiądź.

Patrzę w kartę, frytki kosztują znacznie więcej. Wysupłałam wszystkie pieniądze i kładę na stole. A ona za chwilę przede mną stawia taki koszyczek pełen frytek amerykańskich. Wiesz, nie takie cienkie francuskie, tylko te grube. Tak pachną! Ale pyszne z tym serem. podaję jej pieniądze, a ona macha ręką i mówi:

– Nie, nie. Jest okay.

Jeszcze mi wodę przyniosła. Ona ma na imię Terry. Staram się zapamiętać, bo mi się bardzo mylą imiona. Chyba mam coś w rodzaju dysleksji do

imion i nazw.

– Wiesz, co Terry? Teraz wierzę, że jesteś rzeczywiście “my friend”.

Przyjaciele sobie pomagają.

Prawdę mówiąc, jestem żebrakiem w tym momencie. Proszę o jedzenie.

Bo trzeba nazwać rzeczy po imieniu. I nawet mi nie jest z tego powodu jakoś głupio, czy wstyd. Jak pokazujesz swoją słabość, czy to, że jesteś w trudnej sytuacji, to ludzie się otwierają. Prosisz, ale niech będzie tak, jak ma być. „Let it be”. „Que sera sera”. Jak z tym długopisem we Wielkim Kanionie. Będzie? Super. Nie będzie? To poproś następną osobę. Albo poproś tę samą osobę drugi raz. Czasami musisz poprosić i ze trzy razy.

131

Dlaczego nas to proszenie tyle kosztuje. To jest tak naturalne. Ja pomogę dzisiaj Tobie. Jutro ktoś mi pomoże, a potem znowu ja komuś… I mówię do Terry:

– Wierzę, że to Ci się zwróci. To tak jest, jak komuś pomagasz to się w dwójnasób zwraca. Co najmniej w dwójnasób.

– Ja też w to wierzę. Dobrej drogi z powrotem!

Ale historia z jedzeniem ma jeszcze swój ciąg dalszy. O 15.30 przyjeżdża po mnie umówiony bus. Dzisiaj już inny szofer, też bardzo sympatyczny i poczuciem humoru.

– Boże, żeby coś się stało, żebyśmy wyjechali później i zostali tu jeszcze na zachód słońca – rozmarzam się. Całe niebo jest usłane warstwami

chmur. – Boże, dzisiaj zachód słońca nad kanionem to będzie czyste

szaleństwo. Tam jest takie czyste niebo. W nocy masz wrażenie że jesteś cała otulona kosmosem. Tylko trudno rozpoznać konstelacje, bo wszystkie są odwrócone. A nad tobą droga mleczna – jak oświetlona autostrada

w Belgii.

Moje wzdychania i modlitwy nie zostają jednak wysłuchane. Wracamy do Phoenix.

W autobusie sympatyczna ekipa, zaczynamy rozmawiać. Po drodze

zatrzymujemy się na jedzenie. Na parkingu są cztery restauracje.

Rozglądam się nerwowo.

– Tu kurczaki są fajne, a tam jeszcze donuty…

No, zobaczymy, co mi się uda kupić za półtora dolara. W sumie mam

ochotę na taką prawdziwą amerykańską coca-colę. Bo smakuje tu inaczej niż u nas. Wchodzę do jednego z barów, a tam dokładnie za 1,5 dolara największy kubek diet coke. Oni wszystko mają takie duże, ten kubek miał

chyba z 1,5 litra! Ale czad. Idę do restauracji z kurczakami, gdzie poszła reszta ekipy. Dosiadam się do ich stolika, a oni mówią:

– A Ty co? Nie jesz?

– A wiecie, ja tak dietetycznie na wieczór – puszczam oko.

132

– Odchudzasz się?

– Nie, nie. Ale już po prostu mi się skończyła kasa. Koniec wakacji. Ale to mi wystarczy.

Naprzeciw mnie siedzi nasz przewodnik i je zupę. I dosłownie w tym

momencie, jak ja to powiedziałam przychodzi kelnerka i przynosi mu

tackę z jedzeniem. Jakieś nuggetsy, frytki, sosy. A on mówi:

– Ale ja już mam swoją zupę. Już zamówiłem.

– A, to widocznie koleżanka się pomyliła. Nie szkodzi. Proszę się częstować.

– No to jest chyba znak od Boga. Proszę bardzo – mówi przewodnik

i podaje mi tacę.

No i jak tu nie wierzyć w Opatrzność? Myślę, że jak spełnisz swoje

marzenie, to masz w sobie taką energię. Taką pozytywną energię płynącą z tego, że zadbałaś o siebie. A wierzę, że podobne przyciąga podobne.

I wtedy jakoś tak naturalnie przychodzi, że też inni też bardziej zadbają o Ciebie.

– No, nie jest tak? A wiesz ilu wspaniałych ludzi mi pomagało w szalonej przygodzie z tą książką?

Zadowolona jem niezdrowego kurczaka, popijam niezdrową coca-colą

i pytam pani, która siedzi koło mnie przy stole

– A jakie jest pani marzenie?

Ona długo na mnie patrzy i mówi:

– No… moim największym marzeniem jest to, żeby nie mieć raka.

Popatrzyłam na nią. Baseballówka, króciutkie włosy pod spodem. No

tak…

– W marcu wykryto u mnie raka nerki. Już mi ją wycięli. Jestem po chemii.

I bardzo chciałam zobaczyć Wielki Kanion…

Jak dobrze, że mogę jej powiedzieć, że moja mama dwadzieścia cztery lata przeżyła, na końcu już z czterema rakami i z czterema przerzutami.

I nie umarła z powodu raka, tylko krążenia. Że będzie żyła, jeśli to jest jej 133

pisane. Tak jak było pisane mojej mamie – na przekór medycznej historii.

Opowiada mi, jak to było z nią i widzę taką ulgę w jej oczach, że może z kimś otwarcie porozmawiać. Z bliskimi się czasem nie da, bo nie chcesz ich martwić, a oni ciebie, więc te rozmowy ślizgają się po powierzchni.

Przypomniały mi się czasy, kiedy jeździłam sama autostopem po Polsce i Europie. Autostop to taka szczególna sytuacja – wiesz, że z kimś jesteś na krótko i nie masz później żadnych zobowiązań, więc możesz tej osobie powiedzieć właściwie wszystko. Powierzali mi swoje najbardziej skryte tajemnice, bo wsiadałam do ich auta i po kilku godzinach wysiadałam.

Więc mogli mi bezpiecznie wszystko powiedzieć, a ja zawsze chętnie

słuchałam. I całe moje życie jest takie, że mi ludzie wszystko opowiadają o swoim życiu. Może dlatego moje filmy są takie prawdziwe.

Rozmawiam z Sheryl i dosłownie słyszę jakby kamień spadał jej z serca, czuje, że ją rozumiem, że będą o niej myślała i się za nią modliła. I sobie obiecuję:

– Spełniłam moje marzenie, a teraz mogę wspierać marzenia innych.

Sheryl nie uzdrowię, ale mogę pomóc, tak jak potrafię, tu i teraz. A ta książka jest kolejnym krokiem.

134

NIE TYLKO WSKAZUJ DROGĘ,

ALE PROWADź

przysłowie Indian Sioux

Jesteśmy już koło Aspen I tylko słyszę, jak nasz przewodnik mówi:

– Mam nadzieję, że zdążymy. Mam nadzieję, że zdążymy.

Stajemy na poboczu. Przed nami rozległe pole. Jedno samotne drzewo

w tyle, po lewej stronie. A przede mną wielki, czerwony znak Stop. Jakby sama droga Ci mówiła:

– Na chwilę się zatrzymaj. Po prostu na chwilę się musisz zatrzymać i zobaczyć co dla Ciebie tu mam. I nagle, przed naszymi oczami rozgrywa się spektakl, którego nigdy w życiu nie zapomnę. Całe niebo zaczyna się czerwienić, różowić, złocić, purpurowieć… te warstwy, te kształty, te smugi i cienie... W którą stronę się nie oglądnęłaś było trochę inaczej, ale z każdej – Boskie arcydzieło. Na koniec mojej podróży zobaczyłam to, czego nie udało mi się przez własną głupotę zobaczyć wczoraj. Poczułam, jakby Wielki Kanion przesłał mi swoje pożegnanie.

Mam pół wieku. Znalazłam siebie na nowo. Naprawdę zaczynam nowe

życie. Ale nie tak, że przekreślam wszystko, co było. Wiem, że to, co było wcześniej – doprowadziło mnie tutaj.

Ty też masz swoją drogę i swój Wielki Kanion. Co jest Twoim? Nie

Twojej mamy, nie partnera, nie Twoich dzieci nawet, ale Twoim własnym Wielkim Kanionem? Idź za tym. Idź za swoim marzeniem. Wierzę, że

kiedy spełnisz to Twoje Wielkie Marzenie, ono pomoże Ci spełnić Ciebie.

A kiedy spełniasz siebie, pokonujesz przeciwników i wspinasz się na kłody, które rzuca Ci pod nogi los, stajesz się bohaterem. Prawdziwym bohaterem OPOWIEŚCI, KTÓRĄ JESTEŚ.

135

90 DNI DREAM CHALLENGE*

Nie chcę, żeby ta książka skończyła się na mnie. Bo nawet, jeżeli mówię tutaj o sobie, o swoim doświadczeniu, to mówiąc „ja” bardzo bym chciała, żebyś słyszał siebie, swoją historię. Już tak mamy, że sprawy, które nie mają określonej daty w przyszłości, stają się coraz bardziej niewidzialne, jakby zakładały czapkę-niewidkę. No bo jeżeli masz marzenie spełnić „kiedyś”, to możesz je przecież równie dobrze spełnić za dwadzieścia pięć lat, jak ja. Jeśli doczytałeś książkę do tego momentu, to rzucam Ci wyzwanie….

90 dni Dream Challenge

Wpisz tutaj twoje marzenia i datę, kiedy zobowiązujesz się je spełnić.

Najważniejszy moment, to podjęcie decyzji. Tyle już czekałaś na spełnienie twojego marzenia. Teraz po prostu zacznij je spełniać. Trzy miesiące to wystarczający czas, żeby spełnić wiele z marzeń. Jeśli jednak spełnienie Twojego wymaga więcej czasu, w te 90 dni zrób co najmniej trzy pierwsze kroki, które Cię do niego przybliżą.

Moje marzenie:

...............................................................................................................................

Do kiedy je spełnię (data):

...............................................................................................................................

* 90 dni Dream Challenge – szukałam jakiejś równie energetyzującej nazwy po polsku ale nie potrafiłam wymyśleć nic lepszego. Jeśli tobie się uda, przyślij twoją propozycję dream@fabrykaopowiesci.pl

137

Jakie kroki muszę podjąć, żeby się spełniło:

...............................................................................................................................

...............................................................................................................................

...............................................................................................................................

..............................................................................................................................

...............................................................................................................................

Kto mi w tym może pomóc?

...............................................................................................................................

...............................................................................................................................

...............................................................................................................................

...............................................................................................................................

Kto i co może mi w tym przeszkadzać:

...............................................................................................................................

...............................................................................................................................

...............................................................................................................................

Jak sobie z tym poradzę:

...............................................................................................................................

...............................................................................................................................

...............................................................................................................................

...............................................................................................................................

138

Wyobraź sobie, że właśnie spełniłeś Twoje marzenie. Opisz jak się czujesz:

...............................................................................................................................

...............................................................................................................................

...............................................................................................................................

Moje marzenie, które wydaje mi się na razie poza zasięgiem finansowym:

...............................................................................................................................

Do kiedy je spełnię (data):

...............................................................................................................................

Jakie kroki muszę podjąć, żeby się spełniło:

...............................................................................................................................

...............................................................................................................................

...............................................................................................................................

...............................................................................................................................

...............................................................................................................................

Kto mi w tym może pomóc:

...............................................................................................................................

...............................................................................................................................

...............................................................................................................................

...............................................................................................................................

139

Kto i co może mi w tym przeszkadzać:

...............................................................................................................................

...............................................................................................................................

...............................................................................................................................

Jak sobie z tym poradzę:

...............................................................................................................................

...............................................................................................................................

...............................................................................................................................

Wyobraź sobie, że właśnie spełniłeś twoje marzenie. Opisz jak się czujesz:

...............................................................................................................................

...............................................................................................................................

...............................................................................................................................

Lista marzeń:

...............................................................................................................................

...............................................................................................................................

...............................................................................................................................

...............................................................................................................................

Kiedy chcę je spełnić (data rozpoczęcia):

...............................................................................................................................

140

A kiedy już spełnisz twoje marzenie, podziel się swoją opowieścią,

najpierw ze mną dream@fabrykaopowiesci.pl, a potem z innymi. Z tych opowieści powstanie drugi tom książki: Wielka księga marzeń. Mamy już pierwszy rozdział. Swoim spełnionym marzeniem podzieliła się

z Tobą charyzmatyczna skrzypaczka, i cierpliwa słuchaczka, Patrycja Słomczyńska, której opowiedziałam tę książkę. I wbrew pozorom, nie był

to koncert w Carnegie Hal , choć i tam obdarowywała ludzi swoją muzyką.

MARZENIE PATRYCJI

Nigdy nie miałam problemów z wyjściem na scenę, z graniem przed

publicznością. Ale miałam zawsze problem z prawą ręką. To było coś, nad czym musiałam pracować. Wiedziałam, że resztę zrobię, ale to jest mój prawdziwy problem. Tylko nie wiedziałam, co mam z tym zrobić.

Nikt tego nie widział oprócz profesora Kuschnira we Wiedniu.

Powiedziałam mu dokładnie, o co chodzi. I on też widział, że coś jest nie tak. Już jako małe dziecko usztywniałam bark i zawsze go podnosiłam.

I nauczyłam się świetnie oszukiwać. Wiadomo, małe dziecko chodzi na skróty, więc ja też, jak każde inne dziecko, zamiast dobrze coś wypracować, poszłam na skróty. Łatwiejszą drogą. Nie miał mnie kto skorygować, moja nauczycielka tego nie zauważała. I tak się nauczyłam grać, z tym barkiem uniesionym do góry. Później, jak już byłam bardziej świadoma w liceum, oduczałam się tego. Ale to wiadomo, że po iluś tam latach grania w zły sposób trudno jest wyplenić zły nawyk. Przez bardzo długi czas starałam się z tym walczyć. Sama pracować nad tym, szukając kogoś, kto mi w tym pomoże. I nikt nie był w stanie mi pomóc. Nikt. Próbowałam przeróżnych rzeczy. Dieta, ilość snu przed koncertem, sposób w jaki wychodzę

na scenę, to, kogo widzę w pierwszym rzędzie. Rozebrałam wszystko

totalnie na czynniki pierwsze. Naprawdę. Łącznie z tym, w jakich butach wychodzę na scenę, w czym się czuję, a w czym się nie czuję. To mi

dużo dało. Non stop to teraz wykorzystuję. Ale problem nie był w tym.

W niczym, co przeanalizowałam przez te dziewięć lat. Dziewięć lat walki z tym nawykiem. Autentycznie, dziewięć.

141

I w pewnym momencie potrzebowałam tylko tego, żeby pojechać do

Nowego Jorku... i zagrać na Stradivariusie. Ostatnim, który zrobił tuż przed śmiercią Antonio Stradivardi. Są jeszcze na nim rysy, widać, że dłuto omskęło mu się z dłoni. Miał wtedy 93 lata. W ogóle nie starałam się grać. Nie starałam się. Ja po prostu się zatraciłam w instrumencie.

Grałam przeróżne rzeczy, zlepek różnych rzeczy po to tylko, żeby go słuchać. I przyszedł do mnie lutnik, który słyszał Menuhina, który słyszał

Kremera, który słyszał Vengerowa, Bel a i same inne wielkie nazwiska, cały poryczany. I on mi powiedział, że nie wie, co ja z nim zrobiłam.

I podobnie pan Zygmunt Rolat, który jeździł po całym świecie i też słyszał

same największe nazwiska i znał Rostropowicza, i Menuhina osobiście.

On też się popłakał i powiedział mi, że jeszcze nigdy w życiu nie dotarły do niego tak emocje. I to zmieniło tak wiele we mnie.

Jak ktoś na to patrzy z boku albo słucha tego, to może mówi sobie,

przecież nic się nie stało wielkiego. Nieraz słyszałam od kogoś, że komuś się coś podoba. Ale cały czas tkwiłam w tym, że mi się to nie podoba.

Nieraz słyszałam to, że zagrałam coś tak przejmująco, że emocje go tak przeszywały, że na przykład wspominał sobie coś. Okay. Słyszałam. Ale wiedziałm swoje. Ale w tamtych okolicznościach, w tamtym momencie,

w tamtym czasie, to był tak ogromny przełom w moim życiu, że

przestałam mieć problem z prawą ręką. Tego samego dnia, w tej samej chwili przestałam mieć problem z prawą ręką. Odpukać w niemalowane, mam nadzieję, że nie wróci. To po prostu zniknęło. Po prostu zniknęło.

Ale zagranie na Stradivariusie nie było marzeniem mojego życia. Moim marzeniem życia było, żeby dojść do momentu, w którym w swoim życiu będę w stanie przekazać to, co czuję. I w tamtym momencie to zrobiłam.

Dokładnie zagrałam to, co czułam. Po raz pierwszy w życiu przestałam czuć jakiekolwiek ograniczenie. Nie czułam prawej ręki, nie czułam lewej ręki. Nie czułam ograniczenia instrumentu. Mało tego, ten instrument dał

mi tyle, że wreszcie czułam, że mogę wszystko. Ja mogę naprawdę wszystko.

I ja się tak nim bawiłam. Zaczęłam się po prostu tym instrumentem bawić brzmieniowo. Nie wiem, zanurzać się w jakieś głębsze emocje. Wchodzić w muzykę, która dla mnie była dotąd barwowo niedostępna, taka ciemna, taka ciężka, taka depresyjna. I nagle na tym instrumencie to wszystko po prostu było słychać. I to było właśnie moim marzeniem.

142

Kiedyś myślałam, że moim marzeniem jest to, żeby wychodzić na scenę i to przekazywać. Ale tamto doświadczenie pokazało mi … Bo jak jechałam do Nowego Jorku, to w zasadzie nie wiedziałam, czy ja tak naprawdę chcę to robić. Nie wiedziałam, czy ja naprawdę chcę grać. To znaczy wiedziałam, że chcę grać na skrzypcach. Zawsze o tym wiedziałam. Tylko nie wiedziałam, czy to jest moja droga w życiu, którą powinnam iść. Dlatego ten coaching zaczęłam studiować, żeby mieć coś w zapasie. Cały czas to było takie szukanie. Ale od tamtego momentu wiem, że to jest to, co absolutnie chcę robić w swoim życiu. Już nie zastanawiam nad tym, czy się nadaję, czy nie.

Mogę się nie nadawać. Trudno. I tak będą mnie musieli czasem niektórzy posłuchać. Jak się nie nadaję, to się jakoś przez mój koncert przemęczą.

Ale ja wiem, że ja po prostu tego straszliwie potrzebuję. Ja tego potrzebuję, jak tlenu. I tam to wtedy poczułam. Dopiero wtedy to poczułam.

To było coś tak niesamowitego dla mnie. Naprawdę to było pięć minut –

kiedy po raz pierwszy dostałam do ręki ten instrument – które absolutnie zmieniły wszystko. Ja jestem pewna, że ja pojechałam do Nowego Jorku nie po to, żeby zagrać w Carnegie Hal . Absolutnie nie. Ja pojechałam tam po to, żeby dostać tego Stradivariusa, żeby poczuć, że dokładnie jest to możliwe, żeby to co mam w sobie, przekazać muzyką. I to tak już musi być.

Jeżeli nie dam rady zarobić tym na swoje życie to trudno, ale w dalszym ciągu się muszę o to starać. Chyba, nie wiem.

To po prostu wszystko wywróciło do góry nogami. Absolutnie. Wychodząc na scenę nie boję się o to, że za chwilę mi wypadnie smyczek albo, że coś się stanie z prawą ręką, że nie będę w stanie nią ruszać. Albo cokolwiek.

W ogóle nie. Wychodzę z przekonaniem, że albo się uda albo się nie uda, wyjdzie albo nie wyjdzie. Nigdy nie wychodzi w stu procentach. Więc jak nie wychodzi to „zamknij oczy i idź dalej“. A wcześniej było tak, że jak mi coś nie wychodziło, to ja już wiedziałam, że dalej też nie będzie wychodzić.

Wiedziałam z góry, że jak już jedną rzecz schrzaniłam, to za chwilę będzie ich tysiąc. I ja się za chwilę będę kłaniać i wychodzić z przekonaniem:

„Ale to było słabe”. A teraz jest tak, że cię cieszę, jak wychodzi. A jak nie wychodzi to wiem, że muszę nad tym popracować. Ale zawsze jest coś, co nie wyjdzie. Zawsze. Po prostu nie ma tu możliwości, żeby wszystko było idealne. W żadnej materii nie jest to możliwe.

I to właśnie jest takie dziwne, bo przecież nic się takiego wielkiego nie stało. To, że dziewczynka dostała Stradivariusa do rąk? Każdy może, no 143

prawie każdy może. Nie. Każdy może, jak się dobrze o to postara, dostać tego Stradivariusa do rąk. Ale to nie daje mu jeszcze gwarancji, że coś zrozumie, że coś się zmieni. A jakby od niego od początku niczego nie chciałam. Traktowałam to jako ogromny zaszczyt, że w ogóle mogę tego instrumentu dotknąć i w ogóle na niego spojrzeć, przeczytać jego historię.

A kiedy grałam, to było tak jak by mi ktoś postawił przede mnie muzyków, sprzed setek lat. I zaczęli do mnie mówić. I o co bym ich nie zapytała, odpowiedzieliby mi najszczerzej na świecie. I to było takie doświadczenie.

Grałam Bethovena i Beethoven mi opowiedział o tym, że był głuchy i nie był rozumiano go. Później zaczęłam grać Brahmsa i Brahms mi powiedział

o tym, że zawsze był postrzegany, jako osoba, która jest nadwrażliwa, której emocje są najciemniejsze, niezrozumiałe, miano do niego pretensje dlaczego ludzi wciąga w depresję. Później Sarasatego, który wariował

i był głupi. Mozarta, który tylko się ze wszystkiego śmiał. I potrafił mi powiedzieć, że nigdy nie był poważnie traktowany. I to właśnie dały mi te skrzypce. Po prostu one cały czas mówiły do mnie, opowiadały same. One mnie wkręciły w swój świat. Wchłonęły mnie po prostu w siebie i wreszcie mogłam to wszystko odczuwać. Wcześniej, jeszcze na uczelni, miotałam się trochę, bo skoro pan profesor mi powiedział, że tak nie może być, to chyba dlaczegoś wiedział, że tak nie może być. Albo skoro ja tego nie czuję to w takim razie tak też nie może być... I tylko nie wiem, w którą stronę mam iść. Skoro tak nie to jak? I nie miał mi kto tego powiedzieć. A tu nagle się okazuje, że niewiele tak czasem potrzeba. Jakieś takie wydarzenie przypadkowe. Bo to nie było nic zaplanowanego. Ja w ogóle nawet o tym nie wiedziałam, że coś takiego nastąpi.

Jak by mi ktoś o tym powiedział rok temu, że zagram w Carnegie Hall to bym się tylko z tego roześmiała. A jak by mi jeszcze ktoś powiedział, że będę mieć Lorda Nortona w ręku, to po pierwsze, pewnie bym zapytała, który to instrument Stradivariego, bo nie miałam zielonego pojęcia. Po drugie zapytałabym: „No i co?”. Bo rok wcześniej już miałam możliwość zagrania na Stradivariusie, który nic we mnie nie zmienił. Nic ze mną nie zrobił. Jak na nim grałam, to stwierdziłam, że w życiu bym nie wywaliła tylu pieniędzy na taki instrument, bo to przecież jest głupota. Wyrzucić 4 miliony – bo tamten tyle kosztował – na instrument. W życiu bym tyle nie zapłaciła za tamtego Stradivariego. A tu po prostu wiedziałam, że to jest ten instrument. Przez całe życie szukałam swojego instrumentu. Tego jedynego. I jeszcze zawsze szukałam tego – i dalej szukam – żeby jakoś 144

w siebie uwierzyć. Bo chyba mam za dużo przykładów tego, że jednak

w świecie artystycznym, w ogóle w każdym świecie, żeby być gdzieś na bardzo wysokim poziomie to trzeba tak strasznie silnie chcieć się przebić i tak czasem zamknąć oczy. I pomimo tego, że ktoś nam mówi, że coś

jest niemożliwe, po prostu kroczyć dalej w nieznane. I nie martwić o to, jak będzie na końcu, tylko po prostu kroczyć. Ale dla nas jest czasem problem z tym, żeby właśnie przytłumić te gremliny w głowie, które nam podpowiadają: „Nie idź, bo nie masz na to pieniędzy”, „Nie idź, bo nie masz pracy”, „Nie idź, bo musisz się w końcu zatroszczyć o swoje życie. Bo skończyłaś studia, nie ma Cię kto utrzymać”, bla bla bla. I my za dużo tego słyszymy z każdej strony. Zamiast po prostu iść i próbować się przebić. To, co najbardziej chcesz robić, jest tym, co prawdopodobnie jest najbardziej warte by to robić. Czy pozwolisz, żeby twoje marzenie pozostało tylko marzeniem?

Patrycja Słomczyńska, skrzypaczka, coach

145

12 LEKCJI ŻYCIA OD WIELKIEGO KANIONU

lekcja pierwsza

Idź za sercem, nie za rozsądkiem i podpowiedziami innych.

Oni Ci dobrze życzą, ale nie siedzą w tobie i nie wiedzą

czego najbardziej potrzebujesz.

lekcja druga

Nie zwlekaj. Pierwszy wybór niekoniecznie jest złym wyborem.

lekcja trzecia

Nie przypuszczaj, sprawdź.

lekcja czwarta

Jeśli chcesz się czegoś nowego dowiedzieć, pytaj o to, czego nie wiesz, a nie potwierdzaj tego co, co już wiesz.

lekcja piąta

W pędzie ku lepszemu, nie omijaj „tu i teraz”.

lekcja szósta

Ścisz fonię gremlinom w twojej głowie i wytrzymaj.

Coś jeszcze się może wydarzy.

lekcja siódma

Możesz robić, to co chcesz. I być sobą, tak jak chcesz.

lekcja ósma

Żyj pełnią swoich niedoskonałości. Rozwijaj profesjonalizm,

perfekcjonizm zostaw naturze.

lekcja dziewiąta

Spełnij marzenie, a marzenie spełni Ciebie.

lekcja dziesiąta

W zamyśle Stwórcy już jesteś najlepszym możliwie człowiekiem.

lekcja jedenasta

Nie bądź swoim własnym przeciwnikiem.

lekcja dwunasta

Idź za własnym marzeniem.

147

PODZIĘKOWANIA

Ponieważ ta książka jest daleka od doskonałości, może się zdarzyć,

że kogoś niechcący pominę. Wybaczcie mi, pół wieku robi swoje 

Przede wszystkim dziękuję mojej rodzinie i wszystkim przyjaciołom,

których Dobry Bóg postawił na mojej drodze. Wielu z Was wspominam

z wielką wdzięcznością w tej książce, a reszta pozostaje w moim sercu.

Dziękuję mojemu synowi Tymkowi, za cierpliwość, śniadanka i herbatki, a przede wszystkim za to, że JEST. Tymek, daleko zajdziesz!

Moim przyjaciołom Martynie Michalik, Włodkowi Bogaczykowi,

Magdzie Segiedzie, Paulowi i Marrisie za to, że dzięki nim mogłam się cieszyć dwoma tygodniami przepięknych wakacji i spełnić marzenie

życia.

Kardiologom i kolegom z liceum Hani Machalskiej i Arturowi Baszko,

za to, że nie zniechęcili mnie do tego.

Patrycji Słomczyńskiej, która mimo napiętego grafiku znalazła czas, żeby wysłuchać mojej opowieści i Natalii Zaborniak, która ją zapisała. Za ich entuzjazm, który dodawał mi skrzydeł.

Joannie Wiecińskiej za wrażliwość i bezbolesną sesję zdjęciową, której efekty przekroczyły moje najśmielsze oczekiwania i Eli Bednarkiewicz, za magiczne kule duńskie.

Mistrzowi graficznego opowiadania Igorowi Morskiemu, za to, że bez

wahania powiedział mi TAK i w rekordowym tempie zaprojektował

okładkę z marzeń. I mojej utalentowanej studentce Kamili Iżykowicz, za podjęcie wyzwania i sprawienie, że ta okładka tryska energią.

Agnieszce Kaludze, z której rozwoju literackiego jestem tak dumna

i czytelnikom listu StoryTelling StorySelling – członkom naszej

storytellingowej braci, którzy błyskawicznie i z wielką życzliwością odpowiedzieli na moje zaproszenie i napisali o mnie notki biograficzne, tłumaczyli teksty, pisali o swoich marzeniach i wspierali mnie

energetycznie na fb Fabryce Opowieści.

Halinie Molendzie, Magdzie i Adamowi Piotrowskim, za poświęcenie

swojego weekendu, by gdzieniegdzie wypolerować to, co tego najbardziej wymagało. I Annie Grabce za cenne wskazówki i wsparcie.

Bartoszowi Krugerowi, Monice Olbrycht i ekipie Concordia Print

oraz Agnieszce i Pawłowi Maciejewskim, dzięki którym po raz kolejny upewniłam się, że chcieć, to móc.

148

Dziękuję Ci za nasze niezwykłe spotkanie. Dziękuję za TO wszystko, co wydarzyło się między słowami. Mam nadzieję, że kiedy zamkniesz tę

książkę, nasza rozmowa się nie skończy. Bardzo chciałabym wiedzieć, czy moja opowieść Ci w czymś pomogła, czy zastosowałaś w praktyce którąś z lekcji Wielkiego Kanionu, czy zadbałaś o siebie i spełniłaś marzenie.

Zrobisz mi wielką radość, jeśli napiszesz do mnie:

dream@fabrykaopowiesci.pl

A jeśli chcesz ode mnie dostawać co wtorek w PREZENCIE porcję

storytellingowych narzędzi, inspiracji i motywacji, prosto na twoją skrzynkę, zapisz się na e-list StoryTelling StorySharing, na stronie: www.monikagorska.com

Nauczę Cię tak opowiadać o twoim życiu, biznesie i ważnych pomysłach, żeby każdy Cię słuchał, nawet, jeśli będziesz mówić szeptem.

Życzę Ci dobrego, mądrego i spełnionego życia z dużą dawką poczucia humoru.

Monika Górska

Do zobaczenia!

facebook.com/storytelling.fabrykaopowiesci

facebook.com/monika.gorska.9

Zostańmy w kontakcie!

149

SPEŁNIJ MARZENIE,

MARZENIE SPEŁNI CIEBIE.

MONIKA GóRSKA, DR STORY

ISBN 978-83-941259-1-2

9 7 8 8 3 9 4 1 2 5 9 1 2

www.monikagorska.com

cena: 29 PLN

Wielkiego Kanionu